เมื่อวันที่ 11 มีนาคม 2569 สภาพยาบาล ได้ประกาศให้กำหนดเวลาการทำงานของพยาบาล ให้ไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และจัดตารางเวรการทำงานไม่เกิน 12 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 52 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ เพื่อทำให้พยาบาลสามารถมีเวลาพักผ่อน ไม่หมดไฟ และสามารถดูแลผู้ป่วยได้อย่างต่อเนื่องมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2569 พยาบาลกว่า 300 คน รวมตัวประท้วงหน้าโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ไม่เห็นด้วยกับนโยบายการปรับเวลาขึ้นเวรเป็น 12 ชั่วโมงต่อวัน โดยมองว่าเป็นการเพิ่มภาระงานให้กับพยาบาล ทำให้พยาบาลไม่มีเวลาพักผ่อนและใช้ชีวิตกับครอบครัว นายนพรัตน์ โกมาศ ตัวแทนกลุ่มพยาบาลกล่าว่าแม้นโยบายการจัดตารางเวลาทำงานของพยาบาลจะต้องการให้พยาบาลมีเวลาพักผ่อนเพิ่ม แต่ด้วยอัตรากำลังของพยาบาลในปัจจุบันมีไม่เพียงพอต่อการจัดเวรในรูปแบบใหม่ เมื่อเทียบกับภาระงานของพยาบาลแล้ว หากบังคับใช้เกณฑ์ให้เข้าเวร 12 ชั่วโมง จะทำให้พยาบาลต้องทำงานมากขึ้น ทำให้ในวันที่ 17 มีนาคม 2569 ทางสภาพยาบาลออกประกาศให้เลื่อนบังคับใช้ชั่วโมงการทำงานใหม่ของพยาบาลออกไป เพื่อทบทวนและรวบรวมข้อเสนอจากสมาชิกเพื่อจัดทำแผนใหม่
Rocket Media Lab ชวนสำรวจจำนวนพยาบาลทั่วประเทศ ว่าในแต่ละจังหวัดพยาบาลต้องดูแลประชากรในพื้นที่เท่าไหร่ จังหวัดไหนมีพยาบาลต้องรับผิดชอบดูแลมากที่สุด
สำรวจสัดส่วนพยาบาลต่อประชากร จังหวัดไหนที่พยาบาล 1 คนรับผิดชอบดูแลคนมากที่สุด
จากข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข ประจำปี 2567 กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข พบว่า ประเทศไทยมีพยาบาลในระบบสาธารณสุข ทั้งหมด 198,836 คน หากแยกเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีจำนวนพยาบาลมากที่สุด คือ กรุงเทพมหานคร จำนวน 41,766 คน ตามมาด้วย นครราชสีมา 6,898 คน ขอนแก่น 6,860 คน เชียงใหม่ 6,851 คน และชลบุรี 6,663 คน ในขณะที่จังหวัดที่มีจำนวนพยาบาลน้อยที่สุด คือ สมุทรสงคราม จำนวน 482 คน ระนอง 512 คน แม่ฮ่องสอน 573 คน สิงห์บุรี 703 คน และอำนาจเจริญ 705 คน
เมื่อนำจำนวนประชากรมาเทียบกับจำนวนพยาบาล เพื่อดูว่าพยาบาล 1 คน ต้องรับผิดชอบประชากรกี่คน พบว่า พยาบาล 1 คนจะต้องดูแลประชากรประมาณ 327 คน หากแยกเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่ใช้พยาบาล 1 คนดูแลประชากรน้อยที่สุด คือ กรุงเทพมหานคร โดยที่คิดเป็นสัดส่วนประชากร 128 คน ต่อพยาบาล 1 คน รองลงมาคือ นครนายก สัดส่วนประชากร 238 คน ต่อพยาบาล 1 คน เชียงใหม่ สัดส่วนประชากร 239 คน ต่อพยาบาล 1 คน ชลบุรี สัดส่วนประชากร 242 คน ต่อพยาบาล 1 คน และภูเก็ต สัดส่วนประชากร 246 คน ต่อพยาบาล 1 คน
ในขณะที่จังหวัดที่ใช้พยาบาล 1 คนดูแลประชากรมากที่สุด คือ หนองบัวลำภู สัดส่วนประชากร 677 คน ต่อพยาบาล 1 คน ตามมาด้วย บึงกาฬ สัดส่วนประชากร 572 คน ต่อพยาบาล 1 คน ชัยภูมิ สัดส่วนประชากร 551 คน ต่อพยาบาล 1 คน เพชรบูรณ์ สัดส่วนประชากร 550 คน ต่อพยาบาล 1 คน และนครพนม สัดส่วนประชากร 535 คน ต่อพยาบาล 1 คน
ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม 2567 ครม. ประกาศเห็นชอบกับแผน “ยุทธศาสตร์การปฏิรูปกำลังคนและภารกิจบริการด้านสาธารณสุขในภาพรวมทั้งระบบระยะ 10 ปี” ในการปฏิรูปกำลังคนในระบบสาธารณสุขให้มีเพียงพอกับประชากร โดยตั้งเป้าในอีก 10 ปีจะต้องมีพยาบาลเพิ่มขึ้นรวม 333,745 คน หรือคิดเป็นสัดส่วนประชากร 200 คน ต่อพยาบาล 1 คน แต่จากข้อมูลสัดส่วนพยาบาลต่อประชากรในปี 2567 จะพบว่า ประเทศไทยมีพยาบาล 198,836 คน ต่อประชากร 64,953,661 คน หรือคิดเป็นสัดส่วนพยาบาล 1 คนจะต้องดูแลประชากรสูงถึง 327 คน เมื่อเทียบกับสัดส่วนประชากรต่อพยาบาล 1 คน เฉลี่ยทั้งประเทศ พบว่ามีมากถึง 62 จังหวัดที่มีมีสัดส่วนประชากรต่อพยาบาล 1 คน เกินค่าเฉลี่ยทั้งประเทศ
จากการประกาศการจัดเวลาเข้าเวรของพยาบาลเป็น 12 ชั่วโมงต่อวัน เป็นการซ้ำเติมพยาบาลไทย ทั้งเป็นการเพิ่มภาระในการทำงาน และเสี่ยงทำให้พยาบาลออกจากระบบสาธารณสุขมากขึ้น โดย ผศ.ดร.วิวัฒน์ เหล่าชัย กรรมการอำนวยการสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เคยให้สัมภาษณ์กับ Hfocus เกี่ยวกับปัญหาขของพยาบาลไทย กล่าวว่าพยาบาลออกจากระบบราชการเฉลี่ยปีละ 7,000 กว่าคน ซึ่งเป็นตัวเลขที่สูงมาก จากปัญหาภาระงานของพยาบาลที่สูงและมีค่าตอบแทนไม่สอดคล้องกับภาระงาน
การปรับชั่วโมงการทำงานของพยาบาลเป็น 12 ชั่วโมงต่อวัน แม้ทางสภาพยาบาลจะมีเจตนาเพื่อช่วยลดเวลาการทำงานและเพิ่มวันหยุดให้พยาบาล แต่ในความเป็นจริงแล้ว จากปัญหาพยาบาลไม่เพียงพอทั้งจากการลาออกจากงานและเกษียณออกจากระบบ อาจบังคับให้พยาบาลต้องทำงานนานขึ้น และมีเวลาพักผ่อนน้อยลง การปรับชั่วโมงการทำงานใหม่ของพยาบาลเป็น 12 ชั่วโมงอาจเร่งให้พยาบาลออกจากระบบสาธารณสุขมากขึ้น
ที่มา
รายงานข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข ประจำปี 2567 กระทรวงสาธารณสุข
สถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร ประจำปี 2567 สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง
ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-nurse-in-thailand/
