ทุกปีในวันแรงงานแห่งชาติ ซึ่งตรงกับวันที่ 1 พฤษภาคม ของทุกปี ทุกคนต่างติดตามว่าปีนี้จะขึ้นค่าแรงขั้นต่ำไหม จะขึ้นเท่าไร ขึ้นในพื้นที่ไหนบ้าง เพราะหลายครั้งรัฐบาลก็มักจะปรับค่าแรงขั้นต่ำให้เป็นของขวัญในช่วงวันแรงงาน

Rocket Media Lab เคยพาไปสำรวจประวัติศาสตร์การปรับค่าแรงขั้นต่ำในไทยว่าในแต่ละครั้งที่มีการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ ขึ้นช่วงไหน ขึ้นแค่ไหน มีปัจจัยอะไรบ้าง ทำไมบางจังหวัดสูง บางจังหวัดต่ำ ทำไมขึ้นไม่เท่ากันมาแล้ว ปีนี้ชวนย้อนดูว่าค่าแรงขั้นต่ำในรอบกว่า 15 ปี ตั้งแต่ 2553 – 2568 ปีไหนไม่มีการปรับค่าแรงขั้นต่ำบ้าง เพราะอะไร 

ประเทศไทยมีการประกาศใช้ค่าแรงขั้นต่ำครั้งแรกในปี 2516 ในรัฐบาลถนอม กิตติขจร แต่โดยทั่วไปแล้วค่าแรงขั้นต่ำไทยไม่ได้มีการปรับขึ้นทุกปี หากสำรวจในรอบกว่า 15 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ปี 2553 – 2568 จะพบว่า มีการขึ้นค่าแรง 10 ครั้ง ใน 10 ปี และมี 6 ปีไม่มีการขึ้นค่าแรง ได้แก่ 

ปี 2557 ไม่มีการปรับค่าแรงขั้นต่ำ เนื่องจากในการประชุมคณะกรรมการค่าจ้างชุดที่ 18 เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2554 คณะกรรมการค่าจ้างกำหนดให้คงอัตราค่าจ้างขั้นต่ำวันละ 300 บาทเท่ากันทั่วประเทศ 3 ปี ตั้งแต่ปี 2556-2558 อย่างไรก็ตาม หากภาวะเศรษฐกิจของประเทศมีความผันผวนอย่างรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการครองชีพของลูกจ้าง คณะกรรมการค่าจ้างสามารถพิจารณาทบทวนอัตราค่าจ้างขั้นต่ำใหม่ได้ 

จนกระทั่งในปี 2558 ในสมัยรัฐบาลประยุทธ์ จันทร์โอชา พล.อ. สุรศักดิ์ กาญจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานก็ยืนยันว่าไม่ปรับค่าแรงขั้นต่ำเพิ่มเป็น 320 บาท เนื่องจากต้องพิจารณาถึงสภาพเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศก่อน และบอร์ดมีมติให้คงค่าแรงไว้ที่ 300 บาทจนถึงสิ้นปี 2558

ต่อมาปี 2559 ก็ยังไม่มีการปรับค่าแรงขั้นต่ำ ซึ่งอยู่ในช่วงทบทวนสูตรคำนวณค่าแรงขั้นต่ำ แต่เดิมจะพิจารณาจากเกณฑ์ 9 ข้อของจังหวัดนั้นๆ ได้แก่ ดัชนีค่าครองชีพ อัตราเงินเฟ้อ มาตรฐานการครองชีพ ต้นทุนการผลิต ราคาของสินค้า ความสามารถของธุรกิจ ผลิตภาพแรงงาน ผลิตภัณฑ์มวลรวม และสภาพเศรษฐกิจและสังคม ต่อมามีการพิจารณาสูตรคำนวณแบบใหม่ ในระหว่างนี้จึงทำให้กระบวนการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำล่าช้า และไม่ได้ถูกปรับขึ้นในปี 2559

ในปี 2562 มีการเลือกตั้งครั้งแรกหลังรัฐประหารในปี 2557 อย่างไรก็ตามมีการพิจารณาของอนุกรรมการค่าจ้างว่าจะประกาศใช้ได้ 1 เม.ย. 2562 แต่ไม่มีข้อสรุปที่ลงตัว ต่อมา ม.ร.ว.จัตุมงคล โสณกุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานกล่าวว่าไม่มีการปรับค่าแรงขั้นต่ำในปี 2562 โดยกล่าวว่า หากปรับขึ้นช่วงปลายปีจะกระทบกับนายจ้างในการจ่ายเงินโบนัส 

หลังจากนั้นไม่นานทั่วโลกก็เจอกับสถานการณ์โควิด-19 ระบาด ทำให้ปี 2564 ไม่มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ ซึ่งสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานก็ได้ให้เหตุผลไว้ว่าช่วงที่ผ่านมาไม่ได้มีการปรับค่าแรงเลย เนื่องจากต้องแก้ปัญหาและเยียวยาประชาชนในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 รัฐบาลทำได้แค่ประคับประคองไม่ให้เลิกจ้าง

ปี 2566 ก็เป็นอีกปีที่ไม่มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ เนื่องจากอยู่ในช่วงจัดตั้งรัฐบาลใหม่ที่ยังไม่ลงตัวจากการเลือกตั้งในเดือนพฤษภาคม จนได้รัฐบาลในเดือนสิงหาคม ขณะที่อนุคณะกรรมการค่าจ้างก็มีการประชุมทบทวนและปรับปรุงสูตรการคำนวณอัตราค่าแรงขั้นต่ำอยู่เสมอ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นกระบวนการก็ล่าช้า จึงทำให้การขึ้นค่าแรงขั้นต่ำไปมีผลในวันที่ 1 มกราคม 2567 

นอกจากนี้ ในปี 2567 ยังมีการพิจารณาปรับค่าแรงขั้นต่ำให้เป็นไปตามตามที่รัฐบาลนายเศรษฐา ทวีสิน  มีนโยบายและเป้าหมายให้มีการปรับค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาทเท่ากันทั่วประเทศภายใน 1 ตุลาคม 2567 อย่างไรก็ตาม เป้าหมายค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาทไม่เกิดขึ้น เนื่องจากตัวแทนธนาคารแห่งประเทศไทย เกษียณอายุราชการ ต้องรอให้แบงก์ชาติส่งผู้แทนคนใหม่เข้ามาทำให้ไม่สามารถเปิดประชุมบอร์ดค่าจ้างได้ เพราะสัดส่วนคณะกรรมการค่าจ้างมีไม่ครบ 15 คน ตามกฎหมาย การประชุมในครั้งนี้จึงล่ม จนต่อมามีการเปิดพิจารณาตัวเลขใหม่ ซึ่งซึ่งคณะกรรมการค่าจ้างจึงได้มีมติให้ปรับอัตราค่าแรงขั้นต่ำเพิ่มในอัตราวันละ 2 – 16 บาท เป็นอัตราวันละ 330 – 370 บาท

เส้นทางในการเดินไปสู่เป้าหมายค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาททั่วประเทศก็ยังคงไม่เกิดขึ้นในปี 2568 เนื่องจากในประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง เรื่อง อัตราค่าจ้างขั้นต่ำ (ฉบับที่ 13) ระบุว่าค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาทนั้น จะขึ้นบางพื้นที่ 4 จังหวัด 1 อำเภอ คือ จังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี ภูเก็ต ระยอง เฉพาะอำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยระบุว่าเป็นการนำร่อง และ 380 บาทใน 2 อำเภอ เฉพาะอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ และเฉพาะอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา

น่าสนใจว่านายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ระบุว่าภายใน 1 พ.ค. 2568 จะมีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำให้เป็น 400 บาททั่วประเทศ เพื่อเป็นของขวัญให้ชาวแรงงาน แต่การประชุมค่าจ้างช่วงที่ผ่านมา นายบุญสงค์ ทัพชัยยุทธ์ ปลัดกระทรวงแรงงาน เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการค่าจ้างชุดที่ 22 กล่าวว่านายจ้างเห็นว่ายังไม่ควรขึ้นค่าแรงในช่วงนี้ เศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากการขึ้นภาษีของโดนัลด์ ทรัมป์ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา 

สุดท้ายนี้ ก็ต้องมาลุ้นกันต่อไปว่า ‘ค่าแรงขั้นต่ำ 400 บาททั่วประเทศ’ จะทำสำเร็จได้หรือไม่ในปีนี้ 

ดูข้อมูลดิบ https://rocketmedialab.co/database-minimumwage-2025

ชวนย้อนอ่าน ปีใหม่ ค่าแรงใหม่ : ค่าแรงขั้นต่ำไทยยุติธรรมหรือไม่ ขึ้นยังไง ขึ้นช่วงไหน ทำไมขึ้นไม่เท่ากัน https://rocketmedialab.co/minimum-wage-2023/ 

The post ค่าแรงขั้นต่ำไม่ได้ขึ้นทุกปี ส่องเหตุผล ปีไหนไม่ได้ขึ้น? ไม่ได้ขึ้นเพราะอะไร? appeared first on Rocket Media Lab.

อ่าน ค่าแรงขั้นต่ำไม่ได้ขึ้นทุกปี ส่องเหตุผล ปีไหนไม่ได้ขึ้น? ไม่ได้ขึ้นเพราะอะไร?

The post เหตุผลการไม่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ ปีไหนไม่ได้ขึ้น? ไม่ได้ขึ้นเพราะอะไร? [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

• ประเทศ/ดินแดน ที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2023 และ 2024 มีจำนวน 110 ประเทศ จาก 199 ประเทศ/ดินแดนที่สำรวจ แบ่งเป็นประเทศที่ประกาศขึ้นเฉพาะในปี 2024 (นับถึง 1 พ.ค. ซึ่งตรงกับวันแรงงาน) จำนวน 12 ประเทศ เฉพาะปี 2023 จำนวน 37 ประเทศ และประเทศที่มีการขึ้นค่าแรงทั้งในปี 2023 และในปี 2024 จำนวน 61 ประเทศ
• หากพิจารณาประเทศที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั้งในปี 2023 และ 2024 ทั้ง 61 ประเทศ จะพบว่าส่วนใหญ่เป็นประเทศในแถบยุโรป จำนวน 28 ประเทศ และประเทศในแถบยุโรปเป็นประเทศที่มีการขึ้นค่าแรงอย่างสม่ำเสมอ
• ประเทศที่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเฉพาะในปี 2024 (นับถึงวันที่ 1 พ.ค. วันแรงงาน) มีจำนวน 12 ประเทศ คือ กัมพูชา เยอรมนี เกรนาดา อินเดีย มาลาวี ไนเจอร์ ปานามา ไทย เอลซาวาดอร์ เซนต์คิตส์แอนด์เนวิส ศรีลังกา ตุรกี และเวียดนาม 
• ประเทศที่ไม่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในรอบปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน พบว่ามีจำนวน 100 ประเทศจาก 199 ประเทศที่สำรวจ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในทวีปแอฟริกาจำนวน 39 ประเทศ ตามมาด้วยเอเชีย 26 ประเทศ อเมริกาเหนือ 10 ประเทศ โอเชียเนีย 10 ประเทศ ยุโรป 8 ประเทศ อเมริกาใต้ 6 ประเทศ และอเมริกา 1 ประเทศ 
• ประเทศที่ปรับค่าแรงขั้นต่ำเป็นสัดส่วนที่สูงขึ้นมากที่สุดในโลก คือ อิหร่าน เพิ่มขึ้นมาจากเดิมในปี 2020 ถึง 116.6% โดยปี 2024 ค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่ 653,409.09 เรียลอิหร่าน หรือ 575.47 บาทต่อชั่วโมง จากเดิม 301,552.8 เรียลอิหร่าน หรือ 265.57 บาทต่อชั่วโมง 

ตั้งแต่ปี 2019 เป็นต้นมา ทั่วโลกเจอวิกฤติการณ์โควิด-19 จนทำให้เศรษฐกิจอยู่ในสภาวะชะงักงัน จนกระทั่งปี 2022-2023 ที่เศรษฐกิจโลกเพิ่งเริ่มฟื้นตัว แต่ก็ยังประสบกับภาวะเศรษฐกิจถดถอย ทั้งจากปัญหาสงครามและการเมือง ส่งผลต่อการเติบโตในอนาคต จากรายงานของธนาคารโลก (World Bank) ระบุถึงแนวโน้มเศรษฐกิจว่า การเติบโตของเศรษฐกิจจะชะลอตัวติดต่อกันเป็นปีที่ 3 ตั้งแต่ปี 2023 ที่เติบโตเพียง 2.6% ตามมาด้วยปี 2024 ซึ่งเติบโตเพียง 2.4% ทั้งนี้ ในอนาคตปี 2025 ก็อาจเติบโตเพิ่มขึ้นเพียง 2.7% โดยประเทศที่กำลังพัฒนาประสบปัญหาภาวะเศรษฐกิจมากที่สุด ตามมาด้วยอเมริกาเหนือ ยุโรป เอเชียกลาง และเอเชียแปซิฟิก

Rocket Media Lab ชวนสำรวจค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกในช่วง 2023 และ 2024 ที่แม้ทั่วโลกจะประสบกับปัญหาการแพร่ระบาดของโควิด-19 ตามมาด้วยภาวะเศรษฐกิจถดถอย แต่มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำกันบ้างไหม 

โควิดผ่านไปแล้ว ค่าแรงขึ้นบ้างหรือยัง?

จากการเก็บข้อมูลของ Rocket Media Lab พบว่า ประเทศ/ดินแดน ที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2023 และ 2024 มีจำนวน 110 ประเทศ จาก 199 ประเทศ/ดินแดนที่สำรวจ แบ่งเป็นประเทศที่ประกาศขึ้นเฉพาะในปี 2024 (นับถึง 1 พ.ค. ซึ่งตรงกับวันแรงงาน) จำนวน 12 ประเทศ เฉพาะปี 2023 จำนวน 37 ประเทศ และประเทศที่มีการขึ้นค่าแรงทั้งในปี 2023 และในปี 2024 จำนวน 61 ประเทศ

หากพิจารณาประเทศที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเฉพาะในปี 2023 มีจำนวน 37 ประเทศ พบว่ากระจายตัวอยู่ในทวีปเอเชียมากที่สุด 13 ประเทศ ตามมาด้วยทวีปแอฟริกา 10 ประเทศ ยุโรป 5 ประเทศ อเมริกาเหนือ 3 ประเทศ อเมริกาใต้ 3 ประเทศ และโอเชียเนีย 3 ประเทศ เช่น ประเทศอาร์เมเนีย ค่าแรงรายชั่วโมงอยู่ที่ 468.75 ดรัมอาร์มีเนียหรือ 44.85 บาท ซึ่งในปี 2024 นี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังให้สัมภาษณ์กับสำนักข่าว Armenian News ว่าจะไม่มีการเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำในปีนี้ หรือญี่ปุ่น ซึ่งค่าแรงขั้นต่ำแตกต่างกันไปตามภูมิภาค โดยสูงสุดอยู่ที่โตเกียว 1,113 เยนต่อชั่วโมง คิดเป็น 263.19 บาท ตามมาด้วยจังหวัดคานางาวะ 1,112 เยน ขณะที่จังหวัดทตโตริได้ต่ำสุด อยู่ที่ 790 เยนต่อชั่วโมง 

หากพิจารณาประเทศที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั้งในปี 2023 และ 2024 จำนวน 61 ประเทศ จะพบว่ากระจายตัวกันไปในทุกทวีป และส่วนใหญ่เป็นประเทศในแถบยุโรป 28 ประเทศ ตามมาด้วยทวีปเอเชีย 19 ประเทศ อเมริกาเหนือ 13 ประเทศ แอฟริกา 7 ประเทศ อเมริกาใต้ 6 ประเทศ และโอเชียเนีย 1 ประเทศ 

โดยประเทศในทวีปยุโรป ที่มีการประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2023 และ 2024 เช่น อันเดอร์รา เบลเยียม โครเอเชีย ลัตเวีย มอลต้า รัสเซีย เซอร์เบีย ยูเครน ฯลฯ อย่างเช่น โครเอเชีย รัฐบาลประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำให้เป็น 840 ยูโรต่อเดือนโดยเป็นยอดสุทธิก่อนหักภาษี คิดเป็น 5.25 ยูโรต่อชั่วโมง หรือ 208.33 บาท จากเดิมในปี 2023 ที่มีค่าแรงรายชั่วโมงอยู่ที่ 4.375 ยูโร หรือ 173.49 บาท อย่างไรก็ตาม ในบรรดา 21 ประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปที่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำให้เป็นกฎหมายนั้น ค่าแรงขั้นต่ำของโครเอเชียนั้นอยู่ต่ำที่สุดเป็นอันดับห้า

ฝรั่งเศสเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำในปี 2024 เป็น 11.65 ยูโรต่อชั่วโมง หรือ 462.26 บาท จากเดิมในปี 2023 มีค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่ 11.52 ยูโรต่อชั่วโมง หรือ 457.07 บาท เพิ่มขึ้น 1.13% ประเทศโปรตุเกส ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำจาก 760 ยูโรต่อเดือน เป็น 820 ยูโร ชั่วโมงละ 5.125 ยูโร หรือ 188.32 บาท เนื่องจากอัตราเงินเฟ้อที่คาดไว้อยู่ที่ 2.9% ขณะที่รัฐบาลกำหนดค่าแรงขั้นต่ำให้สูงกว่าเงินเฟ้อถึง 7.9% 

ในสหราชอาณาจักร เรียกค่าแรงขั้นต่ำว่าเป็น National Living Wage ค่าแรงขั้นต่ำพื้นฐานที่เพียงพอต่อการใช้จ่าย โดยอยู่ที่ 11.44 ปอนด์ต่อชั่วโมง หรือ 531.9 บาท จากเดิม 10.42 ปอนด์ต่อชั่วโมง หรือ 484.5 บาทในปี 2023 คิดอัตราการเพิ่มเป็น 9.79% 

ด้านทวีปเอเชียก็มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2024 เช่นเดียวกัน อย่าง จีน อินโดนีเซีย อิหร่าน อิสราเอล เลบานอน เกาหลีใต้ ไต้หวัน ฯลฯ โดยค่าแรงขั้นต่ำในอินโดนีเซียแบ่งย่อยตามภูมิภาค ในปี 2024 ภูมิภาคที่มีค่าแรงขั้นต่ำมากที่สุดคือ กรุงจาการ์ตา 5,067,381 รูเปียห์อินโดนีเซียต่อเดือน หรือ 26,392 รูเปียห์อินโดนีเซียต่อชั่วโมง หรือ 60.02 บาท และได้น้อยที่สุดในชวากลาง ได้ค่าแรงต่อเดือนคือ 2,036,947 รูเปียห์อินโดนีเซีย

ในจีน ค่าแรงขั้นต่ำขึ้นอยู่กับเขตการปกครองระดับมณฑล โดยมณฑลที่ได้รับการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำสูงสุดคือปักกิ่ง จำนวน 26.40 หยวนต่อชั่วโมง หรือ 137.91 บาท ต่ำสุดคือทิเบต 16 หยวนต่อชั่วโมง หรือ 83.58 บาท ทั้งนี้เดิมในปี 2023 ปักกิ่งมีค่าแรงขั้นต่ำที่ 25.40 หยวนต่อชั่วโมง หรือ 130.05 บาท

ส่วนประเทศที่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเฉพาะในปี 2024 (นับถึงวันที่ 1 พ.ค. วันแรงงาน) มีจำนวน 12 ประเทศ คือ กัมพูชา เยอรมนี เกรนาดา มาลาวี ไนเจอร์ ปานามา ไทย เอลซาวาดอร์ เซนต์คิตส์แอนด์เนวิส ศรีลังกา ตุรกี และเวียดนาม อย่างเช่น เยอรมนี เดิมค่าแรงรายชั่วโมงอยู่ที่ 12 ยูโร หรือ 475.8 บาท เพิ่มเป็น 12.41 ยูโรต่อชั่วโมงหรือ 492.5 บาท ทั้งนี้ รัฐบาลได้กำหนดไว้ว่าปี 2025 จะประกาศเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำรายชั่วโมงให้เป็น 12.82 ยูโรด้วย ขณะที่ประเทศไทยขึ้นค่าแรงในภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว การบริการโรงแรมและที่พัก ในพื้นที่ 10 จังหวัดเท่านั้น 

เมื่อพิจารณาสถานการณ์เศรษฐกิจทั่วโลกในช่วงที่มีการระบาดของโควิด-19 จากการประเมินของ IMF พบว่าเศรษฐกิจโลกในระยะปานกลางจะเติบโตเพียง 3.0% ซึ่งถือว่าต่ำที่สุดในรอบ 30 ปี ทั้งนี้ การฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกเป็นไปแบบค่อยเป็นค่อยไปและไม่เท่าเทียม (slow and uneven) โดยสหรัฐอเมริกามีสภาวะเศรษฐกิจที่กลับไปโตสูงกว่าช่วงก่อนโควิดแล้ว ขณะที่กลุ่มประเทศเกิดใหม่และมีรายได้น้อย เศรษฐกิจต่ำกว่าระดับก่อนโควิดประมาณ 5-6% อย่างไรก็ตาม แม้ได้รับผลกระทบจากพิษเศรษฐกิจ หลายประเทศก็ยังเลือกที่จะปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำไม่ว่าในปี 2023 หรือ 2024 โดยมีมากถึง 110 ประเทศ

ในส่วนของประเทศที่ไม่มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ อย่างน้อยตั้งแต่ปี 2018 จนถึงปัจจุบัน พบว่ามีจำนวน 100 ประเทศจาก 199 ประเทศที่สำรวจ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในทวีปแอฟริกาจำนวน 39 ประเทศ ตามมาด้วยเอเชีย 26 ประเทศ อเมริกาเหนือ 10 ประเทศ โอเชียเนีย 10 ประเทศ ยุโรป 8 ประเทศ อเมริกาใต้ 6 ประเทศ และอเมริกา 1 ประเทศ เช่น สาธารณรัฐแอฟริกากลาง โดยค่าแรงขั้นต่ำไม่ขึ้นมาตั้งแต่ปี 2018 ซึ่งกำหนดไว้ที่ 219 ฟรังก์เซฟาธนาคารรัฐแอฟริกากลางต่อชั่วโมง หรือ 13.25 บาท หรือบอตสวานาที่ยังคงตรึงค่าแรงไว้ตั้งแต่ปี 2022 ที่ 7.34 ปูลาบอตสวานาต่อชั่วโมง หรือ 19.82 บาท โดยส่วนใหญ่ประเทศเหล่านี้ขาดเสถียรภาพทางการเมือง ประสบปัญหาความอดอยาก และปัญหาอาชญากรรม

นอกจากนี้ มีบางประเทศที่เพิ่งจะกำหนดค่าแรงขั้นต่ำขึ้น เช่น ไซปรัส ซึ่งเดิมไซปรัสกำหนดค่าแรงบนการเจรจาต่อรองร่วมกัน สำหรับผู้ช่วยร้านค้า ผู้ช่วยพยาบาล เสมียน ช่างทำผม และผู้ช่วยดูแลเด็ก ได้ค่าจ้าง 870 ยูโร หรือ 32,702 บาทต่อเดือน โดยไซปรัสกำหนดค่าแรงขั้นต่ำและบังคับใช้ครั้งแรกในวันที่ 1 มกราคม 2023 ที่ 940 ยูโรต่อเดือน คิดเป็น 4.8 ยูโรต่อชั่วโมง หรือ 194 บาท และในปี 2024 ก็ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำอย่างต่อเนื่องเป็น 1,000 ยูโรต่อเดือน หรือคิดเป็น 5.2 ยูโรต่อชั่วโมง หรือ 296 บาท นอกจากนี้ไซปรัสยังเคยกำหนดค่าแรงขั้นต่ำของผู้ลี้ภัยไว้ด้วย พบว่าสำหรับผู้ขอลี้ภัยที่ทำงานเป็นแรงงานไร้ฝีมือในภาคเกษตร ค่าจ้างขั้นต่ำต่อเดือนคือ 425 ยูโร หรือ 15,975 บาท พร้อมที่พักและอาหาร หรือหากไม่ต้องการที่พักและอาหาร ค่าแรงก็เพิ่มสูงขึ้นอีกเป็น 767 ยูโร ต่อเดือน หรือ 28,816 บาท  

ในส่วนของประเทศที่ไม่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำ 25 ประเทศ เช่น เดนมาร์ก ฟินแลนด์ สวีเดน อิตาลี ลิกเทนสไตน์ สิงคโปร์ เกาหลีเหนือ บรูไน ซูดานใต้ เอริเทรีย เยเมน ตูวาลู ฯลฯ ทั้งนี้บางประเทศแม้ไม่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำไว้ แต่ก็ถือหลักเกณฑ์การกำหนดกันเองบนความเสมอภาคระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง โดยที่รัฐจะไม่เข้าไปแทรกแซง หรืออย่างในกรณีของสิงคโปร์ แม้จะไม่ได้กำหนดค่าจ้างขั้นต่ำ แต่มีการประกันราคาสำหรับบางอาชีพ และพนักงานพาร์ทไทม์ในสิงคโปร์ยังกำหนดค่าแรงขั้นต่ำในปี 2024 ที่ 10.50 ดอลลาร์สิงคโปร์ต่อชั่วโมง หรือ 285.90 บาท

ปี 2024 ประเทศไหนขึ้นค่าแรงมากที่สุดในโลก?

เมื่อพิจารณาสัดส่วนของการขึ้นค่าแรงของปี 2023 และ 2024 พบว่าประเทศที่ปรับค่าแรงขั้นต่ำเป็นสัดส่วนที่สูงขึ้นมากที่สุดในโลก คือ อิหร่าน เพิ่มขึ้นมาจากเดิมในปี 2020 ถึง 116.6% โดยปี 2024 ค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่ 653,409.09 เรียลอิหร่านต่อชั่วโมง หรือ 575.47 บาท จากเดิม 301,552.8 เรียลอิหร่าน หรือ 265.57 บาท อย่างไรก็ตามแม้ว่าอิหร่านจะพยายามขึ้นค่าแรงขั้นต่ำให้มากกว่าอัตราเงินเฟ้อ แต่จากรายงานพบว่าเงินเฟ้อในอิหร่านยังคงพุ่งสูงขึ้น อันเป็นผลมาจากการคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ ที่ส่งผลให้รายรับของประเทศที่น้อยลงและค่าครองชีพสูงขึ้น

รองลงมาได้แก่เลบานอน ที่เพิ่มค่าแรงจากเดิมในปี 2023 สูงถึง 101.92% โดยปี 2024 ค่าแรงของเลบานอนอยู่ที่ 93,750 ปอนด์เลบานอนต่อชั่วโมง หรือ 38.91 บาท จากเดิม 46,875 ปอนด์เลบานอน หรือ 19.27 บาท 

ตามมาด้วยอียิปต์ ซึ่งขึ้นค่าแรง 2 ครั้งในปี 2024 โดยขึ้นมาจากเดือนมกราคม ถึง 71.05% เดิมค่าแรงในเดือนมกราคมอยู่ที่ 18.229 ปอนด์อียิปต์ต่อชั่วโมง หรือ 14.08 บาทไทย ต่อมามีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำใหม่ในเดือนพฤษภาคม โดยมีผลบังคับใช้ทันที อยู่ที่ 31.25 ปอนด์อียิปต์ต่อชั่วโมงหรือ 24.09 บาทไทย

อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลจะเห็นได้ว่า แม้ในบางประเทศมีส่วนต่างการขึ้นค่าแรงที่สูง แต่เมื่อเปรียบเทียบกับค่าครองชีพ กลับพบว่าส่วนต่างที่เพิ่มมาดังกล่าวอาจไม่ทำให้มีกำลังซื้อที่มากขึ้น อย่างอิหร่านที่แม้ว่าจะพยายามขึ้นค่าแรงขั้นต่ำให้มากกว่าอัตราเงินเฟ้อก็ตาม 

หรือประเทศไทยที่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำให้เป็น 400 บาทในพื้นที่นำร่อง แต่ล่าสุดมหาวิทยาลัยหอการค้าไทยเผยผลสำรวจ พบว่าภาคเอกชนสัดส่วน 64.7% จะปรับขึ้นราคาสินค้า-บริการสุทธิที่ 15% ภายใน 1-3 เดือน ดังนั้น การจะพิจารณาว่าค่าแรงขั้นต่ำประเทศใดขึ้นมากหรือน้อย จึงไม่อาจพิจารณาเพียงสัดส่วนของการเพิ่มขึ้น แต่ยังต้องพิจารณาค่าครองชีพในประเทศนั้นด้วย 

หมายเหตุ: อัปเดตข้อมูลล่าสุด เมื่อ 30 เมษายน 2024 และสำรวจใน 199 ประเทศ/ดินแดน โดยพิจารณาจากค่าแรงขั้นต่ำของภาคเอกชนเป็นหลักและนับรวมประเทศที่ขึ้นเป็นบางรัฐ/แคว้น

อ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์ทางการของแต่ละประเทศและรายงานข่าว

ดูข้อมูลที่ https://rocketmedialab.co/database-minimum-wage 

The post เศรษฐกิจพัง ค่าแรงยังขึ้นไหม? สำรวจการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกในปี 2024 appeared first on Rocket Media Lab.

เคยลองคำนวณดูไหมว่าที่ผ่านมา ใช้ผ้าอนามัยไปแล้วกี่ชิ้น เสียเงินไปแล้วกี่บาท ผ้าอนามัยถือเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้หญิง ในขณะเดียวกันมันก็กลายมาเป็นภาระรายจ่ายประจำเดือนที่ผู้หญิงต้องแบกรับ

แล้วจะจัดการเรื่องนี้อย่างไร ควรยกเลิกการเก็บภาษีผ้าอนามัย? ควรขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ? ควรจัดให้ผ้าอนามัยเป็นสวัสดิการฟรี? 

Rocket Media Lab  ชวนมาดูข้อมูลว่าประเทศไหนเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตราเท่าไรบ้าง มีประเทศไหนที่ยกเลิกภาษีที่เก็บจากผ้าอนามัยไปแล้ว และผู้หญิงในแต่ละประเทศต้องทำงานเท่าไร ถึงจะซื้อผ้าอนามัยได้ 1 ชิ้น 

ภาษีผ้าอนามัยคืออะไร เก็บเท่าไร ทำไมถึงไม่เท่ากัน 

เราคงเคยได้ยินคำว่าภาษีผ้าอนามัย (Tampon Tax) หรือ “Pink Tax” ภาษีสีชมพู ซึ่งเป็นคําที่ใช้เรียกเชิงเสียดสีภาษีที่เก็บจากสินค้าที่ผลิตมาเพื่อผู้หญิง ที่จริงแล้ว ผ้าอนามัยถือเป็นสินค้าอย่างหนึ่งที่ในแต่ละประเทศจะจัดอยู่ในหมวดสินค้าใดสินค้าหนึ่ง ซึ่งแต่ละหมวดหมู่ของประเภทสินค้าก็จะมีการจัดเก็บภาษีแตกต่างกันไป 

ในแต่ละประเทศกำหนดให้ผ้าอนามัยเป็นสินค้าในหมวดหมู่ที่แตกต่างกัน ซึ่งทำให้มีการเก็บภาษีที่แตกต่างกันด้วย มีทั้งประเทศที่จัดให้ผ้าอนามัยเป็นสินค้าในหมวดหมู่สิ่งจําเป็นพื้นฐาน โดยจะได้รับการยกเว้นภาษี ประเทศที่จัดให้ผ้าอนามัยเป็นสินค้าในหมวดหมู่สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป ซึ่งมีการคิดภาษีตามอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มมาตรฐานในประเทศนั้นๆ หรือถูกจัดให้เป็นสินค้าในหมวดหมู่อื่นๆ เช่น เวชภัณฑ์ อุปกรณ์ทางการแพทย์ สินค้าประเภทสุขอนามัย ไปจนถึงสินค้าฟุ่มเฟือย

Rocket Media Lab สำรวจภาษีที่เกี่ยวกับผ้าอนามัยใน 69 ประเทศ พบว่า มีหลายประเทศที่จัดให้ผ้าอนามัยเป็นสินค้าในหมวดหมู่สิ่งจําเป็นพื้นฐาน ที่ทำให้ได้รับการยกเว้นภาษี เช่น เคนยา ซึ่งเป็นประเทศแรกที่ยกเลิกภาษีจากผ้าอนามัยในปี 2004 ก่อนหน้านั้นเคนยาเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตราเดียวกับภาษีมูลค่าเพิ่มทั่วไปที่ 16% เช่นเดียวกันกับอินเดียและรวันดา โดยอินเดียยกเลิกภาษีจากผ้าอนามัยในปี 2018 และรวันดายกเลิกภาษีจากผ้าอนามัยในปี 2019 รวมไปถึงแคนาดา โคลอมเบีย มาเลเซีย ออสเตรเลีย ฯลฯ และประเทศที่ยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยล่าสุดในปี 2022 คือ นามิเบียและเม็กซิโก

สำหรับประเทศที่เก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตราเท่ากับภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป เช่น  ฮังการี 27% ซึ่งเป็นประเทศที่มีการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยสูงที่สุดในโลก โครเอเชีย 25% ฟินแลนด์ 24% อาร์เจนตินา 21% อัลแบเนีย 20% บัลแกเรีย 20% ตุรกี 18% จีน 13% หรือประเทศไทยที่ 7%

สำหรับประเทศที่มีการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตราที่ต่ำกว่าภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไป ได้แก่ เบลเยียม ซึ่งเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตรา 6% ในขณะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปคือ 21% เยอรมนี เก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตรา 7% ในขณะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปคือ 19% เวียดนาม เก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตรา 5% ในขณะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปคือ 10% ไซปรัส เก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตรา 5% ในขณะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปคือ 19% เอธิโอเปีย เก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตรา 10% ในขณะที่ภาษีมูลค่าเพิ่มของสินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปคือ 15%

ทำไมต้องยกเลิกภาษีจากผ้าอนามัย ประเทศไหนประสบความสำเร็จบ้าง

ผ้าอนามัยถือเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับผู้หญิง ในขณะเดียวกันมันก็กลายมาเป็นภาระรายจ่ายประจำเดือนที่ผู้หญิงต้องแบกรับ โดย Huffington Post รายงานว่าทั้งชีวิตของผู้หญิงคนหนึ่งมีรอบประจำเดือนประมาณ 358 รอบ ใช้ผ้าอนามัยทั้งหมด 9,120 ชิ้น คิดเป็นเงิน 1,173 ดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 58,271 บาท ด้วยเหตุนี้จึงมีการรณรงค์เรียกร้องให้รัฐยกเลิกหรือลดภาษีที่เก็บจากผ้าอนามัย เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้หญิง 

ออสเตรเลียเคยเก็บภาษีจากผลิตภัณฑ์สุขอนามัยของผู้หญิงที่ 10% เท่ากับอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มสินค้า และเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2019 ที่ผ่านมา รัฐบาลออสเตรเลียประกาศยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยทั้งแบบสอดและแบบแผ่น อันเป็นผลจากการรณรงค์เพื่อให้ยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในออสเตรเลียต่อเนื่องและยาวนานถึง 18 ปี ตลอดระยะเวลาที่เคลื่อนไหว ชาวออสเตรเลียมีแคมเปญออกมามากมาย เช่นในปี 2015 นักเคลื่อนไหวชาวออสเตรเลีย ได้สร้างคลิปวิดีโอขึ้นเพื่อรณรงค์ให้งดเว้นภาษีในผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับประจำเดือน วิดีโอขาวดำเป็นการล้อเลียนเพลงแร็พสุดคลาสสิกของ Snoop Dogg เรื่อง “Drop it like it’s hot” มียอดเข้าชมกว่า 90,000 วิว

หรือในอินเดียซึ่งมีการยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในปี 2018 อันเป็นผลมาจากภาพยนตร์เรื่อง Pad Man บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับชายคนหนึ่งซึ่งได้รู้ว่าภรรยาตนเองต้องใช้ผ้าขี้ริ้วแทนผ้าอนามัย เนื่องด้วยผ้าอนามัยมีราคาแพง เขาจึงคิดค้นผ้าอนามัยราคาถูกขึ้นมาเพื่อช่วยให้ภรรยาตนเองและผู้หญิงคนอื่นๆ สามารถเข้าถึงผ้าอนามัยราคาถูกได้ หลังจากภาพยนตร์ออกฉายก็เกิดเป็นกระแสและนักแสดงนำอย่าง อักษัย กุมาร (Akshay Kumar) ก็ได้รณรงค์ต่อจนเกิดการเปลี่ยนแปลงยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในที่สุด 

จากการสํารวจ ปี 2015 – 16 สุขภาพครอบครัวแห่งชาติของอินเดียพบว่ามากกว่า 40% ของผู้หญิงอินเดียอายุ 15 ถึง 24 ปีไม่สามารถเข้าถึงผลิตภัณฑ์สุขอนามัยได้ นอกจากนี้สถิติของกระทรวงสาธารณสุขอินเดียยังชี้ว่า 70% ของผู้หญิงอินเดียติดเชื้อในระดับที่แตกต่างกัน เนื่องจากการขาดผลิตภัณฑ์สุขอนามัยประจําเดือนที่ดี 

ที่โคลอมเบีย ในปี 2016 นักการเมืองชูประเด็นเรื่องให้ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มในผ้าอนามัย แต่รัฐสภาปฏิเสธ โดยตกลงที่จะลดจาก 16% เป็น 5% จนกระทั่งวันที่ 14 พฤศจิกายน 2018 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ให้ยกเลิกภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) สำหรับผ้าอนามัยแบบสอดและแบบแผ่น เพื่อความเท่าเทียมทางเพศ โดยระบุในคำวินิจฉัยว่า การมีภาษีมูลค่าเพิ่มในผ้าอนามัย และผ้าอนามัยแบบสอดเป็นการละเมิดรัฐธรรมนูญของโคลอมเบียที่ระบุว่าเพศชายและหญิงเท่าเทียมกันทุกประการ การเรียกเก็บนั้นถือเป็นการเลือกปฏิบัติต่อผู้หญิง 

แต่ก็มีอีกหลายประเทศที่มีการรณรงค์ให้ยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัย แม้จะไม่ประสบความสำเร็จขนาดถึงกับยกเลิกการเก็บภาษี แต่ก็ทำให้เกิดการลดอัตราภาษีที่เก็บจากผ้าอนามัย ทำให้ราคาของผ้าอนามัยนั้นถูกลง เช่น เยอรมนี ซึ่งเกิดจากการรณรงค์ของ Nanna-Josephine Roloff และ Yasemin Kotra ในปี 2018 โดยมีการลงชื่อเรียกร้องให้รัฐบาลลดภาษีที่เก็บจากผ้าอนามัย ซึ่งมีประชาชนร่วมลงชื่อกว่า 180,000 รายชื่อ ต่อมาแคมเปญนี้ประสบความสำเร็จในปี 2020 ทำให้เยอรมนีลดการเก็บภาษีจากผ้าอนามัย จากเดิม 17% เหลือเพียง 9%

หรือในประเทศฝรั่งเศสซึ่งมีการรณรงค์จากภาคประชาชน ด้วยแฮชแท็ก #laissermoisaigner จนทำให้เกิดการโหวตในรัฐสภาในปี 2015 ซึ่งเสียงส่วนใหญ่เห็นด้วยที่จะลดอัตราการเก็บภาษีจากผ้าอนามัย ทำให้ประเทศฝรั่งเศสประกาศลดการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในปีเดียวกัน จากเดิม 20% เหลือเพียง  5.5%

นอกจากนี้ยังพบว่ายังมีประเทศอื่นๆ อีก ที่มีการปรับลดการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยซึ่งเกิดจากกระแสความเคลื่อนไหวทั่วโลกและในประเทศ เช่น เบลเยียม ที่เคยเก็บในอัตรา 21% แต่ปัจจุบันลดเหลือ 6% เท่ากับภาษีที่เรียกเก็บจากอาหารและหนังสือ หรือในเวียดนาม ที่ลดจาก 10% เหลือเพียง 5% ในปี 2018 

การยกเลิกภาษีจากผ้าอนามัย อาจไม่ใช่หนทางเดียวที่ทำให้ผู้หญิงเข้าถึงผ้าอนามัยได้

แม้ทั่วโลกจะมีการรณรงค์ยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยเพื่อให้ผู้หญิงสามารถเข้าถึงผ้าอนามัยในราคาที่ถูกลง อันเป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายที่ผู้หญิงต้องแบกรับ แต่ก็ใช่ว่าเมื่อมีการการยกเลิกหรือลดภาษีที่เก็บจากผ้าอนามัยแล้วผู้หญิงจะสามารถเข้าถึงผ้าอนามัยได้ดีขึ้น

จากข้อมูลของ Rocket Media Lab จะพบว่า ในประเทศยากจนที่มีค่าแรงขั้นต่ำน้อยมากเช่น รวันดา แม้จะมีการยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยแล้ว แต่เมื่อพิจารณาค่าแรงขั้นต่ำและราคาผ้าอนามัยในแบบที่ถูกที่สุดในประเทศ ก็จะพบว่า รวันดามีค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่ชั่วโมงละ 2.01 บาท ในขณะที่ราคาผ้าอนามัยที่ถูกที่สุดในประเทศ 1 แผ่น อยู่ที่ 108.25 RWF หรือ 3.47 บาท เท่ากับว่าผู้หญิงในรวันดาทำงาน 1 ชั่วโมงยังไม่สามารถซื้อผ้าอนามัย 1 ชิ้นได้เลย

หรือในประเทศยากจนอื่นๆ ที่มีการยกเลิกหรือลดอัตราการเก็บภาษีจากผ้าอนามัย เช่น เอธิโอเปีย ที่ลดอัตราการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยลงเหลือเพียง 10% จาก 15% แต่ผู้หญิงในเอธิโอเปียทำงาน 1 ชั่วโมงก็ยังไม่สามารถซื้อผ้าอนามัยได้แม้แต่แผ่นเดียว

กลับกัน ในประเทศที่แม้จะมีการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยในอัตราที่สูง (เท่ากับภาษีสินค้าทั่วไป) แต่ค่าแรงขั้นต่ำในประเทศนั้นสูงมาก ก็ทำให้ผู้หญิงสามารถเข้าถึงผ้าอนามัยได้ง่ายกว่า เช่น ฟินแลนด์ ซึ่งมีการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยสูงถึง 24% แต่ฟินแลนด์มีค่าแรงขั้นต่ำชั่วโมงละ 517 บาท จึงสามารถซื้อผ้าอนามัยในราคาที่ถูกที่สุดในประเทศ (0.94 บาท) ได้ถึง 500 แผ่นจากการทำงานแค่ชั่วโมงเดียว

นอกจากนั้น ยังพบว่าแม้อัตราภาษีของผ้าอนามัยจะไม่สูงหรือค่าแรงขั้นต่ำจะไม่ถึงกับน้อยมาก แต่หากมีปัจจัยอื่นๆ ก็ทำให้ผู้หญิงเข้าถึงผ้าอนามัยได้ยากเช่นเดียวกัน เช่น ในตุรกีหรือเลบานอน ที่ภาวะเงินเฟ้อทำให้ราคาผ้าอนามัยสูงกว่าที่ควรจะเป็น เช่น ตุรกีราคาผ้าอนามัยเพิ่มขึ้น 50% จากราคาในปีที่แล้ว โดยเป็นผลมาจากภาวะเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นสูงถึง 36%

ดังนั้นจะเห็นได้ว่าการยกเลิกการเก็บภาษีจากผ้าอนามัยอาจไม่ได้เป็นหนทางเดียวที่จะทำให้ผู้หญิงสามารถเข้าถึงผ้าอนามัยได้มากขึ้น แต่อาจจะต้องมองไปยังบริบทต่างๆ ร่วมด้วย ทั้งเรื่องการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ หรือแม้แต่สวัสดิการผ้าอนามัยฟรี ดังเช่นที่มีการเรียกร้องเกิดขึ้นในหลายๆ ประเทศ 

ความเคลื่อนไหวเรื่อง “ภาษีผ้าอนามัย” รอบโลกและในประเทศไทย

นอกจากการรณรงค์ให้ลด หรือยกเลิกภาษีที่เรียกเก็บจากผ้าอนามัยแล้ว ยังมีบางประเทศที่ริเริ่มโครงการเพื่อสุขอนามัยแก่ผู้หญิง โดยชาติแรกที่เริ่มแจกจ่ายผ้าอนามัยฟรีให้ประชาชนคือสกอตแลนด์ ในปี 2020 หลังจากการรณรงค์ที่มีมาอย่างยาวนานกว่า 4 ปี ขณะที่สหราชอาณาจักร ในปี 2015 ก็มีการตั้งเป็นกองทุนผ้าอนามัย (Tampon Tax Fund) โดยเอาเงินที่ได้จากการเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มไปอุดหนุนโครงการนี้เพื่อแจกจ่าย ต่อมาก็มีนโยบายแจกผลิตภัณฑ์สุขอนามัยประจำเดือนแบบให้เปล่า (policy of free sanitary products) ในสถานศึกษาและสถานพยาบาลของรัฐด้วย 

สำหรับที่ไทยนั้น ปี 2021 มีประเด็นร้อนแรงจากกรณีที่ราชกิจจานุเบกษาประกาศให้ “ผ้าอนามัยแบบสอด” เป็นเครื่องสำอาง โดยระบุไว้ว่า  “ให้ผ้าอนามัยชนิดสอดที่ใช้สอดใส่เข้าไปในช่องคลอดเพื่อซับเลือดประจำเดือน เป็นเครื่องสำอาง” ซึ่งการระบุว่าเป็นเครื่องสำอางนั้น จะทำให้ผ้าอนามัยชนิดสอดกลายเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย และถูกเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม 30% จึงทำให้คนกังวลว่าราคาผ้าอนามัยอาจสูงขึ้น 

จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในไทย พร้อมด้วยแฮชแท็ก #ภาษีผ้าอนามัย  #ผ้าอนามัยไม่มีภาษี #Saveผ้าอนามัย #แจกฟรีไม่ได้รึไง อย่างไรก็ตาม อธิบดีกรมสรรพสามิตยืนยืนว่าไม่เก็บภาษีผ้าอนามัยแบบสอดเป็นสินค้าฟุ่มเฟือย เพราะเป็นสินค้าจำเป็นสำหรับใช้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งยังคงเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มที่ (VAT) 7% 

แม้ว่าปัจจุบันยังไม่มีการลดอัตราภาษีให้ต่ำลง หรืองดเว้นอัตราภาษีมูลค่าเพิ่มสำหรับผ้าอนามัยจากหน่วยงานรัฐ แต่ก็มีบางมหาวิทยาลัยที่เริ่มมีโครงการนำร่อง ทำสวัสดิการผ้าอนามัยฟรีให้สำหรับผู้หญิง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ถือเป็นต้นแบบมหาวิทยาลัยแห่งแรกในประเทศไทย ซึ่งงานนโยบาย สโมสรนักศึกษามหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ร่วมกับร้านสหกรณ์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ทำโครงการ ‘ผ้าอนามัยฟรี’ ตั้งจุดผ้าอนามัยฟรีไว้ในห้องน้ำหญิงและที่สาธารณะในมหาวิทยาลัย รวมถึงทำศูนย์แจกจ่ายผ้าอนามัยให้นักศึกษาที่ต้องการประหยัดค่าใช้จ่าย ในปี 2021 หรือที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ก็เริ่มทำโครงการ “สวัสดิการผ้าอนามัยฉุกเฉิน” เพื่อความเท่าเทียมทางเพศใน 3 จังหวัดชายแดนใต้ ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2022 ซึ่งตั้งตู้แจกผ้าอนามัยในจุดต่างๆ 

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-tampon-tax

อ้างอิง: 

India scraps tampon tax after campaign – BBC News

200810_States with a Special VAT Treatment(2).xlsx – Schreibgeschützt (periodtax.org)

Resources (periodtax.org)

Menstrual Health and the Problem with Menstrual Stigma (fawco.org)

The Tampon Tax: Everything You Need to Know (globalcitizen.org)

‘Tampon tax’ paid around the world – BBC News

Half of the European countries levy the same VAT on sanitary towels and tampons as on tobacco, beer and wine | Civio

India scraps controversial tax on sanitary pads – CNN

Tampon Taxes, Discrimination, and Human Rights (pace.edu)

The post ค่าแรง 1 ชั่วโมง ซื้อผ้าอนามัยได้กี่ชิ้น appeared first on Rocket Media Lab.

ดาวน์โหลดข้อมูลที่นี่

อ่านรายงานที่เกี่ยวข้อง

2021-2022: สำรวจค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกและไทย ทำไมถึงยังไม่ขึ้นค่าแรง

2023: ปีใหม่ ค่าแรงใหม่ : ค่าแรงขั้นต่ำไทยยุติธรรมหรือไม่ ขึ้นยังไง ขึ้นช่วงไหน ทำไมขึ้นไม่เท่ากัน 

2024: เศรษฐกิจพัง ค่าแรงยังขึ้นไหม? สำรวจการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกในปี 2024 นี้ ประเทศไหนขึ้นบ้าง?

The post ค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกและไทย [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

การชะงักของเศรษฐกิจถูกหยิบยกมาเป็นเหตุผลในการพิจารณาการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ ทั้งการที่จะขึ้นหรือไม่ขึ้น หรือหากขึ้นจะส่งผลให้ค่าอาหาร วัตถุดิบ สูงขึ้นตามหรือไม่ แต่ในขณะเดียวกัน จากข้อมูลของศูนย์ข้อมูลวิจัยและประเมินค่าอสังหาริมทรัพย์ไทย ระบุว่าหลังรัฐประหาร 7 ปี นับตั้งแต่พฤษภาคม 2014 จนถึงปี 2021 ราคาอาหารเพิ่มขึ้น 55.9% หรือหากเทียบต่อปี ก็เท่ากับเพิ่มขึ้นปีละ 6.5% 

Rocket Media Lab ชวนมาสำรวจค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกในช่วงปีนี้และปีที่ผ่านมา ที่แม้ว่าทั่วโลกจะประสบปัญหาการแพร่ระบาดของโควิด-19 เหมือนกัน ว่ามีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำกันบ้างไหม  

หรือมีแต่ประเทศไทยที่ไม่ขึ้น 

โควิดมา เศรษฐกิจตกต่ำ แล้วค่าแรงขึ้นบ้างไหม? 

จากการทำงานของ Rocket Media Lab ซึ่งทำงานด้านข้อมูลเพื่อสื่อสารมวลชน พบว่า ประเทศ/ดินแดน ที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2022 มีจำนวน 77 แห่ง จาก 199 แห่งที่สำรวจ แบ่งเป็นประเทศที่ประกาศขึ้นเฉพาะในปี 2022 จำนวน 23 แห่ง และประเทศที่มีการขึ้นค่าแรงทั้งในปี 2021 และในปี 2022 จำนวน 54 แห่ง

หากพิจารณาของประเทศที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเฉพาะในปี 2022 จะพบว่ากระจายตัวกันไปในทุกทวีป และส่วนใหญ่เป็นประเทศในแถบยุโรป

ประเทศที่มีการประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2022 เช่น เยอรมนี ฝรั่งเศส โปรตุเกส สหราชอาณาจักร ฯลฯ อย่างในกรณีของเยอรมนี เรียกได้ว่าในปี 2022 นี้มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำสองครั้ง โดยครั้งแรกมีผล 1 มกราคม ที่ผ่านมา ค่าแรงขั้นต่ำขึ้นเป็น 9.82 ยูโร หรือ 374.13 บาทต่อชั่วโมง จากเดิมคือ 9.60 ยูโรหรือ 358.36 บาทต่อชั่วโมงในปี 2021 (เพิ่มขึ้นมา 22 เซนต์) หรือ 3.64% นอกจากนี้รัฐบาลเยอรมันยังประกาศอีกว่า จะขึ้นค่าแรงขั้นต่ำอีกครั้งเป็น 10.45 ยูโรในวันที่ 1 กรกฎาคม 2022

หรือฝรั่งเศส  ที่เคยประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำไปแล้วเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2022 และยังมีการประกาศปรับค่าแรงขั้นต่ำอีกครั้ง โดยเพิ่มขึ้นจาก 10.57 ยูโร เป็น 10.85 ยูโร ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2022 

นอกจากนี้ยังมีเบลิซ ไม่ขึ้นมาตั้งแต่ปี 2012 ซึ่งค่าแรงต่อชั่วโมงอยู่ที่ 3.3 ดอลลาร์เบลีซ (53.52 บาท) ในที่สุดก็มีการประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ เป็น 5 ดอลลาร์เบลีซ (84.90 บาท) ซึ่งจะบังคับใช้ในวันที่ 1 กรกฎาคม 2022 หรือ สาธารณรัฐกินีที่คงค่าแรงไว้ตั้งแต่ปี 2015 โดยอยู่ที่ชั่วโมงละ 2,291.67 ฟรังก์กินี (8.29 บาท) เมื่อเดือนเมษายน 2022มีการประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเป็น 2,864.58 ฟรังก์กินี (10.95 บาท) 

และโคโซโว ที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำล่าสุดในปี 2011 อยู่ที่ชั่วโมงละ 1.06 ยูโร (40.48 บาท) ถือว่าเป็นประเทศที่ค่าแรงขั้นต่ำต่ำที่สุดในยุโรป ก็มีการประกาศค่าแรงขั้นต่ำใหม่เมื่อเดือนเมษายน 2022 เป็นชั่วโมงละ 1.65 ยูโร (59.57 บาท)

ในส่วนของเอเชียก็มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในปี 2022 เช่นเดียวกัน เช่น กัมพูชา จีน (บางมณฑล) อินโดนีเซีย เกาหลีใต้ ฯลฯ อย่างในกรณีของประเทศจีนในปี 2022 มีสามมณฑลที่ประกาศขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ ได้แก่ ฉงชิ่งและฝูเจี้ยน ขึ้นเป็น 21 หยวนต่อชั่วโมง และเหอหนาน ขึ้นเป็น 19.6 หยวน ต่อชั่วโมง 

เมื่อพิจารณาประเทศที่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทั้งในปี 2022 และปี 2021 จะพบว่ามีมากถึง 54 แห่ง ด้วยกัน เช่น ตุรกี ไต้หวัน สเปน เกาหลีใต้ นิวซีแลนด์ เนเธอร์แลนด์ เม็กซิโก กานา อียิปต์ ฯลฯ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นประเทศในแถบยุโรป อย่างในกรณีของโคลอมเบีย ประกาศขึ้นค่าแรงเป็น 1,000,000 เปโซโคลอมเบีย ต่อเดือน ซึ่งถือว่าขึ้นสูงสุดในรอบ 40 ปี โดยเพิ่มมา 11.18% อย่างไรก็ตาม เงินเดือนในโคลอมเบียก็ยังคงต่ำกว่าประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค เช่น อุรุกวัยซึ่งอยู่ที่ประมาณ 406 ดอลลาร์ (13,386.23 บาท) ปารากวัย 335 ดอลลาร์ (11,045.29 บาท) และโบลิเวีย 314 ดอลลาร์ (10,352.89 บาท) 

อย่างไรก็ตาม กรณีของเวเนซุเอลา แม้จะประกาศเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำในปี 2021 เป็น 7 ล้านโบลิวาร์เวเนซุเอลาต่อเดือน บวกกับคูปองค่าอาหารที่รัฐบาลให้อีก 3 ล้านโบลิวาร์เวเนซุเอลา รวมเป็น 10 ล้านโบลิวาร์เวเนซุเอลา รวมถึงปรับค่าแรงขั้นต่ำเป็น 130 โบลิวาร์เวเนซุเอลา เมื่อเดือนมีนาคม 2022 แต่เวเนซุเอลาก็กำลังปัญหาภาวะเงินเฟ้อขั้นรุนแรง (hyperinflation) โดยมีอัตราอยู่ที่ 5,500% จนธนาคารกลางของเวเนซุเอลาต้องนำธนบัตรสกุลโบลิวาร์ชุดใหม่ที่ตัดเลขศูนย์ออก 6 ตำแหน่งออกมาใช้

ในส่วนประเทศที่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเฉพาะในปี 2021 ที่ผ่านมา มีจำนวน 24 ประเทศ เช่น ญี่ปุ่น อินเดีย ฮ่องกง  เบอร์กินาฟาโซ ออสเตรเลีย บาฮามาส แองโกลา มาลาวี ซีเรีย ฯลฯ

เมื่อพิจารณาสถานการณ์เศรษฐกิจทั่วโลกในช่วงที่มีการระบาดของโควิด-19 พบว่า เศรษฐกิจทั่วโลกชะลอตัว ธนาคารโลกรายงานว่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวต่อปี ของปี 2020 อยู่ที่ -4.39% อย่างไรก็ตามแม้ได้รับผลกระทบจากพิษเศรษฐกิจ หลายประเทศก็ยังเลือกที่จะปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำไม่ว่าในปี 2021 หรือ 2022 โดยมีมากถึง 101 ประเทศ

ในส่วนของประเทศที่ไม่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในรอบปีที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน พบว่ามีจำนวน 76 แห่งจาก 199 แห่งที่สำรวจ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในแถบแอฟริกา เช่น อูกันดา โตโก เวียดนาม ซูดาน ฟิลิปปินส์ เกาหลีเหนือ พม่า รวมไปถึงประเทศไทย โดยประเทศที่ไม่ได้ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำมาอย่างยาวนานที่สุดก็คือจอร์เจีย ซึ่งคงค่าแรงไว้ตั้งแต่ปี 2007 ที่ชั่วโมงละ 0.125 ลารีจอร์เจีย (1.35 บาท) เช่นเดียวกับภูฏานที่ไม่ขึ้นค่าแรงมาตั้งแต่ปี 2014 ยังคงค่าแรงไว้ที่ชั่วโมงละ 23.43 งุลตรัมภูฏาน (10.18 บาท) ในขณะเดียวกันก็มีประเทศที่เพิ่งจะขึ้นไปในปี 2020 เช่น  เวียดนาม ชั่วโมงละ 27,625 ดงเวียดนาม (38.83 บาท) 

นอกจากนี้ มีบางประเทศที่เพิ่งจะกำหนดค่าแรงขั้นต่ำขึ้น เช่น มัลดีฟส์ โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานมัลดีฟส์ออกคําสั่งตามพระราชบัญญัติการจ้างงานเพื่อกําหนดค่าจ้างขั้นต่ำครั้งแรกในมัลดีฟส์ ซึ่งค่าจ้างขั้นต่ำจะมีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2022 ถือเป็นการประกาศการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำครั้งแรก คิดเป็นชั่วโมงละ 21.63 รูฟียาห์มัลดีฟส์ หรือ 46.53 บาทต่อชั่วโมง

และในส่วนของประเทศที่ไม่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำ 22 ประเทศ เช่น เดนมาร์ก ฟินแลนด์ สวีเดน อิตาลี ลิกเทนสไตน์ สิงคโปร์ ฯลฯ ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีการขึ้นค่าแรง แต่จะเป็นการกำหนดกันเองบนความเสมอภาคระหว่างนายจ้างและลูกจ้าง โดยที่รัฐจะไม่เข้าไปแทรกแซง หรืออย่างในกรณีของสิงคโปร์ แม้จะไม่ได้กำหนดค่าจ้างขั้นต่ำ แต่มีการประกันราคาสำหรับบางอาชีพ เช่น พนักงานทำความสะอาดต้องได้รับค่าแรงขั้นต่ำต่อเดือนคือ 1,274 ดอลลาร์สิงคโปร์ นอกจากนี้ยังมีการออกกฎหมายปรับค่าแรงแบบขั้นบันไดทุกปีไว้อีกด้วย 

ประเทศไหนขึ้นค่าแรงมากที่สุดในโลก?

เมื่อพิจารณาร้อยละส่วนต่างของค่าแรงของปี 2021 และปี 2022 พบว่าประเทศที่ค่าแรงขั้นต่ำปรับสูงขึ้นมากที่สุดในโลก คือ มอนเตเนโกร เพิ่มขึ้นมาจากเดิมในปี 2021 ถึง 82% โดยปี 2022 ค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่  2.8125 ยูโร หรือ 105.32 บาทต่อชั่วโมง จากเดิม 1.56 ยูโรหรือ 57.77 บาทต่อชั่วโมง

รองลงมาคือ สาธารณรัฐแอฟริกากลาง ค่าแรงขั้นต่ำสำหรับภาคเอกชนในปี 2022 เพิ่มขึ้นเป็น 29,000 ฟรังก์เซฟาแอฟริกากลาง (XAF) ต่อเดือน จากเดิม 18,850 XAF ซึ่งอยู่ในอัตราดังกล่าวมาตั้งแต่ปี 2013 ถือว่าเพิ่มขึ้นถึง 58.39% ขณะที่ข้าราชการได้เงินเดือนขั้นต่ำ 35,000 XAF ต่อเดือนมาตั้งแต่ 2018 แล้ว

สำหรับประเทศที่มีค่าแรงขั้นต่ำปรับขึ้นเป็นร้อยละสูงที่สุดในลำดับถัดมาคือ เบลิซ ตุรกี โคโซโว คาซัคสถาน กายอานา จาไมกา กินี และเวเนซุเอลา

นอกจากนี้ จากข้อมูลจะเห็นได้ว่า แม้ในบางประเทศมีส่วนต่างการขึ้นค่าแรงที่สูง แต่เมื่อเปรียบเทียบกับค่าครองชีพ กลับพบว่าส่วนต่างที่เพิ่มมาดังกล่าวอาจไม่ทำให้มีกำลังซื้อที่มากขึ้นก็ได้

เช่นกรณีของสาธารณรัฐแอฟริกากลาง ที่ค่าแรงขั้นต่ำเพิ่มขึ้นถึง 58.39% แต่ด้วยภาวะเงินเฟ้อ ค่าเงินต่ำ ฐานค่าแรงขั้นต่ำเดิมที่ต่ำจนเกินไป (ไม่ได้ปรับขึ้นมาตั้งแต่ปี 2013) และค่าครองชีพที่สูงมากจากการขาดเสถียรภาพทางการเมืองและไม่มีโครงสร้างพื้นฐานที่เพียงพอ ทำให้ส่วนต่างค่าแรงขั้นต่ำที่เพิ่มขึ้นมาไม่สามารถซื้อน้ำดื่มได้แม้แต่ขวดเดียว ขณะที่ตุรกี ซึ่งค่าแรงขั้นต่ำเพิ่มขึ้นน้อยกว่า คือเพิ่มขึ้น 49% (จาก 15.69 ลีราตุรกีต่อชั่วโมง เป็น  23.61 ลีราตุรกีต่อชั่วโมง) แต่ส่วนต่างที่เพิ่มขึ้นมาสามารถซื้อน้ำดื่มได้ถึง 2 ขวด

ดังนั้นการจะพิจารณาว่าค่าแรงขั้นต่ำประเทศใดขึ้นมากหรือน้อย จึงไม่อาจพิจารณาเพียงส่วนต่างของร้อยละการขึ้นได้ แต่ยังต้องพิจารณาค่าครองชีพในประเทศนั้นด้วย 

นอกจากนี้ ในส่วนประเทศที่แม้ไม่มีการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำ และไม่ได้นำมาพิจารณาว่ามีการขึ้นหรือไม่ขึ้นค่าแรง จะเห็นว่าค่าแรงที่ได้นั้น ก็ไม่ได้น้อยไปกว่าประเทศที่มีการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำหรืออาจจะสูงกว่าด้วยซ้ำไป เช่น 6 ประเทศในสหภาพยุโรป ได้แก่ ออสเตรีย ไซปรัส เดนมาร์ก ฟินแลนด์ อิตาลี และสวีเดน ที่กำหนดค่าจ้างให้เป็นการเจรจาต่อรองร่วมกัน 

จากการสำรวจพบว่าไซปรัส ซึ่งกำหนดค่าแรงบนการเจรจาต่อรองร่วมกัน สำหรับผู้ช่วยร้านค้า ผู้ช่วยพยาบาล เสมียน ช่างทำผม และผู้ช่วยดูแลเด็ก ได้ค่าจ้าง 870 ยูโร (32,702 บาท) ต่อเดือน นอกจากนี้ จากการสำรวจค่าแรงของผู้ลี้ภัย พบว่าสำหรับผู้ขอลี้ภัยที่ทำงานเป็นแรงงานไร้ฝีมือในภาคเกษตร ค่าจ้างขั้นต่ำต่อเดือนคือ 425 ยูโร (15,975 บาท) พร้อมที่พักและอาหาร หรือหากไม่ต้องการที่พักและอาหาร ค่าแรงก็เพิ่มสูงขึ้นอีกเป็น 767 ยูโร ต่อเดือน (28,816 บาท) 

ค่าแรงขั้นต่ำไทย ต่ำไปไหม ทำไมไม่เท่ากัน  

ค่าแรงขั้นต่ำ หมายถึงจํานวนเงินค่าตอบแทนแบบต่ำสุด ที่นายจ้างต้องจ่ายเงินให้ลูกจ้างสําหรับการทำงาน ซึ่งโดยมากกำหนดโดยรัฐ ในที่นี้จะเรียกว่าค่าแรงขั้นต่ำและแน่นอนว่าค่าแรงขั้นต่ำส่งผลดีต่อลูกจ้างซึ่งจะได้รับการคุ้มครอง ปกป้องจากการแสวงหาประโยชน์ของนายจ้าง รวมถึงได้รับค่าจ้างที่เป็นธรรม โดยนิวซีแลนด์เป็นประเทศแรกที่มีกฎหมายค่าจ้างขั้นต่ำใน ค.ศ. 1894

สำหรับประเทศไทย แนวคิดเรื่องค่าแรงขั้นต่ำมีจุดประสงค์คือ เพื่อให้ความคุ้มครองแก่ลูกจ้าง เพื่อให้ได้ค่าตอบแทนที่เป็นธรรม ลูกจ้างสามารถดำรงชีพอยู่เหนือระดับความยากจนได้ ซึ่งค่าแรงขั้นต่ำกำหนดให้นายจ้างต้องจ่ายแก่ลูกจ้างทุกคน ไม่ว่าจะมีสัญชาติ ศาสนา หรือเพศใดก็ตาม ครอบคลุมไปถึงลูกจ้างต่างชาติ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้น ไม่ได้บังคับใช้แก่ลูกจ้างในภาคราชการและรัฐวิสาหกิจแต่อย่างใด นอกจากนี้ยังระบุว่าค่าแรงขั้นต่ำมีให้เพียงพอสำหรับดำรงชีพคนเดียว ไม่รวมครอบครัว ขณะที่ตามความหมายของสากลระบุว่าต้องเพียงพอให้คนงานเลี้ยงดูภรรยาและบุตรอีก 2 คนได้ 

ประเทศไทยมีการประกาศกำหนดค่าแรงขั้นต่ำมาตั้งแต่ พ.ศ. 2516  โดยเริ่มจาก 12 บาทในรัฐบาลพลเอกถนอม กิตติขจร และล่าสุดอยู่ที่ 331 บาท (กรุงเทพฯ และปริมณฑล) ซึ่งขึ้นเมื่อปีพ.ศ. 2563 ในรัฐบาลของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งปัจจุบันมีการถกเถียงกันว่าค่าแรงขั้นต่ำในประเทศไทยนั้นควรปรับขึ้นได้หรือยัง และควรปรับเป็นเท่าไร เท่าไรถึงจะเหมาะสมกับค่าครองชีพที่นับวันยิ่งสูงขึ้น ดังเช่นปรากฏการณ์ หมูแพง น้ำมันแพง ข้าวของขึ้นราคาที่เกิดขึ้นในตอนนี้

จากการสัมภาษณ์บุญยืน สุขใหม่ นักสหภาพแรงงาน ในประเด็นเรื่องการกำหนดค่าแรงขั้นต่ำ เขามองว่า “สมมติบางคนอาจจะจบมัธยมปลายมาแล้วเริ่มทำงาน หรือบางคนอาจจะไม่ได้เรียนมา แล้วมาทำงาน ทำไประยะหนึ่งมีสกิลเพิ่มขึ้น คนเหล่านั้นก็ไม่ควรจะถูกนิยามด้วยคำว่าค่าแรงขั้นต่ำ คือตอนที่เรายังไม่มีสกิลก็มีค่าแรงเริ่มต้นในการทำงานแต่ทุกวันนี้มันกลายเป็นว่าค่าแรงขั้นต่ำมันถูกบังคับใช้ในทุกคน เป็นเหมาค่าแรง เป็น subcontract สิบกว่าปีก็ยังใช้ค่าแรงขั้นต่ำอยู่ ซึ่งจริงๆ แล้วมันผิดกับนิยามความหมายของคำว่าค่าจ้างขั้นต่ำเป็นค่าจ้างพื้นฐาน สำหรับผู้ที่เพิ่งเข้ามาในการประกอบวิชาชีพในระบบแรงงานเบื้องต้น” 

ในขณะที่ ศุภชัย ศรีสุชาติ คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และที่ปรึกษาคณะกรรมการค่าจ้าง ให้ความเห็นส่วนตัวว่า “ค่าแรงขั้นต่ำโดยนิยามของบ้านเรา ออกแบบไว้สำหรับแรงงานแค่คนเดียว ให้ใช้พอที่จะดูแลตัวเองตามอัตภาพ แต่ไม่ได้หมายความว่าถ้าเขามีครอบครัว เขาจะเพียงพอเลี้ยงครอบครัว ในแง่ของการมีครอบครัว เราอาจมีข้อสมมติฐานบางตัวว่าครอบครัวก็ต้องทำงานด้วยนะ หารายได้เข้ามาด้วย เพราะฉะนั้นตัวค่าแรงขั้นต่ำบ้านเรา จึงถูกตั้งคำถามว่าทำไมไม่เยอะเหมือนกับที่องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) แนะนำ หรือว่าทำไมไม่เป็น 500 – 600 บาท เพราะว่าอันนั้นเขามีการคิดคำนึงถึงส่วนที่แรงงานมีครอบครัวไปด้วย แต่ในจำนวนสามร้อยกว่าบาทที่เราคิดมา มันก็จะมีในส่วนที่เราเรียกว่าเป็นการดูแลชีวิตตามอัตภาพ”  

หากพิจารณาดูจากข้อมูลจะพบว่า การขึ้นค่าแรงขั้นต่ำในประเทศไทยนั้นมีความไม่แน่นอน และในแต่ละพื้นที่ไม่เท่ากัน รวมไปถึงบางครั้งก็มีการขึ้นบางพื้นที่ไม่ขึ้นบางพื้นที่ อย่างในกรุงเทพมหานคร มีการขึ้นในปีเดียวสองครั้งในช่วงรัฐบาลสัญญา ธรรมศักดิ์, รัฐบาลชาติชาย ชุณหะวัณ รัฐบาลชวน หลีกภัย และรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร นอกจากนี้พบว่าการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำที่สูงที่สุดในประวัติศาสตร์ไทยอยู่ในยุคของรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร โดยเพิ่มจาก 215 บาท เป็น 300 บาท

ทั้งนี้ บุญยืน มองเรื่องค่าแรงขั้นต่ำที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ว่า “ในยุคที่ค่าแรงเท่ากันทั่วประเทศ นึกภาพว่าซื้อของในเซเว่นที่เชียงใหม่กับที่สุไหงโกลกมันก็ราคาเท่ากัน แล้วทำไมค่าแรงถึงไม่เท่ากัน ในยุคที่ค่าแรง 300 บาทเท่ากันทั่วประเทศ ถามว่านายจ้างเจ๊งไหม ก็ไม่เจ๊ง ก็อยู่ได้ไง แล้วมาบอกว่าวันนี้ขึ้นอีกมันจะเจ๊งเหรอ”

“ถ้าจะบอกว่าใช้เกณฑ์ GDP จังหวัด ระยองต้องได้ค่าจ้างเยอะที่สุด แต่ในวันนี้ค่าจ้างขั้นต่ำของระยอง 335 บาท ถูกกว่าชลบุรีอีก ทั้งที่ระยองมี GDP สูงกว่าก็ควรจะได้ค่าแรงสูงที่สุด คุณอ้างว่าเอา GDP เอาเงินเฟ้อมาคิด แต่ในทางปฏิบัติมันไม่สมเหตุสมผล มันไม่เป็นไปตามตรรกะอยู่ดี“

ขณะที่ศุภชัย อธิบายว่า คณะกรรมการค่าจ้างขั้นต่ำมีสองระดับใหญ่ คือที่เป็นระดับชาติแล้วก็เป็นของจังหวัด จังหวัดมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กับอีกส่วนหนึ่งเป็นระบบที่เราเรียกว่าไตรภาคี ก็จะมีอีกสองกลุ่มก็คือกลุ่มนายจ้างที่เป็นผู้แทนนายจ้าง แล้วก็กลุ่มที่เป็นผู้แทนลูกจ้างโดยหลักของจังหวัดก็จะเสนอตัวเลขมาที่ส่วนกลาง อนุฯ วิชาการส่วนกลางก็จะทำการกลั่นกรองว่าตัวเลขตัวนั้นเมื่อมองในภาพรวมแล้วเหมาะสมไหม

“เราก็มีสูตรที่เป็นสูตรกลางต้องเรียนว่าสูตรกลาง คิดมาเมื่อ 5-6 ปีที่แล้ว โดยตัวผมกับหม่อมหลวงปุณฑริก สมิติ สมัยที่เป็นปลัดกระทรวงแรงงานเเล้วก็ได้สูตรขึ้นมาสูตรหนึ่งในการปรับขึ้น นอกจากนี้ก็มีทีมของสภาพัฒน์ฯ กับแบงก์ชาติมาช่วยกัน สูตรที่ทำการปรับตรงนั้นมันดูในสภาวะความเจริญเติบโตของจังหวัด ว่าในจังหวัดหนึ่งมีการเติบโตมากน้อยแค่ไหน ดูเรื่องค่าครองชีพกับอัตราเงินเฟ้อ ดูเรื่องของความสามารถในการผลิตสินค้าและบริการที่เรียกว่าเป็นผลิตภาพของแรงงาน จากสูตรนั้นทำให้แต่ละจังหวัดก็จะมีตัวเลขที่ต่างกัน” 

อย่างไรก็ตาม ศุภชัย แสดงความเห็นส่วนตัวว่า ถ้าจังหวัดอยู่ในบริเวณละแวกเดียวกัน ตัวเลขค่าแรงต่างกันเยอะมาก ก็จะเกิดการเคลื่อนย้ายแรงงาน อีกทั้งค่าครองชีพแต่ละจังหวัดแตกต่างกัน การเติบโตก็ต่างกัน การจะขึ้นในอัตราเดียวกันหมด ก็อาจจะสร้างความสูญเสียอะไรบางอย่างได้เหมือนกัน จังหวัดใดมีโครงสร้างเป็นภาคเกษตรเยอะ การขึ้นค่าจ้างก็อาจจะไม่เหมือนภาคอุตสาหกรรม

ทำไมค่าแรงขั้นต่ำของไทยถึงขึ้นยากนัก

กระบวนการการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำของไทยต้องผ่านคณะกรรมการค่าจ้าง ซึ่งเป็นองค์กรไตรภาคี โดยคณะกรรมการเหล่านี้มาจากการแต่งตั้งของคณะรัฐมนตรีตามพระราชบัญญัติคุ้มครอง แรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2551 มีปลัดกระทรวงแรงงาน เป็นประธานกรรมการ มีผู้แทนฝ่ายรัฐบาล 4 คน ผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้แทนฝ่ายลูกจ้าง ฝ่ายละ 5 คน รวม 15 คน แน่นอนว่าทุกครั้งทีมีการปรับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ หรือเพิ่มค่าแรง จะต้องเห็นชอบ 2 ใน 3 เสียง จึงเกิดการตั้งคำถามว่าในกระบวนการนี้มีความเสมอภาคหรือไม่

บุญยืนให้ความเห็นเรื่องนี้ว่า “องค์กรไตรภาคี สามฝ่ายต้องมีเสียงเท่าเทียมกัน แล้วความรู้ก็ต้องเท่าเทียมกันด้วย แต่องค์กรไตรภาคีในบ้านเราทุกวันนี้รัฐมนตรีแต่งตั้งตัวแทนมา เป็นการเลือกตั้งทางอ้อม สภาลูกจ้างส่งตัวแทนมาแล้วรัฐมนตรีเป็นคนเลือก แตกต่างจากในอดีตที่มีการเลือกตั้งมา พูดง่ายๆ ว่าปัจจุบันนี้มีการวิ่งเต้นกัน มีการล็อบบี้เพื่อที่จะให้รัฐมนตรีแต่งตั้งตัวเองเป็นคณะกรรมการค่าจ้าง ฉะนั้นคนเรานั้นวิ่งไปล็อบบี้ให้เขาแต่งตั้งตัวเอง การที่จะต่อสู้เพื่อลูกจ้างก็เป็นไปไม่ได้” 

“ฝั่งตัวแทนนายจ้างมากับสภาอุตสาหกรรม มาจากหอการค้า เขาเลือกกันมา 5 คน แล้วรัฐมนตรีก็เป็นคนแต่งตั้งเหมือนกัน และทีนี้ 5 คนที่เป็นเจ้าหน้าที่รัฐ กระทรวงแรงงานก็มาจากอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานบ้าง มาจากปลัดกระทรวงแรงงานบ้าง มาจากกรมพัฒนาฝีมือการค้า คือให้ได้ 5 คนตัวแทนจากรัฐ สุดท้ายใครเป็นคนชี้ว่าขึ้นไม่ขึ้น”

เช่นเดียวกันกับ พรเทพ เบญญาอภิกุล อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่มองว่ากระบวนการของคณะกรรมการค่าจ้างแบบไตรภาคีนั้น ตัวแทนของแรงงานอาจจะไม่เชื่อมโยงกับกลุ่มแรงงาน เป็นการดำเนินงานในวงแคบๆ จึงไม่แน่ใจว่าอำนาจการต่อรองของแรงงานนั้นใช่สิ่งที่แรงงานต้องการจริงๆ หรือไม่ และกลุ่มตัวแทนมีประสบการณ์เชื่อมโยงในฐานะตัวแทนลูกจ้างมากน้อยแค่ไหน

โดยอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการค่าจ้างมีอำนาจกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำรายวันและรายชั่วโมงได้ ครอบคลุมลูกจ้างรายวัน รายเดือนรายเหมา และการจะขึ้นค่าแรงขั้นต่ำได้นั้น ต้องมีเกณฑ์ในการพิจารณา 9 ประการ ได้แก่ ดัชนีค่าครองชีพ อัตราเงินเฟ้อ ราคาของสินค้า มาตรฐานการครองชีพ ต้นทุนการผลิต ความสามารถของธุรกิจ ผลิตภาพของแรงงาน ผลิตภัณฑ์มวลรวม และสภาพทางเศรษฐกิจและสังคม 

ค่าแรงไทยควรขึ้นทุกปีไหม แล้วปีนี้จะขึ้นหรือเปล่า 

การขึ้นหรือไม่ขึ้นค่าแรงขั้นต่ำเป็นอำนาจการตัดสินใจของคณะกรรมการค่าจ้าง ซึ่งต้องศึกษา พิจารณาข้อมูล ข้อเท็จจริงประกอบ แต่หากคณะกรรมการค่าจ้างเห็นว่าไม่จำเป็นต้องปรับ ก็จะไม่มีการต้องปรับขึ้น ทั้งยังมีอำนาจในการชะลอ หรือลดค่าจ้างได้ รวมถึงอัตราค่าจ้างขั้นต่ำทุกระดับ ซึ่งบุญยืนมองว่า 

“ต้องขึ้นทุกปีครับ มันเป็นปัญหาเพราะว่าค่าจ้างไม่ขยับ หลายคนบอกว่าการขึ้นค่าแรงเดี๋ยวจะเจ๊งกันหมด ของจะขึ้นราคา แต่ถามว่าทุกวันนี้ ค่าแรงยังไม่ขึ้นเลย แต่ว่าของขึ้นราคาไปสองรอบแล้วนะ เพราะอะไร มันไม่มีเหตุไม่มีผลเลย คุณอธิบายแบบกำปั้นทุบดินกันมาก ทำไมเวลาของขึ้นราคาไม่พูดกันว่าค่าแรงก็ต้องขึ้นด้วยสิ ถ้าคุณจะใช้ตรรกะเดียวกันแบบนี้ มันถึงจะยุติธรรม”

ขณะที่ศุภชัย แสดงความเห็นส่วนตัวว่า “เราไม่ได้ขึ้นค่าแรงทุกปี แม้ว่าค่าครองชีพมันปรับขึ้น แต่ค่าครองชีพที่ปรับขึ้นตัวนั้นบางปีมันก็อาจจะไม่ได้ก้าวกระโดด บางปีมันก็ค่อยๆ ปรับขึ้น บังเอิญว่าปีนี้เราอาจจะเห็นว่าของหลายอย่างแพง อย่างไรก็ตามการปรับขึ้นเราต้องดูสภาพเศรษฐกิจด้วย ตอนนี้มีโควิด เราคิดว่าถ้าปรับขึ้น เราปรับขึ้นเยอะได้แค่ไหน ถ้าเยอะ สิ่งที่จะเกิดขึ้นก็คือสถานประกอบการที่ลังเลใจว่าจะจ้างแรงงานหรือเปล่า ก็อาจจะตัดสินใจในการที่จะปลดคนงานทิ้งเลย 

“เพราะฉะนั้นถ้าเราไปปรับขึ้น สิ่งที่มันจะเกิดขึ้นก็คือมันอาจจะเกิดผลกระทบต่อสถานประกอบการ อันนี้ก็จะเป็นตัวแปรตัวหนึ่งที่เราต้องดูด้วย และการปรับค่าแรงขั้นต่ำไม่ใช่แค่เรื่องค่าใช้จ่ายของลูกจ้างเท่าไหร่ นายจ้างต้องเสียเงินเพิ่มเท่าไหร่ แต่ว่าเราดูในแง่ของภาพรวมเศรษฐกิจของประเทศด้วย”

ขณะที่ พรเทพ ในฐานะนักวิชาการผู้เคยเขียนงานวิจัยศึกษานโยบายค่าแรง 300 บาทในยุคพรรคเพื่อไทยมองว่าการขึ้นค่าแรงอาจจะไม่ได้มีผลต่อการจ้างงานมากนัก 

“จากงานศึกษาผลกระทบของการขึ้นค่าจ้างขั้นต่ำเป็น 300 บาทในปี 2013 พบว่าต้นทุนของผู้ประกอบการเพิ่มขึ้นราว 1% เท่านั้น และการขึ้นค่าแรงนี้เป็นส่วนหนึ่งในแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการปรับตัวเพื่อพัฒนาผลิตภาพการผลิต มากกว่าจะแข่งขันเรื่องแรงงานราคาถูก ค่าแรงในไทยเหมือนถูกแช่แข็งไว้หลายปี สัดส่วนการเพิ่มขึ้นของค่าแรงขั้นต่ำในไทยโตน้อยมาก เมื่อเทียบกับอัตราเงินเฟ้อและอัตราการขยายตัวของระบบเศรษฐกิจที่เพิ่มขึ้น” 

โดยปัจจุบันค่าแรงขั้นต่ำของไทยอยู่ที่ 313 บาท ในจังหวัดจังหวัดนราธิวาส ปัตตานี และยะลา ถือเป็นจังหวัดที่ค่าแรงขั้นต่ำที่ต่ำสุดจากทั้งประเทศ ในขณะที่ ในกรุงเทพมหานคร นครปฐม นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร นั้นมีค่าแรงขั้นต่ำอยู่ที่ 331 บาทต่อวัน และค่าแรงขั้นต่ำที่สูงที่สุดในประเทศคือ 336 บาทต่อวัน ในจังหวัดชลบุรี และภูเก็ต 

และไม่นานมานี้ คณะกรรมการสมานฉันท์แรงงานไทย และสมาพันธ์แรงงานรัฐวิสาหกิจสัมพันธ์เสนอให้รัฐบาลปรับค่าแรงเป็น 492 บาททั่วประเทศ แต่ปัจจุบันยังไม่มีคำตอบที่แน่ชัดจากรัฐบาลว่าจะขึ้นหรือไม่ เมื่อไร และหากขึ้นขึ้นที่ตัวเลขเท่าไร  ซึ่งศุภชัยกล่าวถึงประเด็นนี้ในมุมมองส่วนตัวว่า 

“เราไม่ได้ขึ้นมาสักพักหนึ่งแล้ว คิดว่ามีแนวโน้มที่จะมีการปรับขึ้น แต่ปรับเท่าไรขอให้รอดูสักนิด เพราะว่าสถานการณ์รายวันมันเปลี่ยนเร็วมาก คิดว่าไม่นานอย่างที่คิด โดยนโยบายน่าจะเสร็จก่อนการเลือกตั้ง เพราะว่าหลายรัฐบาลก็ใช้นโยบายค่าจ้างขั้นต่ำเป็นนโยบายในการหาเสียงด้วย ผมคิดว่าก็คงจะมีอะไรที่ชัดเจนมากขึ้นก่อนการเลือกตั้ง”

หมายเหตุ มีการแก้ไขข้อมูลล่าสุด เมื่อ 1 พฤษภาคม 2565

ดูข้อมูลที่ https://rocketmedialab.co/database-minimum-wage

The post สำรวจค่าแรงขั้นต่ำทั่วโลกและไทย ทำไมถึงยังไม่ขึ้นค่าแรง appeared first on Rocket Media Lab.