พรรคการเมืองจะมีนโยบายอย่างไร เมื่อค่ารอบไรเดอร์ลดลงเรื่อยๆ จากเริ่มต้นสูงสุด 62 บาท เหลือ 30 บาทแล้ว แถมค่ารอบยังเหลื่อมล้ำไม่เท่ากัน สูงสุด 30 บาทต่ำสุด 15 บาท ทั้งๆ ที่ราคาข้าวของเท่ากัน
#DataDrivenPolicyคำถามนี้นักการเมืองต้องตอบ ชวนเปิดไพ่ ใช้ข้อมูลนำทาง กับไพ่ The Death ไรเดอร์
.
#เลือกตั้ง69 ครั้งนี้ พรรคการเมืองมาพร้อมนโยบายมากมายสารพัดและแตกต่างกันไป Rocket Media Lab ขอเชิญชวนนักการเมืองทุกพรรค รวมไปถึงประชาชนทุกคน ทั้งผู้ที่มีสิทธิเลือกตั้ง หรือยังไม่มี มาร่วมกันคลี่ปมปัญหา 12 ประเด็นของประเทศไทย ว่ามีอะไรซุกซ่อนอยู่บ้าง ผ่าน ‘ไพ่ทาโรต์’ ชุดพิเศษที่จัดทำขึ้น ที่จะมาพร้อมทั้งประเด็นปัญหา ชุดคำถามสำคัญที่จะพาเราไปหาทางออก และข้อมูลที่จะนำไปสู่การออกแบบนโยบายเพื่อแก้ปัญหานั้น
จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อค่ารอบไรเดอร์ลดลงเรื่อยๆ จากเริ่มต้นสูงสุด 62 บาท ตอนนี้เหลือเพียง 30 บาทแล้ว
จากการรวบรวมข้อมูลค่ารอบของไรเดอร์นับตั้งแต่ปี 2561 – 2568 จากแพลตฟอร์มฟู้ดเดลิเวอร์รี่ 4 แพลตฟอร์ม ได้แก่ GrabFood, LINE MAN, Robinhood และ ShopeeFood พบว่าค่ารอบถูกปรับลดลงอย่างต่อเนื่อง โดย GrabFood ซึ่งเริ่มเปิดให้บริการในปี 2561 เคยให้ค่ารอบในพื้นที่กรุงเทพฯ สูงถึง 60 บาทต่อออเดอร์ แต่ภายในปีเดียวก็ลดลงเหลือ 40 บาทต่อออเดอร์ และปัจจุบันลดลงเหลือเพียง 30 บาทต่อออเดอร์
LINEMAN เอง ซึ่งเปิดให้บริการในปี 2563 เคยเป็นแพลตฟอร์มที่ให้ค่ารอบสูงสุดถึง 62 บาทต่อออเดอร์ในพื้นที่กรุงเทพฯ และภายในหนึ่งปีก็ลดค่ารอบลงเหลือเพียง 50 บาทต่อออเดอร์ โดยในปัจจุบันลดลงเหลือเพียง 30 บาทต่อออเดอร์
ดูเหมือนว่าแพลตฟอร์ม Food Delivery ทั้งหมด จะลดค่ารอบลงเรื่อยๆ อย่าง ShopeeFood ที่เพิ่งเปิดให้บริการไม่นาน ก็เคยให้ค่ารอบในพื้นที่กรุงเทพฯ สูงถึง 39 บาทต่อออเดอร์ ลดลงเหลือเพียง 33 บาทต่อออเดอร์ และ Robinhood เคยให้ค่ารอบในพื้นที่กรุงเทพฯ สูงถึง 43 บาทต่อออเดอร์ ลดลงเหลือเพียง 38 บาทต่อออเดอร์
ในการลดค่ารอบแต่ละครั้ง แพลฟอร์มใช้วิธีปรับลดค่ารอบพื้นฐาน และไปเพิ่มที่อินเทนซีฟแทน ทำให้ไรเดอร์ต้องวิ่งงานมากขึ้น รวมถึงการมาของระบบงานพ่วงที่ทำให้ไรเดอร์ต้องวิ่งส่งของให้ลูกค้าเพิ่มขึ้น แต่รายได้ไม่เพิ่มตามไปด้วย
จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อค่ารอบเหลื่อมล้ำไม่เท่ากัน สูงสุด 30 บาทต่ำสุด 15 บาท ทั้งๆ ที่ราคาข้าวของเท่ากัน
ข้อมูลค่ารอบไรเดอร์ขั้นต่ำ ในปี 2568 พบว่า จังหวัดที่มีค่ารอบเฉลี่ยมากที่สุดคือ กรุงเทพฯ ค่ารอบเฉลี่ยสูงถึง 31 บาทต่อออเดอร์ ตามมาด้วย ภูเก็ต 30.7 บาทต่อออเดอร์ นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร มีค่ารอบเฉลี่ย 30.3 บาทต่อออเดอร์ ซึ่งดูเหมือนว่าค่ารอบของจังหวัดในส่วนกรุงเทพฯ ปริมณฑลจะสูงกว่าจังหวัดอื่นๆ
ในขณะที่จังหวัดที่มีค่ารอบเฉลี่ยน้อยที่สุดคือ ชุมพร ค่ารอบเฉลี่ยเพียง 15 บาทต่อออเดอร์ ตามด้วย ลำปาง 15.7 บาทต่อออเดอร์ อุตรดิตถ์และพะเยา 16 บาทต่อออเดอร์ จากข้อมูลจะเห็นได้ว่าความต่างของจังหวัดที่มีค่ารอบสูงสุดและต่ำสุด ต่างกันถึง 16 บาทต่อออเดอร์
ค่ารอบที่แตกต่างกันนั้น ทำให้เกิดคำถามตามมามากมายว่า หลักเกณฑ์ในการกำหนดค่ารอบในแต่ละจังหวัดนั้นมีอะไรบ้าง ในเมื่อราคาข้าวของเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันถูกกำหนดให้มีราคาราคาเท่ากันทั่วประเทศ เช่น ราคาน้ำมันที่ไรเดอร์จะต้องเติมในการทำงาน แพ็กเกจสัญญาณอินเทอร์เน็ต หรือเครื่องอุปโภคบริโภคในร้านสะดวกซื้อต่างๆ
นอกจากนี้เมื่อนำค่ารอบเฉลี่ยมาเทียบกับข้อมูลค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อเดือนของครัวเรือน ปี 2566 ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ เพื่อดูว่าไรเดอร์แต่ละจังหวัดต้องวิ่งกี่งานถึงจะเพียงพอต่อค่าครองชีพในจังหวัด พบว่า จังหวัดที่ต้องวิ่งงานมากที่สุดเพื่อให้มีรายได้เพียงพอรายจ่ายในแต่ละเดือน คือ จันทบุรี โดยมีค่ารอบเฉลี่ย 16.7 บาทต่อออเดอร์ ทำให้ต้องวิ่งงานมากถึง 54.64 งานต่อออเดอร์ถึงจะเพียงพอรายจ่ายในแต่ละเดือน
จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อไรเดอร์ ไม่มีอำนาจต่อรองกับแพลตฟอร์ม ไม่ว่าจะโดนลดค่ารอบหรือเปลี่ยนแปลงระบบการทำงานอื่นๆ
ข้อมูลการประท้วงของไรเดอร์ในปี 2562 – 2566 พบว่ามีการประท้วงเกิดขึ้นทั้งหมด 113 ครั้ง โดยข้อเรียกร้องในการประท้วงของไรเดอร์ เป็นเรื่องค่ารอบ/ค่าตอบแทนมากที่สุดถึง 93 รายการ รองลงมาก็คือเรื่องระบบการรับงานจ่ายงาน 42 ครั้ง สวัสดิการและการคุ้มครองแรงงาน 15 รายการ การบริการ call center/ฝ่าย support 14 รายการ และการจ้างงานใหม่ของบริษัท 9 รายการ
อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับการเข้ามาเจรจาของแพลตฟอร์ม พบว่าในการประท้วงของไรเดอร์ทั้ง 113 ครั้ง มีเพียง 7 ครั้งที่แพลตฟอร์มยอมเจรจากับไรเดอร์ ในขณะที่ข้อเสนอต่างๆที่ไรเดอร์ยื่นมีเพียง 20 ครั้งที่แพลตฟอร์มยอมรับข้อเสนอ โดยที่ประเด็นส่วนใหญ่ที่แพลตฟอร์มตอบรับเป็นข้อเสนอเกี่ยวกับระบบการจ่ายงาน การปิดรับไรเดอร์ใหม่ ในขณะที่ประเด็นค่ารอบกลับไม่ได้รับการตอบรับเท่าที่ควร เมื่อเทียบกับข้อเสนออื่นๆ
จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อไรเดอร์ไม่มีสวัสดิการในการคุ้มครองดูแลชีวิตเหมือนลูกจ้างตามกฎหมาย ในขณะที่ทำงานไม่ต่างจากลูกจ้าง
จากผลสำรวจไรเดอร์ส่งอาหาร 1,136 คน ระหว่าง มี.ค. – ก.ค. 2564 พบว่าแม้อาชีพไรเดอร์จะถูกเรียกว่าเป็นอาชีพอิสระที่สามารถเลือกเข้างานเท่าไหร่ก็ได้ แต่ใน 1 วันไรเดอร์ส่วนใหญ่ต้องทำงาน 6-8 ชม. มากถึง 38.36% และมีไรเดอร์ที่วิ่งงานมากกว่า 8 ชม. สูงถึง 37.13% นอกจากนี้ใน 1 วัน ไรเดอร์มีจำนวนรอบในการวิ่งงาน 11-16 รอบ มากถึง 34.51% และวิ่งงานมากกว่า 16 รอบ 31.33%
จากสภาพการทำงานบนท้องถนนที่ไรเดอร์ต้องวิ่งงาน ทั้งจากค่ารอบที่ลดลง ทำให้ไรเดอร์ต้องวิ่งงานเพิ่มขึ้น และมีความเสี่ยงประสบอุบัติเหตุเพิ่มขึ้นตามไปด้วย จากผลสำรวจพบว่ามีไรเดอร์เคยประสบอุบัติเหตุ 94.09% ของผู้ตอบแบบสบถาม แบ่งเป็นประสบอุบัติเหตุ 1-4 ครั้ง 65.96% 5-10 ครั้ง 17.72% 11-16 ครั้ง 6.79% และมากกว่า 16 ครั้ง 3.62%
เมื่อหันมาดูเรื่องสวัสดิการของไรเดอร์ จากผลสำรวจพบว่าไรเดอร์ต้องการเงินทดแทนการขาดรายได้เมื่อเกิดอุบัติเหตุมากที่สุด 26.06% ตามด้วย เป็นลูกจ้างแทนการเป็นพาร์เนอร์ 16.19% ประกันสุขภาพ 13.38% ประกันรายได้ขั้นต่ำรายวัน 12.06% และประกันอุบัติเหตุไม่ว่าจะอยู่ในเวลางานหรือไม่ 9.42%
แต่เมื่อสำรวจเรื่องสวัสดิการประกันชีวิตของไรเดอร์จากแพลตฟอร์มต่างๆ จะพบว่าประกันอุบัติเหตุที่แพลตฟอร์มมอบให้ไรเดอร์มักจะมีเงื่อนไขหรือขั้นตอนการเข้าถึงที่ยุ่งยาก เช่น ใน 1 เดือนไรเดอร์ต้องวิ่งงานตามจำนวนที่กำหนดถึงจะเข้าถึงประกันอุบัติเหตุได้ หรือจำเป็นต้องซื้อประกับอุบัติเหตุกับทางแพลตฟอร์ม
รัฐทำอะไรไปแล้วบ้าง
- ร่างพรบ. แรงงานอิสระ
ก่อนหน้านี้ในปี 2564 คณะรัฐมนตรีได้รับหลักการร่าง พ.ร.บ. ส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตและคุ้มครองแรงงานนอกระบบ พ.ศ. … แต่ไม่สามารถผลักดันเข้าสู่วาระการพิจารณาของสภาผู้แทนได้ทันเวลา ทำให้กฎหมายคุ้มครองแรงงานนอกระบบต้องกลับพิจารณากันใหม่หลังการจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่ ต่อมาในปี 2566 กระทรวงแรงงานได้ยกร่างพ.ร.บ. ส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ พ.ศ. … โดยมีเนื้อหาสำคัญในการคุ้มครองแรงงานอิสระและกึ่งอิสระให้เข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานในการทำงานหรือการประกอบอาชีพ ความปลอดภัยในการทํางาน หลักประกันทางสังคม และการรวมตัวในการจัดตั้งองค์กรแรงงานอิสระ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมในการทํางาน
แม้จะเป็นสัญญาณที่ไรเดอร์กำลังจะได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย แต่พบว่าตัวเนื้อหาของร่างพ.ร.บ. มีการจำแนกให้ไรเดอร์อยู่ในปะรเภทของแรงงานกึ่งอิสระ ทำให้มีโอกาสที่ได้เดอร์จะไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน รวมถึงสวัสดิการต่างๆที่จะตามมาและการเจรจาต่อรองตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ในปัจจุบัน ร่างพ.ร.บ. ส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ พ.ศ. … ยังไม่ผ่านการโหวตรับร่างในสภาและอยู่ระหว่างรอพิจารณาใหม่หลังมีการจัดรัฐบาลในการเลือกตั้งปี 2569
- ประกาศให้รถบริการสาธารณะผ่านระบบอิเล็กทรอนิคต้องจดทะเบียนรถสาธารณะ คนขับมีใบขับขี่รถสาธารณะ
จากประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทบริการรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์รับจ้างโดยสารสาธารณะที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (3) แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 พ.ศ. 2568 ระบุว่าไรเดอร์ต้องจดทะเบียนรถและทำใบขับขี่สาธารณะ และรัฐบาลออกมาตราการเยียวยาเพื่อสนับสนุนให้ไรเดอร์ในการลงทะเบียน ได้แก่การเพิ่มช่องทางให้การจดทะเบียน แก้ปัญหาไฟแนนซ์และประกันภัย ปลดล็อคเอกสารการลงทะเบียน การร่วมมือกับแพลฟอร์มในการให้เงินช่วยเหลือไรเดอร์ตั้งแต่ 5,000 – 20,000 บาทต่อคน โดยมีกรอบระยะเวลาตั้งแต่ 17 พฤศจิกายน 2568 – 28 กุมภาพันธ์ 2569
นอกจากนี้ภาครัฐมีแผนพิจารณาในการขยายขนาดเครื่องยนต์รถจักรยานยนต์สาธารณะ จากเดิม 125 ซีซี และพิจารณาแก้กฎหมายให้สามารถนำรถเช่ามาให้บริการสาธารณะผ่านแอปฯได้ ซึ่งอยู่ในการพิจารณาปรึกษาหารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย: พรรคการเมืองของคุณจะรับนโยบายต่อไปนี้หรือไม่
- ผลักดันกฎหมายควบคุมกำกับดูแลแพลตฟอร์มเพื่อกำกับดูแลการกำหนดค่ารอบให้เป็นธรรม
- กำหนดค่ารอบให้เท่ากันทั่วประเทศ
- สนับสนุนให้แพลตฟอร์มเพิ่มการเข้าถึงสวัสดิการให้กับไรเดอร์ เช่น ให้อุปกรณ์ทำงานฟรี ประกันอุบัติเหตุระหว่างทำงานโดยไม่มีเงื่อนไขในการเข้าถึง ชดเชยรายได้กรณีไรเดอร์ประสบอุบัติเหตุหรือรายได้ไม่เป็นไปตามที่แพลตฟอร์มโฆษณาไว้
- ผลักดันกฎหมายแรงงานคุ้มครองไรเดอร์
- จัดตั้งกองทุนทดแทนรายได้ให้กับไรเดอร์
- ไรเดอร์สามารถเข้ากองทุนประกันสังคม ม.33 ได้
- ไรเดอร์สามารถรวมกลุ่มจัดตั้งสหภาพแรงงานเพื่อต่อรองกับแพลตฟอร์ม
- เปลี่ยนสถานะไรเดอร์จากพาร์ทเนอร์เป็นลูกจ้าง เพื่อให้ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายแรงงาน
ดูข้อมูลที่นี่
ค่ารอบไรเดอร์ขั้นต่ำ [ข้อมูลดิบ]
