ดาวน์โหลดที่นี่

อ่าน สำรวจสังคมผู้สูงอายุไทย : 6 จังหวัดเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอด และ 64 จังหวัดที่ตายมากกว่าเกิด

The post สังคมผู้สูงอายุไทย [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

สังคมผู้สูงวัยกำลังเป็นปัญหาที่ท้าทายทั่วโลก ประเทศไทยเองเข้าสู่สังคมสูงอายุโดยสมบูรณ์ (Complete Aged Society) แล้วเนื่องจากมีสัดส่วนผู้สูงอายุมากกว่า 20% ของประชากร ทำให้ประเด็นผู้สูงอายุเป็นประเด็นเร่งด่วนที่ประเทศต้องเตรียมความพร้อมทั้งเรื่องโครงสร้างประชากร งบประมาณ การบริการขั้นพื้นฐานในการอำนวยความสะดวกให้ผู้สูงอายุ Rocket Media Lab ชวนสำรวจสถานการณ์สังคมผู้สูงอายุในประเทศไทยเป็นอย่างไร พื้นที่ไหนสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรมากที่สุด

ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ : มี 6 จังหวัดที่เป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอดแล้ว 

จากข้อมูลสถิติจำนวนประชากรแยกรายอายุ ปี 2568 ระบบสถิติทางการทะเบียน สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง โดยนำประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมาคำนวณเพื่อดูว่าแต่ละจังหวักมีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรในจังหวัดเท่าไหร่ และแยกเป็นระดับสังคมผู้สูงอายุ โดยองค์กรสหประชาชาติ (UN) แยกระดับสังคมผู้สูงอายุออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่

1. สังคมสูงวัย (Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 10 ของประชากรทั้งหมด (หรือมีประชากรอายุ65ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 7)
2. สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด (หรือมีประชากรอายุ65ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 14)
3. สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด (หรือประชากรอายุ65ปีขึ้นมากกว่าร้อยละ 20)

จากข้อมูลพบว่าในปี 2568 ประเทศไทยมีผู้สูงอายุทั้งหมด 14,286,095 คน คิดเป็น 21.71% ของประชากรทั้งหมด ทำให้ไทยอยู่ในสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ หากแยกรายจังหวัดเพื่อดูระดับสังคมผู้สูงอายุ พบว่า จังหวัดส่วนใหญ่อยู่ในระดับสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ 46 จังหวัด ระดับสังคมสูงวัย 25 จังหวัด และสังคมสูงวัยระดับสุดยอด 6 จังหวัด คือ ลำปาง แพร่ ลำพูน สิงห์บุรี พะเยา และชัยนาท

เมื่อแยกดูจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรมากที่สุด พบว่า ลำปางเป็นจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรมากที่สุด โดยมีสัดส่วนผู้สูงอายุมากถึง 30.53% ของประชากรทั้งหมด ตามมาด้วยแพร่ 29.96% ลำพูน 29.38% สิงห์บุรี 29.23% และพะเยา 28.56% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรน้อยที่สุด คือ ปัตตานี 13.86% ตามมด้วยนราธิวาส 13.89% ยะลา 14.41% ตาก 14.91% และภูเก็ต 14.94%

หากพิจารณาเป็นรายภาคจะพบว่า ภาคเหนือ มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 1,624,119 คน คิดเป็น 26.00% ของประชากร อยู่ในระดับสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ ลำปาง 30.53% แพร่ 29.96% ลำพูน 29.38% และพะเยา 28.56% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ แม่ฮองสอน 16.35% เชียงราย 24.25% เชียงใหม่ 24.35% น่าน 26.45% และอุตรดิตถ์ 27.12%

ภาคกลาง มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 4,727,746 คน คิดเป็น 23.63% ของประชากร อยู่ในระดับสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ สิงห์บุรี 29.23% ชัยนาท 28.03% สมุทรสงคราม 27.70% อ่างทอง 27.38% และสุโขทัย 26.25% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ ปทุมธานี 18.90% สมุทรสาคร 19.75% สมุทรปราการ 19.78% สมุทรปราการ 21.70% และนครปฐม 22.14%

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 4,502,435 คน คิดเป็น 20.90% ของประชากร อยู่ในระดับสังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ ชัยภูมิ 22.96% เลย 22.72% ขอนแก่น 22.51% มหาสารคาม 22.40% และนครราชสีมา 22.10% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ บึงกาฬ 17.99% มุกดาหาร 18.90% นครพนม 18.91% สกลนคร 19.06% และอุดรธานี 19.06%

ภาคตะวันตก มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 722,561 คน คิดเป็น 20.65% ของประชากร อยู่ในระดับ สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ เพชรบุรี 23.84% ราชบุรี 23.39% ประจวบคีรีขันธ์ 22.03% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ ตาก 14.91% กาญจนบุรี 19.96%

ภาคตะวันออก มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 950,919 คน คิดเป็น 19.04% ของประชากร อยู่ในระดับสังคมสูงวัย โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ จันทบุรี 22.76% ตราด 22.38% ฉะเชิงเทรา 21.17% ปราจีนบุรี 20.43% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ ระยอง 16.39% ชลบุรี 17.22% และสระแก้ว 19.22%

ภาคใต้ มีประชากรผู้สูงอายุจำนวน 1,758,315 คน คิดเป็น 18.46% ของประชากร อยู่ในระดับสังคมสูงวัย โดยจังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุมากที่สุดคือ พัทลุง 22.90% ชุมพร 21.91% นครศรีธรรมราช 21.46% พังงา 21.18% และตรัง 20.48% ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุน้อยที่สุดคือ ปัตตานี 13.86% นราธิวาส 13.89% ยะลา 14.41% ภูเก็ต 14.94% และกระบี่ 15.78%

จากข้อมูลพบว่า ทั้ง 77 จังหวัดได้เข้าสู่สังคมสูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มจังหวัดในภาคเหนือกำลังประสบปัญหาสังคมสูงอายุโดยเฉพาะในจังหวัดลำปาง แพร่ ลำพูน และพะเยา ที่เข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดแล้ว เนื่องจากมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด

เมื่อมีคนตายมากกว่าเกิด : มีเพียง 13 จังหวัดที่มีการเกิดมากกว่าตาย 

จากข้อมูลสถิติการเกิดและการตาย ปี 2568 ระบบสถิติทางการทะเบียน สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง พบว่าในปี 2568 ประเทศไทยมีจำนวนการเกิดของประชากร 416,574 คน คิดเป็นสัดส่วน 6.33 คนต่อพันประชากร หากแยกเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อพันประชากรมากที่สุด คือ นครศรีธรรมราช 9,186 คน คิดเป็น 6.00 คนต่อพันประชากร ตาามด้วย ตรัง 3,753 คน คิดเป็น 5.93 คนต่อพันประชากร พระนครศรีอยุธยา 7,472 คน คิดเป็น 5.87 คนต่อพันประชากร มุกดาหาร 2,048 คน คิดเป็น 5.86 คนต่อพันประชากร และอุบลราชธานี 10,846 คน คิดเป็น 5.81 คนต่อพันประชากร

จังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดน้อยที่สุด คือ ชัยนาท 986 คน คิดเป็นสัดส่วนการเกิด 3.16 คนต่อพันประชากร ตามมาด้วย สมุทรสงคราม 598 คน คิดเป็น 3.23 คนต่อพันประชากร แพร่ 1,373 คน คิดเป็น 3.29 คนต่อพันประชากร ลำปาง 2,450 คน คิดเป็น 3.51 คนต่อพันประชากร และสุโขทัย 2,206 คน คิดเป็น 3.88 คน ต่อพันประชากร

หากพิจารณารายภาคจะพบว่า ภาคตะวันออกเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด จำนวน 42,399 คน คิดเป็น 8.49 คนต่อพันประชากร ตามมาด้วยภาคใต้ 77,084 คน คิดเป็น 8.09 คนต่อพันประชากร ภาคตะวันตก 28,261 คน คิดเป็น 8.08 คนต่อพันประชากร ภาคกลาง 126,806 คน คิดเป็น 6.34 คนต่อพันประชากร ภาคเหนือ 35,547 คน คิดเป็น 5.69 คนต่อพันประชากร และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 106,477 คน คิดเป็น 4.94 คนต่อพันประชากร

ในขณะที่ปี 2568 มีจำนวนการตายของประชากรรวมทั้งหมด 559,684 คน คิดเป็น 8.50 คนต่อพันประชากร หากแยกเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการตายต่อพันประชากรมากที่สุด คือ แพร่ 4,847 คน คิดเป็น 11.61 คนต่อพันประชากร ตามมาด้วยลำปาง 7,861 คน คิดเป็น 11.27 คนต่อพันประชากร นครนายก 2,858 คน คิดเป็น 11.01 คนต่อพันประชากร สิงห์บุรี 2,163 คน คิดเป็น 10.92 คนต่อพันประชากร และอุตรดิตถ์ 4,663 คน คิดเป็น 4,663 คนต่อพันประชากร

จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายน้อยที่สุด คือ สตูล 1,799 คน คิดเป็น 5.54 คนต่อพันประชากร แม่ฮ่องสอน 1,682 คน คิดเป็น 5.83 คนต่อพันประชากร ตาก 4,284 คน คิดเป็น 6.08 คนต่อพันประชากร ระนอง 1,185 คน คิดเป็น 6.16 คนต่อพันประชากร และนราธิวาส 5,112 คน คิดเป็น 6.17 คนต่อพันประชากร

หากพิจารณาเป็นรายภาค พบว่าภาคเหนือเป็นภาคที่มีสัดส่วนการตายต่อประชากรมากที่สุด จำนวน 60,748 คน คิดเป็น 9.72 คนต่อพันประชากร ตามมาด้วยภาคกลาง 179,421 คน คิดเป็น 8.97 คนต่อพันประชากร ภาคตะวันออก 42,472 คน คิดเป็น 8.51 คนต่อพันประชากร ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 182,175 คน คิดเป็น 8.46 คนต่อพันประชากร ภาคตะวันตก 27,660 คน คิดเป็น 7.91 คนต่อพันประชากร และภาคใต้ 67,208 คน คิดเป็น 7.06 คนต่อพันประชากร

เมื่อนำข้อมูลการตายและการเกิดมาเปรียบเทียบ พบว่าประเทศไทยมีจำนวนการเกิดของประชากรน้อยกว่าจำนวนการตายของประชากรซึ่งต่างกันมากถึง 143,110 คน หากดูเป็นรายจังหวัดพบว่ามีมากถึง 64 จังหวัดที่มีจำนวนการตายของประชากรมากกว่าการเกิดของประชากร โดยมีเพียง 13 จังหวัดที่มีจำนวนการเกิดของประชากรมากกว่าการตายของประชากร คือ สมุทรสาคร สงขลา ระนอง แม่ฮ่องสอน ชลบุรี ตาก สตูล ระยอง กระบี่ ยะลา ภูเก็ต ปัตตานี และนราธิวาส

หากแยกรายภาคพบว่าภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีจำนวนการตายของประชากรมากกว่าการเกิดของประชากร และมีเพียงภาคตะวันตกและภาคใต้ที่มีจำนวนการเกิดของประชากรมากกว่าจำนวนการตายของประชากร

สถานการณ์การเกิดและการตายของไทย : แต่ละภาคเป็นอย่างไร มีจังหวัดไหนที่เกิดมากกว่าตายบ้าง 

ภาคเหนือเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 35,547 คน คิดเป็น 5.69 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 60,748 คน คิดเป็น 9.72 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคเหนือมีจำนวนการตายมากกว่าการเกิดของประชากร โดยมี 8 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าการเกิด ในขณะที่แม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดเดียวที่มีจำนวนการเกิดมากกว่าจำนวนการตาย 

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ แม่ฮ่องสอน จำนวน 2,709 คน คิดเป็น 9.38 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ แพร่ จำนวน 4,847 คน คิดเป็น 11.61 คนต่อพันประชากร

ภาคกลางเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 126,806 คน คิดเป็น 6.34 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 179,421 คน คิดเป็น 8.97 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคกลางมีจำนวนการตายมากกว่าการเกิดของประชากร โดยมี 21 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าจำนวนการเกิด ในขณะที่สมุทรสาครเป็นจังหวัดเดียวที่มีจำนวนการเกิดมากกว่าการตาย

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ สมุทรสาคร จำนวน 5,270 คน คิดเป็น 8.97 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ นครนายก จำนวน 2,858 คน คิดเป็น 11.01 คนต่อพันประชากร

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 106,477 คน คิดเป็น 4.94 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 182,175 คน คิดเป็น 8.46 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีจำนวนการตายมากกว่าการเกิดของประชากร โดยมี 20 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าจำนวนการเกิด และไม่มีจังหวัดที่มีจำนวนการเกิดมากกว่าการตาย

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ มุกดาหาร จำนวน 2,048 คน คิดเป็น 5.86 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ ชัยภูมิ จำนวน 10,347 คน คิดเป็น 9.40 คนต่อพันประชากร

ภาคตะวันตกเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 28,261 คน คิดเป็น 8.08 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 27,660 คน คิดเป็น 7.91 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคตะวันตกมีจำนวนการเกิดมากกว่าการตายของประชากร โดยมี ตาก เป็นจังหวัดเดียวที่มีจำนวนการเกิดมากกว่าจำนวนการตาย ในขณะที่มี 4 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าการเกิด

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ ตาก จำนวน 11,283 คน คิดเป็น 16.02 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ ราชบุรี จำนวน 7,669 คน คิดเป็น 8.90 คนต่อพันประชากร

ภาคตะวันออกเป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 42,399 คน คิดเป็น 8.49 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 42,472 คน คิดเป็น 8.51 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคตะวันออกมีจำนวนการตายมากกว่าการเกิดของประชากร โดยมี 5 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าจำนวนการเกิด ในขณะที่มี 2 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าการเกิด ได้แก่ ชลบุรี และระยอง

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ ชลบุรี จำนวน 18,061 คน คิดเป็น 10.97 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ จันทบุรี จำนวน 5,053 คน คิดเป็น 9.43 คนต่อพันประชากร

ภาคใต้เป็นภาคที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากร จำนวน 77,084 คน คิดเป็น 8.09 คนต่อพันประชากร และสัดส่วนการตายต่อประชากร จำนวน 67,208 คน คิดเป็น 7.06 คนต่อพันประชากร หากเทียบจำนวนการเกิดและการตาย พบว่าภาคใต้มีจำนวนการเกิดมากกว่าการตายของประชากร โดยมี 8 จังหวัดที่มีจำนวนการเกิดมากกว่าจำนวนการตาย ในขณะที่มี 6 จังหวัดที่มีจำนวนการตายมากกว่าการเกิด

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด พบว่าจังหวัดที่มีสัดส่วนการเกิดต่อประชากรมากที่สุด คือ แม่ฮ่องสอน จำนวน 2,709 คน คิดเป็น 9.38 คนต่อพันประชากร ในขณะที่จังหวัดที่มีสัดส่วนการตายมากที่สุด คือ แพร่ จำนวน 4,847 คน คิดเป็น 11.61 คนต่อพันประชากร

คนทำงานต้องรับผิดชอบดูแลผู้สูงอายุมากขึ้น

เมื่อนำจำนวนผู้สูงอายุและจำนวนประชากรวัยทำงานมาคำนวณอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุ ซึ่งเป็นตัวชี้วัดภาระการดูแลผุ้สูงอายุของคนวัยทำงานอายุ 15 – 59 ปี ว่าคนวัยทำงาน 100 คนจะต้องดูแลผู้สูงอายุกี่คน พบว่าในปี 2568 ประเทศไทยมีอัตราพึ่งพิงสูงอายุอยู่ที่ 34.09 เท่ากับว่าคนวัยทำงาน 100 คนจะต้องดูแลผู้สูงอายุ 34.09 คน เมื่อเทียบกับอัตราพึ่งพิงสูงอายุจากรายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ของสำนักสถิติแห่งชาติที่มีการทำข้อมูลอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุ ปีพ.ศ. 2537 – 2567 จะเห็นได้ว่าอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องโดยในปี 2537 คนวัยทำงาน 100 คนจะต้องดูแลผู้สูงอายุเฉลี่ย 10.7 คน แต่ในปี 2568 ตัวเลขผู้สูงอายุที่คนวัยทำงานต้องดูแลเพิ่มขึ้นเป็น 34.09 คน

หากพิจารณาเป็นรายจังหวัด จังหวัดที่มีอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุมากที่สุดคือ ลำปาง โดยมีอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุสูงถึง 51.61 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน แพร่ 50.22 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ลำพูน 49.98 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน สิงห์บุรี 49.47 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน และพะเยา 47.66 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน 

ในขณะที่จังหวัดที่มีอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุน้อยที่สุดคือ นราธิวาส 21.89 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ปัตตานี 22.36 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ภูเก็ต 22.44 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ยะลา 23.27 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน และกระบี่ 24.03 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน

หากดูเป็นรายภาค พบว่าภาคเหนือเป็นภาคที่มีอัตราพึ่งพิงวัยสูงอายุมากที่สุด คิดเป็นผู้สูงอายุ 42.92 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ตามมาด้วยภาคกลาง 37.44 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ภาคตะวันตก 33.10 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 32.16 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน ภาคตะวันออก 29.24 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน และภาคใต้ 29.02 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน

ที่มา

รายงานการสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ของสำนักสถิติแห่งชาติ

สถิติการเกิดและการตาย ปี 2568 ระบบสถิติทางการทะเบียน สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

สถิติจำนวนประชากรแยกรายอายุ ปี 2568 ระบบสถิติทางการทะเบียน สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-thailand-ageing-society

The post สำรวจสังคมผู้สูงอายุไทย : 6 จังหวัดเป็นสังคมสูงวัยระดับสุดยอด และ 64 จังหวัดที่ตายมากกว่าเกิด appeared first on Rocket Media Lab.

ดาวน์โหลดข้อมูลที่นี่

อ่าน กรุงเทพฯ เมืองสังคมผู้สูงอายุ : 36 เขตมีคนตายมากกว่าคนเกิด 18 เขตเป็นสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด

The post กรุงเทพฯ เมืองสังคมผู้สูงอายุ [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

เช่นเดียวกันกับกรุงเทพมหานคร เมืองหลวงที่มีจำนวนผู้สูงอายุ 1,335,665 คน มากที่สุดในประเทศไทย ที่ประเด็นผู้สูงอายุกลายเป็นโจทย์ใหม่ที่ท้าทายสำหรับการบริหารจัดการเมืองแห่งนี้ ทั้งในแง่งบประมาณ การบริการขั้นพื้นฐาน โดยเฉพาะการบริการสาธารณสุข รวมไปถึงการสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวนในการใช้ชีวิตของผู้สูงอายุทั้งในปัจจุบันและอนาคต

Rocket Media Lab ชวนสำรวจข้อมูลผู้สูงอายุในกรุงเทพมหานคร ทั้งในแง่การกระจายตัว แนวโน้ม ไปจนถึงงบประมาณที่เมืองแห่งนี้ใช้ไปกับผู้สูงอายุว่ามีอะไร ทำอะไรไปแล้วบ้าง 

กทม. เข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์แล้ว โดยมี 18 เขตที่เป็นสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด 

องค์กรสหประชาชาติ (UN) แยกระดับสังคมผู้สูงอายุออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่

1. สังคมสูงวัย (Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 10 ของประชากรทั้งหมด (หรือมีประชากรอายุ65ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 7)
2. สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Complete Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด (หรือมีประชากรอายุ65ปีขึ้นไปมากกว่าร้อยละ 14)
3. สังคมสูงวัยระดับสุดยอด (Super Aged Society) หมายถึง สังคมที่มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 28 ของประชากรทั้งหมด (หรือประชากรอายุ65ปีขึ้นมากกว่าร้อยละ 20)

ข้อมูลประชากรของกรุงเทพมหานครรวม 5,422,568 คน พบกลุ่มเด็กอายุ 0-15 ปี จำนวน 730,656 คน หรือ 13.47% ขณะที่กลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปมีจำนวนถึง 1,335,665 คน คิดเป็น 24.63% จากข้อมูลจะเห็นว่าสถานะของกรุงเทพมหานครว่าเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์แล้ว เมื่อพิจารณารายเขตจาก 50 เขต พบความแตกต่างของระดับสังคมผู้สูงอายุ เขตพื้นที่ชั้นในและเขตเก่าแก่มีสัดส่วนผู้สูงอายุสูงมากจนอยู่ในระดับสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอดจำนวน 18 เขต นำโดยเขตสัมพันธวงศ์ที่มีผู้สูงอายุมากถึง 39.06% โดบพบว่าสัมพันธวงศ์มีประชากร 18,329 คน เป็น อายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 7,159 คน รองลงมาคือเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย 36.62% ผู้สูงอายุจาก 13,147 คน ใน 35,900คน และเขตพระนคร 35.33% มีผู้สูงอายุ จาก 13,571 คน ในประชากร จำนวน 38,408 คน

ที่น่าสนใจคือเขตสัมพันธวงศ์ ซึ่งเป็นเขตที่มีสัดส่วนผู้สูงอายุต่อประชากรมากที่สุดคือ 39.06% ซึ่งตัวเลขนี้เกือบจะแตะ 2 ใน 5 ของประชากรทั้งหมดในเขต และเมื่อดูจำนวนเด็กอายุ 0-15 ปี กลับมีเพียง 1,483 คน หรือคิดเป็นแค่ 8.09% เท่านั้น หมายความว่ากลุ่มวัยเด็กในพื้นที่ลดลงอย่างมากเมื่อเทียบกับกลุ่มผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้น

ทั้งนี้เขตส่วนใหญ่จำนวน 27 เขตอยู่ในระดับสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ ได้แก่ คลองเตย คันนายาว จตุจักร จอมทอง ดอนเมือง ทุ่งครุ บางกะปิ บางเขน บางแค บางนา บางบอน บึงกุ่ม พญาไท พระโขนง ภาษีเจริญ มีนบุรี ราชเทวี ราษฎร์บูรณะ ลาดพร้าว วังทองหลาง วัฒนา สวนหลวง สะพานสูง สายไหม หนองแขม หลักสี่ และห้วยขวาง ส่วนเขตที่เพิ่งเข้าสู่ระดับสังคมผู้สูงอายุหรือมีสัดส่วนผู้สูงอายุต่ำกว่า 10% มีเพียง 5 เขต ได้แก่ เขตหนองจอก เขตคลองสามวา เขตลาดกระบัง เขตประเวศ และเขตบางขุนเทียน

จากข้อมูลจะเห็นการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างประชากรและการย้ายถิ่นฐานเขตเมือง กล่าวคือ ประชากรวัยทำงานและครอบครัวเกิดใหม่ มักขยับขยายไปอาศัยยังพื้นที่ชายเมืองฝั่งตะวันออก และฝั่งธนบุรีใต้ ซึ่งมีการพัฒนาโครงสร้างอสังหาริมทรัพย์ใหม่ ประกอบกับมีพื้นที่ รวมถึงราคาที่อยู่อาศัยที่เข้าถึงได้ ส่วนพื้นที่เศรษฐกิจเดิมและพื้นที่เขตเมืองนั้น มักเป็นที่พักอาศัยหลักของประชากรที่มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป 

ซึ่งสถานการณ์สังคมผู้สูงอายุที่เกิดขึ้น เห็นได้จากทิศทางนโยบายการรับมือของกรุงเพมหานครที่ผ่านมา โดยพบว่ามีการเตรียมการรับมือผ่านนโยบายเส้นเลือดฝอย ด้วยการชูแนวทางการดูแลผู้สูงอายุในชุมชนเพื่อให้ประชากรกลุ่มนี้ใช้ชีวิตในถิ่นฐานเดิมได้อย่างปลอดภัย ทั้งการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานกายภาพ เช่น การปรับปรุงทางเท้าให้เรียบ การทำทางลาด และยกระดับศูนย์บริการสาธารณสุขให้เป็นหน่วยบริการปฐมภูมิที่ตรวจคัดกรองสุขภาพผู้สูงอายุเชิงรุก รวมถึงส่งเสริมการตั้งชมรมผู้สูงอายุตามชุมชนต่างๆ เพื่อกระตุ้นให้เกิดกิจกรรมทางสังคมและป้องกันภาวะติดบ้านติดเตียงในระยะยาว

กรุงเทพฯ มี 36 เขตที่มีคนตายมากกว่าคนเกิด เขตสัมพันธ์วงศ์ เกิด 0 ตาย 50

หากดูข้อมูลอัตราการเกิดและการตายในปี 2568 จะเห็นแนวโน้มประชากรที่ลดลง กล่าวคือกรุงเทพมหานครมีจำนวนการเกิดเพียง 45,685 คนเท่านั้น แต่มีจำนวนการตาย 48,869 คน นั่นหมายความว่ามีส่วนต่างถึง 3,184 คน และเมื่อแยกตามเขตจะพบว่า 36 เขตมีจำนวนคนตายมากกว่าคนเกิด

เขตที่มีส่วนต่างคนตายมากกว่าคนเกิดสูงที่สุดคือเขตหลักสี่ ซึ่งมีคนเกิด 383 คน มีคนตาย 1,776 คน นั่นหมายความว่าคนตายมากกว่าคนเกิด 1,393 คน รองลงมาคือเขตคลองสามวาและเขตบางแค และในทางตรงข้าม เขตที่ยังมีคนเกิดมากกว่าคนตายมีเพียง 14 เขต โดยเขตปทุมวันมีคนเกิด 3,757 คน ตาย 2,068 คน เขตวัฒนามีคนเกิด 2,025 คน ตาย 629 คน และเขตคันนายาวมีคนเกิด 3,549 คน ตาย 2,158 คน 

ส่วนเขตสัมพันธวงศ์เป็นอีกพื้นที่ที่น่าสนใจมาก เมื่อเทียบกับประชากรทั้งหมด 18,329 คน พบว่าไม่มีจำนวนคนเกิดเลย (0 คน) แต่มีคนตาย 50 คน ซึ่งจะเห็นว่าพื้นที่เศรษฐกิจดั้งเดิมและเขตเมืองเก่ากลายเป็นพื้นที่อยู่อาศัยของผู้สูงอายุเกือบทั้งหมด ขณะที่ครอบครัวใหม่และคนวัยทำงานส่วนใหญ่ เลือกที่ย้ายออกไปตั้งถิ่นฐานในพื้นที่ชานเมือง และเขตที่เหมาะสมในการตั้งครอบครัว ส่งผลให้อัตราการเกิดในพื้นที่กลางเมืองบางแห่ง มีสัดส่วนการเกิดน้อยมาก

ทั้งนี้เป็นไปได้ว่า จำนวนเด็กเกิดใหม่รายเขตอาจจะขึ้นอยู่กับจำนวนสถานพยาบาลในเขตนั้น อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาจำนวนสถานพยาบาลรายเขตก็มีแนวโน้มไปในทิศทางเดียวกัน เขตสัมพันธวงศ์อยู่ในลำดับที่ 47 จาก 50 เขต หรือน้อยเป็นอันดับที่ 3 รองจากบางกอกใหญ่และสาทร โดยเขตสัมพันธวงศ์มีสถานพยาบาลทั้งหมด 2 แห่ง ซึ่งทั้งคู่เป็นโรงพยาบาลเอกชน ส่วนเขตราชเทวี มีจำนวนสถานพยาบาลรวม 13 แห่ง โดยมีโรงพยาบาลรัฐ 10 แห่ง เอกชน 2 แห่ง และศูนย์บริการสาธารณสุข 1 แห่ง

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาประชากรที่มีอายุ 0-18 ปี ในปี 2568 รายเขต ก็ยังพบว่าเขตสัมพันธวงศ์อยู่อันดับที่ 50 จัดว่าน้อยที่สุด เพียง 1,904 คน ดังนั้น แม้ว่าจำนวนเด็กเกิดใหม่อาจจะสัมพันธ์กับจำนวนโรงพยาบาลในเขตนั้น แต่เมื่อพิจารณาจำนวนเด็กและเยาวชนในเขตก็ยังพบว่าน้อยที่สุดและมีสัดส่วนที่น้อยกว่าผู้สูงอายุอยู่ดี

ซึ่งสอดคล้องกับรายงานข่าวล่าสุดที่ระบุว่าสถิติเด็กเกิดใหม่ปี 2568 ต่ำสุดในรอบ 75 ปี และประเทศไทยกำลังเผชิญสถานการณ์คนเสียชีวิตมากกว่าคนเกิดใหม่ติดต่อกันเป็นปีที่ 5 แล้ว จากโครงสร้างประชากรไทยเปลี่ยนไปนี้ ทั้งจากจำนวนประชากรที่เริ่มลดลง และการเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมสูงวัยขั้นสุดยอด จะส่งกระทบต่อระบบเศรษฐกิจไทยใน 3 ด้านหลัก ทั้งปัญหาการขาดแคลนแรงงานที่รุนแรงขึ้น แนวโน้มการบริโภคภายในประเทศที่ลดลงเนื่องจากกำลังซื้อหดตัว และภาระทางการคลังที่จะเพิ่มสูงขึ้นจากงบประมาณด้านสวัสดิการและสาธารณสุขเพื่อดูแลผู้สูงอายุ ซึ่งถือเป็นโจทย์ใหญ่ที่ทั้งระดับท้องถิ่นอย่าง กทม. และระดับรัฐบาลต้องเร่งหาทางรับมืออย่างเป็นระบบ

สังคมผู้สูงอายุทำให้วัยทำงานกลายเป็นเดอะแบก

นอกจากพบประชากรมีอัตราการเกิดน้อยกว่าอัตราการตายแล้วนั้น การเพิ่มขึ้นของผู้สูงอายุยังส่งผลโดยตรงต่อวัยทำงานที่ต้องรับภาระดูแล ซึ่งพบว่าอัตราส่วนพึ่งพิงวัยสูงอายุของกรุงเทพมหานครเฉลี่ยอยู่ที่ 39.80 หมายความว่าคนวัยทำงาน 100 คน ต้องรับผิดชอบดูแลผู้สูงอายุเกือบ 40 คน 

ภาระนี้หนักที่สุดในเขตสัมพันธวงศ์ ซึ่งคนวัยทำงาน 100 คนต้องดูแลผู้สูงอายุถึง 73.90 คน ซึ่งมากที่สุดในทุกเขต ตามด้วยเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย 71.71 คน และเขตพระนคร 65.01 คน ส่วนเขตที่มีภาระพึ่งพิงน้อยที่สุดคือเขตหนองจอก อยู่ที่ 24.29 คน เขตคลองสามวา 25.84 คน และเขตลาดกระบัง 27.37 คน ซึ่งเขตน้อย จะมีตัวตัวเลขอยู่ที่ประมาณ 24-27 คนต่อคนวัยทำงาน 100 คน 

เมื่อผู้สูงอายุส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในเขตเมืองชั้นใน คนวัยทำงานจึงต้องรับภาระหนักขึ้นทั้งเรื่องเงินและเวลาในการดูแล นอกจากนี้จำนวนคนวัยทำงานที่ลดลงยังส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวม เมื่อครอบครัวต้องแบกรับภาระดูแลคนแก่มากขึ้น เงินที่หามาได้จึงถูกนำไปจ่ายเป็นค่าดูแลสุขภาพและค่าใช้จ่ายรายวันของผู้สูงวัย แทนที่จะสามารถนำเงินเหล่านั้นไปลงทุนหรือต่อยอดสร้างรายได้ทางอื่น 

ทั้งนี้ ข้อมูลจากสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติประเมินว่าเมื่อประชากรเข้าสู่วัยสูงอายุ รายได้จะลดลงอย่างรวดเร็ว แต่มูลค่าการบริโภค (โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ) กลับเพิ่มสูงขึ้น ทำให้เกิดช่องว่างทางการเงินที่ต้องพึ่งพาเงินออมหรือเงินโอนจากครอบครัวและรัฐบาล และยังพบอีกว่าในอีก 20 ปีข้างหน้า ผู้สูงอายุกว่า 91.4% จะยังคงต้องดิ้นรนทำงานเพื่อหาเลี้ยงชีพต่อไปแม้จะเข้าสู่วัยเกษียณแล้วก็ตาม 

จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติพบว่า ในปี 2567 ผู้สูงอายุในกรุงเทพฯ ไม่มีงานทำสูงถึง 1,034,237 คน หรือคิดเป็น 71% ของจำนวนประชากรผู้สูงอายุ แม้จพมีสัดส่วนที่สูง แต่ในจำนวนนี้อาจจะเป็นผู้สูงอายุที่เกษียณแล้วและมีรายได้จากเงินเก็บ เงินบำนาญ หรือมีบุตรเลี้ยงดูอยู่แล้วก็ได้ ในขณะที่ผู้สูงอายุที่มีรายได้ไม่เพียงพอถึงนั้น มีจำนวน 210,807 หรือคิดเป็น 14.47% ของจำนวนประชากรผู้สูงอายุ และมีผู้สูงอายุที่ไม่มีเงินออม 594,018 คน คิดเป็น 40.78%

งบประมาณของ กทม. ที่ใช้ไปกับผู้สูงอายุ ใช้ทำอะไรบ้าง 

เมื่อสำรวจงบประมาณที่กรุงเทพมหานครจัดสรรเพื่อรองรับสถานการณ์ผู้สูงอายุ ระหว่างปี 2566 ถึง 2569 โดยไม่รวมค่าตอบแทนเจ้าหน้าที่ รวมทั้งสิ้น 575,931,914 บาท การเบิกจ่ายงบประมาณสูงสุดเกิดขึ้นในปี 2566 จำนวนกว่า 351,836,400 บาท ก่อนจะลดลงตามลำดับในปีถัดมา คือ ปี 2567 จำนวน 152,342,400 บาท ปี 2568 จำนวน 30,597,100 บาท และปี 2569 อีก 41,156,014 บาท

เมื่อดูรายละเอียดประเภทโครงการ กทม. เน้นลงทุนกับโครงสร้างพื้นฐานด้านการดูแลสุขภาพ สัดส่วน 46.36% หรือ 267 ล้านบาท โดยใช้ไปกับการก่อสร้างอาคารศูนย์การเรียนรู้และดูแลผู้ป่วยสูงอายุแบบบูรณาการ โดยมหาวิทยาลัยนวมินทราธิราชรับผิดชอบโครงการก่อสร้างอาคารศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้ด้วยงบประมาณหลายช่วง รวมมูลค่าสูงถึง 267 ล้านบาท (เช่น ก้อนแรก 24,130,400 บาท และก้อนใหญ่ 242,869,600 บาท) 

รองลงมาสัดส่วน 35.25% หรือประมาณ 203 ล้านบาท ใช้สำหรับสร้างบ้านพักและศูนย์บริการผู้สูงอายุ โครงการหลักในส่วนนี้คืองานของสำนักการโยธาที่รับผิดชอบการก่อสร้างบ้านพักผู้สูงอายุบึงสะแกงาม ซึ่งแบ่งเป็นระยะที่ 1 ด้วยงบประมาณ 82,000,000 บาท และระยะที่ 2 อีก 113,100,000 บาท รวมไปถึงงบที่สำนักพัฒนาสังคมตั้งไว้เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการบ้านพักผู้สูงอายุบึงสะแกงาม 5,729,414 บาท ค่าใช้สอยและค่าอาหารผู้สูงอายุ รวมถึงค่าซ่อมแซมและจ้างเหมาดูแลระบบสระธาราบำบัดรวมกว่า 2 ล้านบาท

ส่วนงบประมาณที่เหลือกระจายไปตามการจัดสวัสดิการสังคม การส่งเสริมศักยภาพ การจัดหาสิ่งอำนวยความสะดวก การพัฒนาผู้ดูแล และการบริการด้านสุขภาพอื่นๆ เช่น งบประมาณสวัสดิการสงเคราะห์ช่วยเหลือผู้สูงอายุและกลุ่มเปราะบาง สัดส่วน 11.39% คิดเป็นเงิน 65,579,000 บาท ซึ่งกระจายไปยังสำนักงานเขตต่างๆ เช่น สำนักงานเขตบางกอกใหญ่ใช้จ่าย 1,000,000 บาท สำนักงานเขตดอนเมือง 400,000 บาท และสำนักงานเขตมีนบุรี 880,000 บาท เป็นต้น 

นอกจากนี้ยังมีโครงการอื่นๆ ที่น่าสนใจ เช่น งบประมาณ 13,366,900 บาท (2.32%) เพื่อส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ ตัวอย่างเช่น สำนักงานเขตจตุจักรจัดสรรงบ 2,261,200 บาท สำหรับสัมมนาและศึกษาดูงานพัฒนาคุณภาพชีวิต สำนักงานเขตดอนเมืองจัดสรร 1,402,000 บาท สำนักงานเขตดินแดงตั้งงบศึกษาดูงานด้านธรรมะ 336,000 บาท และมีงบของสำนักอนามัย 262,600 บาท เพื่อโครงการชมรมผู้สูงอายุ Active Aging รวมถึงมีการจัดสรรงบ 8,988,000 บาท (1.56%) ผ่านสำนักการจราจรและขนส่ง เพื่อเป็นเงินอุดหนุนโครงการรถบริการสำหรับผู้พิการและผู้สูงอายุที่ใช้รถเข็นของบริษัท กรุงเทพธนาคม จำกัด อีกด้วย

ผลจากการลงทุนก่อสร้างบ้านพักและศูนย์บริการผู้สูงอายุ นำมาสู่การพัฒนาสถานดูแลผู้สูงอายุแห่งใหม่ โครงการล่าสุดที่เตรียมเปิดให้บริการคือ บ้านพักผู้สูงอายุบึงสะแกงาม เขตคลองสามวา บนเนื้อที่กว่า 32 ไร่ กรุงเทพมหานครออกแบบพื้นที่แห่งนี้โดยใช้แนวคิดธรรมชาติบำบัด แบ่งสัดส่วนเป็นพื้นที่สาธารณะ พื้นที่ฝึกอาชีพ พื้นที่กายภาพบำบัด และพื้นที่พักอาศัย โครงการนี้รองรับผู้สูงอายุได้ประมาณ 150 คน ซึ่งปัจจุบันมีการเปิดให้บริการบ้านพักผู้สูงอายุบึงสะแกงามระยะแรกในรูปแบบบริการแบบไปเช้าเย็นกลับ (Day Service)

ข้อมูลการจัดสรรงบประมาณแสดงให้เห็นความต่อเนื่องของการพัฒนาโครงการ กรุงเทพมหานครโดยสำนักการโยธาเริ่มลงทุนก่อสร้างระยะแรกในปีงบประมาณ 2566 ด้วยวงเงิน 82,000,000 บาท จากนั้นสานต่อการก่อสร้างระยะที่ 2 ในปีงบประมาณ 2567 ด้วยวงเงิน 113,100,000 บาท และเพื่อรองรับการดำเนินงานในอนาคต สำนักพัฒนาสังคมได้เตรียมงบประมาณรายจ่ายอื่นในปี 2569 จำนวน 5,729,414 บาท สำหรับใช้เป็นค่าบริหารจัดการบ้านพักผู้สูงอายุบึงสะแกงาม

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-bangkok-ageing-city

The post กรุงเทพฯ เมืองสังคมผู้สูงอายุ : 36 เขตมีคนตายมากกว่าคนเกิด 18 เขตเป็นสังคมผู้สูงอายุระดับสุดยอด  appeared first on Rocket Media Lab.

ย้อนไปการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. เมื่อปี 2565 Rocket Media Lab จัดทำ Bangkok Index แพลตฟอร์มที่รวบรวมข้อมูลประเด็นปัญหาต่างๆ ในกรุงเทพฯ จากทั้ง 50 เขตมาจัดอันดับ พร้อมบทวิเคราะห์แต่ละประเด็น เพื่อให้เห็นถึงปัญหา ที่มา และแนวทางที่จะนำไปสู่การแก้ไข โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างและรวบรวมฐานข้อมูลในประเด็นปัญหาที่สำคัญของกรุงเทพฯ เพื่อนำไปใช้ในการขับเคลื่อนการแก้ปัญหาต่างๆ ของกรุงเทพมหานคร จากนั้นทีมงานก็อัปเดตดัชนีต่อมาทุกปี

ในปีนี้ ซึ่งมีการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ครั้งใหม่ Rocket Media Lab จึงขอนำเสนอการจัดอันดับความน่าอยู่ของ 50 เขตในกรุงเทพฯ “Bangkok Index 2025” เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการออกแบบและพัฒนานโยบายในแต่ละพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร
ข้อมูลทั้งหมดใน Bangkok Index แบ่งออกเป็นสี่ด้าน แต่ละด้านแยกออกไปอีกด้านละสี่หัวข้อ ได้แก่

1. ด้านบริการสาธารณะ ประกอบด้วย สาธารณสุข ขนส่งสาธารณะ การศึกษา และคุณภาพชีวิต
2. ด้านเศรษฐกิจ ประกอบด้วย งบประมาณรายเขต รายได้จากการจัดเก็บภาษี การจดทะเบียนธุรกิจ และสถานประกอบการอาหาร
3. ด้านสวัสดิภาพ ประกอบด้วย อัคคีภัย อุทกภัย จุดเสี่ยงอาชญากรรม และอุบัติเหตุบนท้องถนน
4. ด้านสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย ขยะ น้ำเสีย อากาศ และสวนสาธารณะ

แต่ละหัวข้อจะจัดอันดับทั้ง 50 เขตจากคะแนนน้อยที่สุดถึงมากที่สุด และให้คะแนนตามลำดับตั้งแต่ 1-50 คะแนน โดยเขตที่มีลำดับเท่ากันจะได้คะแนนเท่ากัน เช่น เขต ก. มีจำนวนขยะต่อจำนวนประชากรน้อยที่สุด ก็จะได้ 50 คะแนน จากนั้นคำนวณคะแนนเฉลี่ยรายหัวข้อ รายด้าน และคะแนนเฉลี่ยรวมทั้งสี่ด้าน เพื่อจัดอันดับความน่าอยู่ทั้ง 50 เขต ว่าเขตไหนในกรุงเทพฯ น่าอยู่มากที่สุด

จากการจัดอันดับความน่าอยู่ใน Bangkok Index 2025 พบว่า เขตปทุมวันเป็นเขตที่มีคะแนนความน่าอยู่มากที่สุด โดยได้คะแนนเฉลี่ย 32.04 จาก 50 คะแนน ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เขตปทุมวันขยับจากอันดับสามขึ้นมาเป็นอันดับ 1 คือคะแนนด้านเศรษฐกิจและบริการสาธารณะที่สูงที่สุดในกรุงเทพฯ ส่วนหมวดสวัสดิภาพนั้นอยู่ในอันดับที่ 15 เขตปทุมวันได้คะแนนน้อยที่สุดจากหมวดสิ่งแวดล้อม โดยเป็นอันดับที่ 47 แม้จะมีสวนสาธารณะและพื้นที่สีเขียวเป็นอันดับหนึ่งก็ตาม แต่เนื่องจากเป็นเขตที่มีปริมาณขยะมากที่สุดในกรุงเทพฯ มีน้ำเสียมากที่สุด และมีคุณภาพอากาศอยู่ในระดับกลางๆ

อันดับ 2 คือ เขตพระนคร คะแนน 29.17 แชมป์เก่าจากการจัดอันดับครั้งที่แล้ว สิ่งที่ทำให้เขตพระนครหล่นจากอันดับหนึ่งแม้ว่าอันดับด้านบริการสาธารณะกับด้านเศรษฐกิจจะขยับสูงขึ้นก็ตาม แต่ด้านสวัสดิภาพกลับตกลงอย่างมาก จากอันดับ 4 ในการจัดอันดับครั้งที่ผ่านมาตกลงมาสู่อันดับที่ 24 ในครั้งนี้ ซึ่งเป็นผลมาจากคะแนนด้านจุดเสี่ยงอาชญากรรมที่เคยอยู่อันดับที่ 35 แล้วหล่นมาอยู่อันดับที่ 46

อันดับ 3 คือ เขตบางกอกน้อย ได้ 28.42 คะแนน ขยับขึ้นมาจากอันดับ 13 ในครั้งก่อน โดยมีปัจจัยสำคัญจากคะแนนด้านเศรษฐกิจที่ขยับจากอันดับ 15 มาอยู่อันดับ 9 ด้านสวัสดิภาพจากอันดับ 27 มาอยู่อันดับ 4 และด้านสิ่งแวดล้อมจากอันดับ 26 มาเป็นอันดับ 4

สำหรับอันดับถัดมา อันดับ 4 คือ เขตสัมพันธวงศ์ 27.96 คะแนน และอันดับ 5 คือ เขตบางรัก 27.89 คะแนน

ส่วนเขตที่มีคะแนนเฉลี่ยต่ำที่สุด คือ เขตดินแดง ได้ 17.35 คะแนน จาก 50 คะแนน

ในการจัดอันดับปีที่แล้ว เขตดินแดงอยู่อันดับ 32 แต่ตกลงมาอยู่อันดับ 50 ในครั้งนี้ เนื่องจากคะแนนด้านสวัสดิภาพลดลงจากอันดับ 26 มาอยู่ที่อันดับ 46 และคะแนนด้านบริการสาธารณะลดลงจากอันดับ 18 มาอยู่ที่อันดับ 31 รองลงมาคือเขตวังทองหลาง ได้ 17.38 คะแนน ตามมาด้วยเขตบางเขน 17.80 คะแนน เขตลาดพร้าว 17.81 คะแนน และเขตบึงกุ่ม 18.13 คะแนน ตามลำดับ

เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านบริการสาธารณะ เขตปทุมวันมีคะแนนสูงที่สุด รักษาอันดับ 1 จากปีที่แล้วไว้ได้ รองลงมาคือเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายและเขตราชเทวี ส่วนเขตที่มีคะแนนต่ำที่สุด คือ เขตบางเขน เขตบางขุนเทียน และเขตบางบอน ตามลำดับ

ด้านเศรษฐกิจ เขตปทุมวันมีคะแนนสูงที่สุดเช่นกัน รองลงมาคือเขตบางรักและเขตสัมพันธวงศ์ ส่วนเขตที่มีคะแนนต่ำที่สุด คือ เขตสายไหม รองลงมาคือเขตจอมทองและเขตบางแค

ด้านสวัสดิภาพ เขตป้อมปราบศัตรูพ่ายมีคะแนนสูงที่สุด รองลงมาคือเขตคันนายาวและเขตทวีวัฒนา ส่วนเขตที่มีคะแนนต่ำที่สุด คือ เขตจตุจักร เขตวังทองหลาง และเขตลาดพร้าว ตามลำดับ

ด้านสิ่งแวดล้อม เขตทวีวัฒนามีคะแนนสูงที่สุด รองลงมาคือเขตจอมทองและเขตสะพานสูง ส่วนเขตที่มีคะแนนต่ำที่สุด คือ เขตคลองเตย รองลงมาคือเขตสวนหลวงและเขตบางรัก

นอกจากนี้ Bangkok Index 2025 ยังพบว่า มี 24 เขตที่อันดับขยับสูงขึ้นจากการจัดอันดับครั้งก่อน ได้แก่ ภาษีเจริญ ธนบุรี หนองจอก คันนายาว บางซื่อ หนองแขม ราษฎร์บูรณะ ทุ่งครุ คลองสามวา จอมทอง บางกอกน้อย ยานนาวา ทวีวัฒนา บางแค วัฒนา สายไหม คลองสาน บางขุนเทียน บางคอแหลม บางบอน บางรัก ปทุมวัน มีนบุรี และจตุจักร โดยเขตภาษีเจริญขยับขึ้นมากที่สุด จากอันดับ 41 มาอยู่อันดับ 18

ขณะที่มี 24 เขตที่อันดับลดลง ได้แก่ ประเวศ พระนคร บางพลัด บางกะปิ บางเขน พระโขนง ลาดกระบัง ป้อมปราบศัตรูพ่าย ดุสิต ตลิ่งชัน บางนา วังทองหลาง พญาไท ดอนเมือง สะพานสูง บึงกุ่ม ลาดพร้าว ราชเทวี หลักสี่ ห้วยขวาง ดินแดง สวนหลวง คลองเตย และสาทร โดยเขตสาทรมีอันดับลดลงมากที่สุด จากอันดับ 6 ในครั้งก่อนมาอยู่ที่อันดับ 33

โดยมี 2 เขตที่อันดับไม่เปลี่ยนแปลงก็คือ บางกอกใหญ่และสัมพันธวงศ์

Bangkok Index 2025 นำเสนอในรูปแบบอินเทอร์แอคทีฟที่ใช้งานได้ง่าย พร้อมฟังก์ชันให้เลือกใช้งานหลากหลาย ทั้งการแสดงผลในรูปแบบ ‘แผนที่’ ที่แสดงอันดับความน่าอยู่และการกระจายตัวของแต่ละเขตในกรุงเทพฯ โดยผู้ใช้สามารถคลิกแต่ละเขตเพื่อดูข้อมูลรายละเอียดได้

นอกจากนี้ยังสามารถเลือกดูในรูปแบบ ‘กราฟ’ ซึ่งแสดงผลเรียงตามอันดับความน่าอยู่ของ Bangkok Index 2025 เมื่อคลิกชื่อเขต จะปรากฏข้อมูลภาพรวมของพื้นที่นั้น รวมถึงคะแนนในแต่ละด้าน และแผนภูมิเรดาร์ (Radar Chart) หรือแผนภูมิใยแมงมุม (Spider Chart) ที่แสดงจุดเด่นและจุดด้อยของแต่ละเขตในแต่ละด้าน

ผู้ใช้ยังสามารถเลือกดูข้อมูลได้ทั้ง 4 ด้าน หรือทั้ง 12 หัวข้อ เปรียบเทียบอันดับความน่าอยู่ระหว่าง 2 เขตที่ต้องการ รวมถึงเข้าถึงรายงานสรุปอันดับความน่าอยู่ประจำปีทั้งในภาพรวมและรายด้าน พร้อมฐานข้อมูลและวิธีคำนวณคะแนนในแต่ละหัวข้อ นอกจากนี้ยังสามารถแชร์ผลการจัดอันดับไปยังแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ทั้งเฟซบุ๊กและทวิตเตอร์

สามารถเข้าไปดู Bangkok Index 2025 อันดับความน่าอยู่ของ 50 เขตในกรุงเทพฯ ได้แล้วที่ bkkindex.rocketmedialab.co

The post Bangkok Index 2025 : อันดับความน่าอยู่ของ 50 เขตในกรุงเทพฯ appeared first on Rocket Media Lab.

อ่าน มาเลเซียแบนแล้ว อินโดนีเซียแบนแล้ว แต่เด็กไทย 80% ไม่เห็นด้วย กับนโยบายจำกัดไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้โซเชียลมีเดีย – Rocket Media Lab

ดาวน์โหลดข้อมูลที่นี่

The post แบบสำรวจพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในกลุ่มนักเรียน [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

• เด็กไทย 79.91% ไม่เห็นด้วยกับนโยบายจำกัดการใช้โซเชียลมีเดีย ในขณะที่ออสเตรเลีย มาเลเซีย และอินโดนีเซีย เริ่มจำกัดการเข้าถึงโซเชียลมีเดียของเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี แต่ผลสำรวจของไทยพบว่านักเรียนถึง 1,420 คน ไม่เห็นด้วยกับนโยบายลักษณะนี้ โดยกลุ่มอายุ 14 ปี มีสัดส่วนไม่เห็นด้วยสูงที่สุดถึง 88.95%
• 72.50% ของผู้ตอบแบบสอบถามเริ่มมีสมาร์ทโฟนเครื่องแรกตั้งแต่ประถม และเกือบทั้งหมดพกไปโรงเรียนทุกวัน โดยส่วนใหญ่ยินดีให้เก็บโทรศัพท์ในเวลาเรียนแต่ต้องยืดหยุ่นให้ใช้สืบค้นข้อมูลได้
• 94.26% ของผู้ตอบแบบสอบถามพึ่งพา AI ช่วยเรื่องเรียน โดยวิชาคณิตศาสตร์และภาษาต่างประเทศเป็นวิชาที่เด็กๆ นิยมใช้ตัวช่วยมากที่สุด โดยมี ChatGPT และ Gemini เป็นสองแอปฯ หลัก 
• นอกจากเรื่องเรียนแล้ว เด็กไทยยังใช้คุยเล่นและปรึกษาปัญหาสุขภาพจิต ปัญหาการเงิน ไปจนถึงเรื่องความรักและครอบครัว

ในขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านอย่างมาเลเซียและอินโดนีเซียกำลังเดินหน้าแบนการใช้โซเชียลมีเดียของเด็กต่ำกว่า 16 ปี เพราะกังวลเรื่องภัยออนไลน์ที่เกินรับมือ แต่เสียงสะท้อนจากเด็กไทยกว่า 80%ในแบบสอบถาม กลับตอบว่าไม่เห็นด้วย และจากแบบสอบถามยังพบว่าเด็กไทยไม่ได้ใช้เทคโนโลยีเหล่านี้เป็นที่ปรึกษายามเหงา หรือใช้ช่วยทำส่งครูเท่านั้น แต่ยังใช้เป็นที่พึ่งทางใจ และที่ปรึกษาส่วนตัวในแทบจะทุกเรื่อง ตั้งแต่เรื่องเรียน ปัญหาสุขภาพจิต ไปจนถึงเรื่องความรัก ในแบบที่ผู้ใหญ่หลายคนอาจจะนึกไม่ถึง

งานชิ้นนี้จะชวนไปสำรวจพฤติกรรมการใช้อุปกรณ์ดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในกลุ่มนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึง 6 และ ปวช. 1 ถึง 3 จำนวน 1,777 คน ระหว่าง 29 มีนาคม – 25 พฤษภาคม 2569 ซึ่งจัดทำขึ้นโดย ร็อกเกต มีเดีย แล็บ ร่วมกับ มูลนิธิแพธทูเฮลท์ (p2h)

ผู้ตอบแบบสอบถาม ใครกันบ้างที่มาร่วมตอบ?

ผลสำรวจครั้งนี้ได้ข้อมูลจากนักเรียนทั้งสิ้น 1,777 คน โดยแบ่งตามเพศดังนี้

• หญิง 1,055 คน (59.37%)
• ชาย 606 คน (34.10%)
• LGBTQIA+ 72 คน (4.05%)
• ไม่ต้องการระบุเพศ 44 คน (2.48%)

เมื่อแบ่งตามระดับชั้นพบว่านักเรียนชั้น ม.1 มีจำนวนมากที่สุดถึง 400 คน คิดเป็น 22.51% รองลงมาคือ ม.3 จำนวน 373 คน คิดเป็น 20.99% ม.2 จำนวน 261 คน คิดเป็น 14.69% ม.4 จำนวน 242 คน คิดเป็น 13.62% ม.6 จำนวน 233 คน คิดเป็น 13.11% ม.5 จำนวน 189 คน คิดเป็น 10.64% ส่วนนักเรียน ปวช. มีจำนวนรวมกัน 79 คน คิดเป็น 4.45%

“สมาร์ทโฟน” ไอเทมคู่กายที่เด็กนักเรียนเกือบทุกคนต้องมี

ด้านอุปกรณ์ดิจิทัล นักเรียน 1,736 คน คิดเป็น 97.69% มีสมาร์ทโฟนเป็นของตัวเอง มีเพียง 41 คน คิดเป็น 2.31% เท่านั้นที่ยังไม่มี ส่วนแท็บเล็ตหรือไอแพดนั้น นักเรียน 940 คน คิดเป็น 52.90% ยังไม่มีเป็นของตัวเอง ขณะที่อีก 837 คน คิดเป็น 47.10% มีอยู่แล้ว

สมาร์ทโฟนเครื่องแรกของนักเรียนส่วนใหญ่เริ่มต้นในช่วงประถมศึกษา โดยนักเรียนกว่า 72.50% ได้รับสมาร์ทโฟนเครื่องแรกในช่วง ป.1 ถึง ป.6 ซึ่งเป็นช่วงอายุประมาณ 6-12 ปี และยังมีอีก 7.15% ที่ได้รับตั้งแต่อนุบาล โดย ป.4 เป็นช่วงที่มีนักเรียนได้รับสมาร์ทโฟนมากที่สุดถึง 398 คน คิดเป็น 22.40% ตามมาด้วย ป.3 จำนวน 323 คน คิดเป็น 18.18% และ ป.5 จำนวน 206 คน คิดเป็น 11.59%

และเมื่อเปรียบเทียบการครอบครองอุปกรณ์ระหว่างกลุ่มพบว่าแทบไม่มีความแตกต่างระหว่างระดับชั้นเลย ทั้ง ม.ต้น ม.ปลาย และ ปวช. ต่างมีสมาร์ทโฟนในสัดส่วนใกล้เคียง 100% เกือบทั้งหมด โดยพบว่าม.ต้น (ม.1-3) มีสมาร์ทโฟน 478 คน จาก 478 คน ม.ปลาย (ม.4-6) มีสมาร์ทโฟน 346 คน จาก 346 คน ยกเว้นกลุ่ม ปวช. ที่มีสัดส่วนต่ำกว่าเล็กน้อยที่ 93.67% โดยพบว่ามีสมาร์ทโฟน 74 คน จาก 79 คน

ขณะที่แท็บเล็ตกลับให้ภาพที่น่าสนใจกว่า โดยนักเรียน ม.ปลาย มีแท็บเล็ตในสัดส่วนสูงที่สุดที่ 50.90% โดยพบว่าม.ปลาย (ม.4-6) มีแท็บเล็ต 338 คน จาก 664 คน ขณะที่ ม.ต้นมีแท็บเล็ต 465 คน จาก 1,034 คน หรืออยู่ที่ 44.97% และ ปวช. มีแท็บเล็ต 34 คน จาก 79 คน หรือคิดเป็น 43.04% ซึ่งพบความน่าสนใจคือ เมื่อผู้เรียนมีอายุมากขึ้น ภาระทางด้านการเรียนก็มากขึ้นตาม ความต้องการใช้อุปกรณ์หน้าจอใหญ่เพื่ออ่านและทำรายงานก็อาจเพิ่มตามด้วย ส่วนที่ ปวช. มีสัดส่วนแท็บเล็ตต่ำที่สุดนั้น อาจเป็นเพราะลักษณะการเรียนสายอาชีวะที่เน้นภาคปฏิบัติมากกว่าการนั่งอ่านหรือทำงานในเอกสาร ทำให้สมาร์ทโฟนเพียงเครื่องเดียวก็อาจเพียงพอแล้ว

จ่ายกันเดือนละเท่าไหร่? ส่องค่าเน็ตวัยเรียน 

นักเรียนส่วนใหญ่ใช้แพ็กเกจรายเดือนมากถึง 1,349 คน คิดเป็น 75.91% ในขณะที่ใช้แบบเติมเงิน 428 คน คิดเป็น 24.09%  ค่าใช้จ่ายต่อเดือนพบว่ามีค่าใช้จ่าย 200-399 บาท มากที่สุด จำนวน 712 คน คิดเป็น 40.07% รองลงมาคือช่วง 100-199 บาท จำนวน 325 คน คิดเป็น 18.29% และมีนักเรียน 260 คน คิดเป็น 14.63% ที่จ่ายตั้งแต่ 500 บาทขึ้นไป

นโยบายโทรศัพท์ในโรงเรียน: เก็บโทรศัพท์ได้ แต่ขอให้ยืดหยุ่นหน่อย

นักเรียน 1,713 คน คิดเป็น 96.40% พกสมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตไปโรงเรียนทุกวัน และมีนักเรียน 1,538 คน คิดเป็น 86.55% ระบุว่าโรงเรียนมีอินเทอร์เน็ตฟรีให้ใช้  ซึ่งหมายความว่านักเรียนเกือบทั้งหมดเข้าถึงอินเทอร์เน็ตได้ตลอดเวลา แม้อยู่ในโรงเรียน สิ่งที่ยังไม่ชัดเจนคือโรงเรียนมีนโยบายรับมือกับการใช้โทรศัพท์ในห้องเรียนอย่างไร และ Wi-Fi ที่ให้บริการมีการกรองเนื้อหาหรือเปิดให้ใช้ได้อย่างเสรี และในทางกลับกัน พบนักเรียน 41 คน ที่ไม่มีสมาร์ทโฟนและอีก 239 คน ที่โรงเรียนไม่มีอินเทอร์เน็ต 

ในส่วนของนโยบาย ผลสำรวจสะท้อนให้เห็นว่านักเรียนส่วนใหญ่ไม่ได้ปฏิเสธการมีกฎระเบียบเรื่องการใช้สมาร์ทโฟนในโรงเรียนทั้งหมด แต่ต้องการให้มีความยืดหยุ่น เมื่อถามว่านโยบายแบบไหนที่รับได้ นักเรียนตอบดังนี้

• เก็บเฉพาะเวลาเรียน แต่ใช้ได้เมื่อจำเป็น 1,172 คน (65.95%)
• ไม่เห็นด้วยกับการเก็บโทรศัพท์เลย 427 คน (24.03%)
• เก็บเฉพาะเวลาเรียนโดยไม่มีข้อยกเว้น 142 คน (7.99%)
• ให้โรงเรียนเก็บได้ทั้งวัน 25 คน (1.41%)
• ห้ามเอามาโรงเรียนเลย 11 คน (0.62%)

ตัวเลขนี้สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้งานจริงในห้องเรียน เมื่อถามว่าใช้สมาร์ทโฟนทำอะไรในชั่วโมงเรียน นักเรียนตอบว่า

• ค้นข้อมูล 1,642 ครั้ง (38.39%)
• จดโน้ต 924 ครั้ง (21.60%)
• ทำการบ้านหรืองานที่ได้รับมอบหมาย 758 ครั้ง (17.72%)
• เล่นเกม 324 ครั้ง (7.58%)
• ดูหนัง ฟังเพลง 399 ครั้ง (9.33%)

จากข้อดังกล่าวจะพบว่านักเรียนตอบว่าใช้ค้นข้อมูลมากที่สุด รองลงมาคือจดโน้ต และใช้ทำการบ้านหรืองานที่ได้รับมอบหมาย 

จำกัดการเข้าถึงโซเชียลมีเดียไหม นักเรียนไทยเห็นด้วยรึเปล่า

ประเด็นที่น่าสนใจที่สุดในส่วนนี้คือนโยบายจำกัดการใช้โซเชียลมีเดียสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี ซึ่งกำลังเป็นกระแสที่หลายประเทศทั่วโลกเดินหน้าพร้อมกัน ออสเตรเลียเป็นชาติแรกที่ออกกฎหมายห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้โซเชียลมีเดีย ก่อนที่มาเลเซียจะประกาศใช้นโยบายเดียวกันในวันที่ 1 มิถุนายน 2568 โดยกำหนดให้แพลตฟอร์มอย่าง Facebook, Instagram, TikTok และ YouTube ต้องติดตั้งระบบยืนยันอายุผู้ใช้ ส่วนอินโดนีเซียก็บังคับใช้กฎหมายในทิศทางเดียวกันตั้งแต่วันที่ 28 มีนาคม 2568 โดยสั่งระงับบัญชีของเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีบนแพลตฟอร์มที่จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงสูง ได้แก่ YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads และ X

กลับมาที่ผลสำรวจของไทย นักเรียน 1,420 คน คิดเป็น 79.91% ไม่เห็นด้วยกับนโยบายลักษณะนี้ มีเพียง 357 คน คิดเป็น 20.09% เท่านั้นที่สนับสนุน

เมื่อแยกตามอายุพบว่าแนวโน้มน่าสนใจมาก กลุ่มที่อายุต่ำกว่า 16 ปี ซึ่งเป็นกลุ่มที่นโยบายนี้ส่งผลกระทบโดยตรง ไม่เห็นด้วยในสัดส่วนที่สูงมาก

• อายุ 14 ปี ไม่เห็นด้วย 330 คน จาก 371 คน (88.95%)
• อายุ 13 ปี ไม่เห็นด้วย 255 คน จาก 304 คน (83.88%)
• อายุ 12 ปี ไม่เห็นด้วย 225 คน จาก 288 คน (78.13%)

ขณะที่กลุ่มอายุ 16 ปีขึ้นไป ซึ่งนโยบายนี้ไม่ได้จำกัดสิทธิโดยตรง กลับมีสัดส่วนผู้เห็นด้วยว่าให้จำกัดการเข้าถึงสูงกว่าทุกกลุ่ม

• อายุ 17 ปี เห็นด้วย 70 คน จาก 247 คน (28.34%)
• อายุ 18 ปี เห็นด้วย 21 คน จาก 49 คน (42.86%)

จากข้อมูลจะพบว่ากลุ่มอายุ 16 ปีขึ้นไป ซึ่งนโยบายนี้ไม่ได้จำกัดสิทธิโดยตรง กลับมีสัดส่วนผู้เห็นด้วยสูงกว่าทุกกลุ่ม กลุ่มอายุ 17 ปี เห็นด้วย 70 คน จาก 247 คน คิดเป็น 28.34% และกลุ่มอายุ 18 ปี เห็นด้วย 21 คน จาก 49 คน คิดเป็น 42.86% ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดในทุกกลุ่มอายุ และพบว่าเด็กโตกว่าเริ่มมองเห็นผลกระทบของโซเชียลมีเดียในแบบที่ประสบการณ์สอนมา และมองว่าควรมีการควบคุมบ้าง

จากคำตอบจะเห็นว่ายิ่งผู้ตอบแบบสอบถามอายุมากกว่า 16 ปี และอายุพ้นเกณฑ์ที่นโยบายครอบคลุม ความเห็นด้วยก็ยิ่งสูงขึ้นตาม ซึ่งอาจหมายความได้สองทาง ทั้งการที่กลุ่มอายุน้อยรู้สึกว่าถูกจำกัดสิทธิโดยไม่จำเป็น และการที่กลุ่มที่โตกว่าเริ่มมองเห็นผลกระทบของโซเชียลมีเดียในแบบที่ประสบการณ์สอนมา ในมาเลเซียเองก็มีกระแสคัดค้านจากนักวิชาการและภาคประชาสังคม โดยมองว่าการแบนแบบเหมารวมอาจไม่ได้แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ และเด็กไม่จำเป็นต้องถูกกีดกันออกจากพื้นที่ดิจิทัล แต่ควรได้รับการปกป้องและทักษะในการใช้งานอย่างปลอดภัยแทน 

ที่น่าสนใจคือในขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านกำลังเดินหน้าจำกัดการเข้าถึงโซเชียลมีเดียของเด็ก กระทรวงศึกษาธิการไทยกลับประกาศความร่วมมือกับ TikTok เพื่อพัฒนาสื่อการเรียนการสอนในรูปแบบคลิปสั้น โดยมีเป้าหมายลดภาระงานครูและอัปสกิลบุคลากรทางการศึกษา ซึ่งสอดคล้องกับนโยบาย Happy Learning และแผนการนำ AI เข้าสู่การเรียนรู้ของกระทรวงในปี 2568-2569 ขณะที่ อินโดนีเซียกำลังพิจารณาขยายการแบนไปถึงแพลตฟอร์ม e-commerce หลังพบว่าเด็กตกเป็นเหยื่อของการหลอกลวงทางออนไลน์และใช้จ่ายเงินโดยไม่มีผู้ปกครองดูแล ซึ่งก็เห็นทิศทางที่แตกต่างกันของหลายๆ ประเทศ และยังต้องหาคำตอบที่ลงตัวไม่ได้ว่าควรจัดการโซเชียลมีเดียอย่างไร 

เด็กไทยใช้ AI ทำอะไรบ้าง

เมื่อสอบถามเรื่อง AI พบว่านักเรียน 1,675 คน คิดเป็น 94.26% เคยใช้ AI ช่วยเรื่องการเรียนมาแล้ว มีเพียง 102 คน คิดเป็น 5.74% เท่านั้นที่ไม่เคยใช้เลย โดยในการใช้งานที่พบว่ามีดังนี้

• ช่วยสรุปเนื้อหา 1,366 ครั้ง (18.68%)
• ค้นข้อมูลทำรายงาน 1,326 ครั้ง (18.14%)
• แปลภาษา 1,276 ครั้ง (17.45%)
• ช่วยคิดไอเดียโครงงาน 1,030 ครั้ง (14.09%)
• ตรวจงานก่อนส่งครู 730 ครั้ง (9.98%)
• โยนโจทย์การบ้านให้ AI ช่วยตอบ 692 ครั้ง (9.47%)
• ทำพรีเซนเทชั่น 573 ครั้ง (7.84%)

ทั้งนี้เมื่อถามเรื่องด้านการตรวจสอบความถูกต้อง พบว่านักเรียน 886 คน คิดเป็น 52.90% ตรวจสอบเนื้อหาจาก AI เพียงบางครั้ง มี 727 คน คิดเป็น 43.40% ที่ตรวจสอบทุกครั้ง และ 62 คน คิดเป็น 3.70% ที่ไม่ตรวจสอบเลย

เมื่อดูว่านักเรียนใช้ AI ตัวไหนมากที่สุด พบว่า ChatGPT ครองอันดับหนึ่งด้วยผู้ตอบแบบสอบถามจำนวน 1,019 คน คิดเป็น 60.84% รองลงมาคือ Gemini 552 คน คิดเป็น 32.96% สองแพลตฟอร์มนี้รวมกันครอบคลุมผู้ใช้เกือบ 94% ของกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด ส่วน Canvas AI อยู่อันดับสามด้วย 37 คน คิดเป็น 2.21% ตามมาด้วย Grok 16 คน และ Claude 22 คน คิดเป็น 0.96% และ 1.31% ตามลำดับ

และเมื่อดูรูปแบบการใช้งานของแต่ละแพลตฟอร์ม พบว่าเด็กนักเรียนใช้ ChatGPT และ Gemini  เกือบทุกด้าน ทั้งสรุปเนื้อหา ค้นข้อมูล แปลภาษา ช่วยคิดไอเดียโครงงาน ทำพรีเซนเทชั่น และโยนโจทย์การบ้านให้ช่วยตอบ ส่วนการใช้ Canvas AI หลายคนระบุว่าใช้วาดรูปและทำพรีเซนเทชั่นควบคู่กับงานอื่น ส่วน Grok มีผู้ใช้เพียง 16 คน และให้ข้อมูลว่าใช้ช่วย debug โปรแกรม

วิชายอดฮิตที่ต้องพึ่ง AI 

วิชาที่ใช้ AI มากที่สุดคือคณิตศาสตร์ 609 ครั้ง คิดเป็น 36.36% ตามมาด้วยภาษาต่างประเทศ 538 ครั้ง คิดเป็น 32.12% และวิทยาศาสตร์ 169 ครั้ง คิดเป็น 10.09% ทำให้เห็นว่านักเรียนมักพึ่ง AI ในวิชาที่ต้องการความแม่นยำหรือทักษะภาษาเป็นหลัก

ในแง่ของครูและโรงเรียน นักเรียน 1,354 คน คิดเป็น 76.20% ระบุว่าครูอนุญาตให้ใช้ AI ได้บางวิชา มีเพียง 47 คน คิดเป็น 2.64% ที่ครูห้ามใช้เด็ดขาด อย่างไรก็ตามเมื่อถามว่าเคยโดนครูจับได้ว่าใช้ AI ทำงานส่งไหม พบว่า

• ไม่เคยใช้ AI ทำงานส่ง 426 คน (23.97%)
• ใช้แต่ไม่เคยถูกจับ 880 คน (49.52%)
• เคยถูกจับได้ 471 คน (26.51%)

ด้านการตรวจสอบความถูกต้อง นักเรียน 886 คน คิดเป็น 52.90% ตรวจสอบเนื้อหาจาก AI เพียงบางครั้ง มี 727 คน คิดเป็น 43.40% ที่ตรวจสอบทุกครั้ง และ 62 คน คิดเป็น 3.70% ที่ไม่ตรวจสอบเลย ตัวเลขนี้สอดคล้องกับการที่นักเรียนส่วนใหญ่ถึง 1,083 คน คิดเป็น 27.10% ของผู้ตอบในข้อนี้ ระบุว่าอยากมีวิชาที่สอนเรื่องการตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลจาก AI โดยเฉพาะ รองลงมาคือการเขียนโค้ดและ prompt 1,066 ครั้ง คิดเป็น 26.68% และความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว 945 ครั้ง คิดเป็น 23.65%

เป็นทุกอย่างให้เธอแล้ว: เมื่อ AI เป็นตั้งแต่ที่ปรึกษาเรื่องเรียน ยันที่ปรึกษาหัวใจ

นอกเหนือจากการเรียน AI ยังกลายเป็นที่ปรึกษาส่วนตัวของนักเรียนหลายคน โดยนักเรียนใช้คุยเล่นทั่วไปมากที่สุด 897 ครั้ง คิดเป็น 19.78% ตามมาด้วยการปรึกษาปัญหาสุขภาพร่างกาย 764 ครั้ง คิดเป็น 16.85% ปรึกษาปัญหาสุขภาพจิต 530 ครั้ง คิดเป็น 11.69% และวางแผนการเงิน 518 ครั้ง คิดเป็น 11.42% รวมถึงการปรึกษาเรื่องความรัก 403 ครั้ง คิดเป็น 8.89% และปัญหาครอบครัว 380 ครั้ง คิดเป็น 8.38% จากข้อมูลจะให้เห็นว่า AI ไม่ได้เป็นแค่เครื่องมือการเรียนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผู้ช่วยที่คอยให้ทำปรึกษาในหลายๆ เรื่องด้วย

ความเปลี่ยนแปลงนี้เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับที่หลายประเทศกำลังพยายามหาวิธีปกป้องเด็กในพื้นที่ดิจิทัล อินโดนีเซียเพิ่งสั่งระงับบัญชีเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีบนแพลตฟอร์มเสี่ยงสูงอย่าง YouTube, TikTok, Facebook และ Instagram ตั้งแต่วันที่ 28 มีนาคม 2568 โดยรัฐมนตรีด้านดิจิทัลระบุว่ารัฐบาลต้องการเข้ามาช่วยให้พ่อแม่ไม่ต้องสู้กับอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่เพียงลำพัง 

เมื่อถามว่าเคยทำตามคำแนะนำของ AI ไหม นักเรียน 1,316 คน คิดเป็น 74.06% ตอบว่าทำตามเป็นบางครั้ง มี 204 คน คิดเป็น 11.48% ที่ทำตามบ่อยๆ และ 32 คน คิดเป็น 1.80% ที่ทำตามทุกครั้ง 

เมื่อถามถึงความจำเป็นของ AI ในชีวิต นักเรียน 1,091 คน คิดเป็น 61.40% มองว่ามีก็ดีเพราะช่วยให้ชีวิตง่ายขึ้น ขณะที่ 602 คน คิดเป็น 33.88% รู้สึกว่าไม่มีก็ได้ และมีเพียง 58 คน คิดเป็น 3.26% ที่บอกว่า AI กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตที่ขาดไม่ได้แล้ว

ดูข้อมูลได้ที่ : https://rocketmedialab.co/database-student-q2-2026  

The post มาเลเซียแบนแล้ว อินโดนีเซียแบนแล้ว แต่เด็กไทย 80% ไม่เห็นด้วย กับนโยบายจำกัดไม่ให้เด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีใช้โซเชียลมีเดีย appeared first on Rocket Media Lab.

ด้านบริการสาธารณะ ประกอบไปด้วย 4 หัวข้อ ได้แก่ สาธารณสุข ขนส่งสาธารณะ การศึกษา และคุณภาพชีวิต โดยมีรายละเอียดดังนี้

ข้อมูลที่ใช้

1. สาธารณสุข สำรวจการเข้าถึงบริการด้านสาธารณสุขรายเขต โดยคิดจากจำนวนหน่วยบริการสาธารณสุขในแต่ละเขต และข้อมูลโรคที่ควรรักษาแบบผู้ป่วยนอก (ACSC) สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ปี 2568
2. ขนส่งสาธารณะ สำรวจการเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะรายเขต โดยคิดจากจำนวนสายรถเมล์ที่ผ่านในแต่ละเขต และจำนวนสถานีรถไฟฟ้ารายเขต ปี 2568
3. การศึกษา สำรวจการเข้าถึงการศึกษาขั้นพื้นฐานในแต่ละเขต ปี 2568 โดยเทียบสัดส่วนโรงเรียนต่อ 1,000 ประชากร ในช่วงอายุ 0-18 ปี และสัดส่วนครูต่อนักเรียน ปี 2568 จากข้อมูลสารสนเทศการศึกษา ปีการศึกษา 2568 โดยศูนย์ข้อมูลการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ และข้อมูลโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร 2568
4. คุณภาพชีวิต สำรวจบริการที่ยกระดับคุณภาพชีวิตสำหรับรายเขต โดยเทียบสัดส่วนลานกีฬาต่อ 1,000 ประชากร สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือต่อ 1,000 ประชากร และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนต่อ 1,000 ประชากร ในช่วงอายุ 0-6 ปี ปี 2568

ผลการจัดอันดับ

เขตที่มีคะแนนด้านบริการสาธารณะมากที่สุด คือ เขตปทุมวัน ได้ 30.65 คะแนน จาก 50 คะแนน รองลงมาคือ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย 28.85 คะแนน เขตราชเทวี 28.72 คะแนน เขตพระนคร 28.52 คะแนน เขตคลองเตย 25.19 คะแนน

ส่วนเขตที่มีคะแนนด้านบริการสาธารณะน้อยที่สุด คือ เขตบางเขน ได้เพียง 11.10 คะแนน จาก 50 คะแนน ตามมาด้วยเขตบางขุนเทียน 12.11 คะแนน เขตบางบอน 12.28 คะแนน เขตทุ่งครุ 12.49 คะแนน และเขตหนองแขม 12.53 คะแนน

ดู Bangkok Index 2025 : https://bkkindex.rocketmedialab.co/ 

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-bangkok-index-2025/ 

The post สำรวจบริการสาธารณะในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025 appeared first on Rocket Media Lab.

ด้านสวัสดิภาพ ประกอบด้วย 4 หัวข้อ ได้แก่ อัคคีภัย อุทกภัย จุดเสี่ยงอาชญกรรม อุบัติเหตุบนท้องถนน 

ข้อมูลที่ใช้

1. อัคคีภัย คิดจากจำนวนเหตุอัคคีภัยในพื้นที่ อ้างอิงจากข้อมูลจำนวนไฟไหม้ สถิติสาธารณภัย ปี 2567 ศูนย์ข้อมูลสาธารณภัย กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และสัดส่วนประปาหัวแดงต่อ 1,000 ครัวเรือน ปี 2567 อ้างอิงจากจำนวนประปาหัวแดง โดยสํานักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพมหานคร 
2. อุทกภัย สำรวจจากข้อมูลน้ำท่วมขังบนถนนสายหลักของกรุงเทพมหานครในความรับผิดชอบของสำนักการระบายน้ำ ปีพ.ศ. 2568 สำนักระบายน้ำ 
3. จุดเสี่ยงอาชญากรรม จากบัญชีพื้นที่เสี่ยงและพื้นที่อันตราย ปี 2568 โดยสำนักเทศกิจ กรุงเทพมหานคร 
4. อุบัติเหตุบนท้องถนน สำรวจจำนวนผู้บาดเจ็บจากอุบัติเหตุบนท้องถนน และจำนวนผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุบนท้องถนน ในปี 2568 

ผลการจัดอันดับ

เขตที่มีคะแนนด้านสวัสดิภาพมากที่สุด คือ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ได้ 41.97 คะแนน จาก 50 คะแนน รองลงมาคือเขตคันนายาว 39.90 คะแนน เขตทวีวัฒนา 39.90 คะแนน เขตบางกอกน้อย 39.72 คะแนน และเขตบางรัก 39.71 คะแนน

ส่วนเขตที่มีคะแนนด้านสวัสดิภาพน้อยที่สุด คือ เขตจตุจักร ได้เพียง 22.66 คะแนน จาก 50 คะแนน ตามมาด้วยเขตวังทองหลาง 22.88 คะแนน เขตลาดพร้าว 23.14 คะแนน เขตบึงกุ่ม 23.30 คะแนน และเขตดินแดง 23.48 คะแนน

ดู Bangkok Index 2025 : https://bkkindex.rocketmedialab.co/

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-bangkok-index-2025/ 

The post สำรวจสวัสดิภาพในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025 appeared first on Rocket Media Lab.

ข้อมูลที่ใช้

1. สัดส่วนลานกีฬาต่อ 1,000 ประชากร 
2. สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือต่อ 1,000 ประชากร 
3. สัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนต่อ 1,000 ประชากร ในช่วงอายุ 0-6 ปี

ผลการจัดอันดับ

เขตที่มีคะแนนในหัวข้อคุณภาพชีวิตมากที่สุด คือ เขตคลองเตย ได้ 35.58 คะแนน จาก 50 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.303 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.090 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 3.209 แห่ง รองลงมาคือเขตหนองจอก 34.15 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.371 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.081 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 2.378 แห่ง และเขตปทุมวัน 25.27 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.152 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.228 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 0.871 แห่ง

ส่วนเขตที่มีคะแนนในหัวข้อคุณภาพชีวิตน้อยที่สุด คือ เขตบางแค ได้เพียง 4.56 คะแนน จาก 50 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาในเขตต่อ 1,000 ประชากรเพียง 0.083 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.021 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 0.226 แห่ง ตามมาด้วยเขตวัฒนา 6.72 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาในเขตต่อ 1,000 ประชากรเพียง 0.050 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.087 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 0.110 แห่ง และเขตบางนา 6.97 คะแนน โดยมีสัดส่วนลานกีฬาในเขตต่อ 1,000 ประชากรเพียง 0.106 แห่ง สัดส่วนห้องสมุดและบ้านหนังสือในเขตต่อ 1,000 ประชากรที่ 0.012 แห่ง และสัดส่วนศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียนในเขตต่อ 1,000 ประชากรอายุ 0-6 ปีอยู่ที่ 0.591 แห่ง

ดู Bangkok Index 2025 : https://bkkindex.rocketmedialab.co/

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-quality-of-life-bangkok-index-2025/

The post สำรวจการส่งเสริมคุณภาพชีวิตในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025 appeared first on Rocket Media Lab.