ดาวน์โหลดข้อมูล ที่นี่

อ่านขยะของคน กทม. ที่ยังถูกนำไปทิ้งที่ ฉะเชิงเทรา นครปฐม และล่าสุดที่กาญจนบุรี

The post ขยะมูลฝอย 2568 [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

ในรายงาน ระบบสารสนเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน ของกรมควบคุมมลพิษ ให้ข้อมูลไว้ว่ากรุงเทพฯ มีขยะมูลฝอยตกค้าง 0 ตัน ซึ่งหมายความว่ากรุงเทพฯ สามารถเก็บและกำจัดขยะที่เกิดขึ้นในแต่ละวันได้ทั้งหมด ว่าแต่ในเมืองที่สร้างขยะเกือบหนึ่งหมื่นตันต่อวัน เอาขยะไปกำจัดอย่างไร 

ขยะ กทม. นอกจากจะสูงขึ้นแล้ว ยังนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้น้อยลง

จากสถิติจากรายงานประจำปี 2568 ของสำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร พบว่าค่าเฉลี่ยปริมาณขยะมูลฝอยรายวันที่จัดเก็บได้ในแต่ละปี มีดังนี้

• ปี 2563 จัดเก็บได้เฉลี่ย 9,519 ตันต่อวัน
• ปี 2564 จัดเก็บได้เฉลี่ย 8,675 ตันต่อวัน (เนื่องจากมาตรการล็อกดาวน์โควิด-19)
• ปี 2565 จัดเก็บได้เฉลี่ย 8,979 ตันต่อวัน
• ปี 2566 จัดเก็บได้เฉลี่ย 8,775 ตันต่อวัน
• ปี 2567 จัดเก็บได้เฉลี่ย 9,238 ตันต่อวัน
• ปี 2568 จัดเก็บได้เฉลี่ย 9,231.40 ตันต่อวัน

จากข้อมูลจะเห็นว่าแม้ปริมาณขยะหลังโควิด-19 จะเพิ่มปริมาณขึ้นเรื่อยๆ แต่ก็ยังไม่สูงเท่าช่วงก่อนโควิด-19 ขณะเดียวกันเมื่อเราพิจารณาข้อมูลปริมาณการผลิตขยะมูลฝอยเฉลี่ยรายวันของกรุงเทพฯ โดยกรมควบคุมมลพิษ ก็จะพบว่า คนกรุงเทพฯ ผลิตขยะมากขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี ปริมาณขยะที่เกิดขึ้นในกรุงเทพฯ ไม่ได้มีแนวโน้มลดลง โดยในปี 2568 มีการผลิตขยะสูงถึงเฉลี่ยวันละ 13,254 ตัน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2563 ที่มีปริมาณขยะมูลฝอยเกิดขึ้นเฉลี่ยวันละ 12,281.70 ตัน 

ไม่เพียงแค่การเพิ่มขึ้นของปริมาณขยะเท่านั้น ในปี 2568 ปริมาณขยะที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ยังลดลงอีกด้วย เหลือเพียง 3,592 ตัน หรือคิดเป็น 27.10% ของปริมาณขยะมูลฝอยที่เกิดขึ้น ซึ่งส่งผลให้มีขยะที่ต้องนำไปกำจัดอย่างถูกต้องสูงถึงวันละ 9,662 ตัน หรือคิดเป็น 72.90% เมื่อเทียบกับปี 2563 จะเห็นว่านอกจากจะมีปริมาณขยะน้อยกว่าแล้ว ยังมีปริมาณขยะที่นำกลับมาใช้ประโยชน์ได้มากกว่าอีกด้วย 

ปริมาณขยะในกรุงเทพฯ เพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ แม้ว่าจำนวนประชากรจะลดลงอย่างต่อเนื่องก็ตาม จากข้อมูลสถิติประชากรทางการทะเบียนราษฎร สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครองพบว่าประชากรในกรุงเทพฯ ลดลงต่อเนื่องทุกปี จาก 5,588,222 คนในปี 2563 เหลือเพียง 5,422,568 คนในปี 2568 หายไปราว 165,000 คนในหกปี ถึงอย่างนั้นกรุงเทพฯ ก็ไม่ได้มีเพียงประชากรในทะเบียนบ้าน แต่กรุงเทพฯ ยังเป็นเมืองที่ดึงดูดผู้คนจากทั่วประเทศเข้ามาทุกวัน ทั้งแรงงาน นักศึกษา ตลอดจนนักท่องเที่ยว ซึ่งเรียกกันว่าประชากรแฝง ตัวเลขจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่ากรุงเทพฯ มีประชากรแฝงเพิ่มขึ้นจาก 2,526,380 คนในปี 2563 เป็น 2,920,537 คนในปี 2567 และอยู่ที่ 2,900,650 คนในปี 2568

เมื่อรวมประชากรสองกลุ่มเข้าด้วยกัน จะพบว่าจำนวนคนที่ใช้ชีวิตในกรุงเทพมหานครเพิ่มมากขึ้น จาก 8,114,602 คนในปี 2563 มาเป็น 8,323,218 คนในปี 2568 ซึ่งอาจอธิบายได้ว่าทำไมขยะในกรุงเทพฯ จึงไม่ได้ลดลงไปด้วยแม้ประชากรจะมีแนวโน้มลดลงก็ตาม

นอกจากนี้ปริมาณขยะที่เพิ่มขึ้นทุกปี ยังอาจจะมาจากไลฟ์สไตล์การบริโภคของคนกรุงเทพฯ ที่ส่งเสริมให้เกิดปริมาณขยะมากขึ้น โดยเฉพาะการใช้ Food Delivery หรือการเติบโตของบรรดาห้างร้านต่างๆ ในใจกลางกรุงเทพฯ เพราะเมื่อดูสถิติขยะมูลฝอยรายเขต โดยสำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร ในปี 2568 จะพบว่าเขตรอบนอกมีอัตราการสร้างขยะต่อหัวต่ำมาก เช่น เขตหนองจอกสร้างขยะเพียง 0.84 กิโลกรัมต่อคนต่อวัน สายไหม 1.01 กิโลกรัม คลองสามวาและดอนเมือง 1.08 กิโลกรัม และหนองแขม 1.09 กิโลกรัม 

ในทางตรงกันข้าม เขตย่านธุรกิจ ศูนย์การค้า และการท่องเที่ยวกลับผลิตขยะต่อหัวมากกว่าหลายเท่า นำโดยปทุมวันสร้างขยะสูงถึง 6.83 กิโลกรัมต่อคนต่อวัน พระนคร 3.73 กิโลกรัม วัฒนา 3.70 กิโลกรัม บางรัก 3.48 กิโลกรัม และคลองเตย 3.26 กิโลกรัม 

หรือแม้ดูเพียงปริมาณขยะที่เกิดขึ้น ไม่คิดในแบบต่อหัวประชากร เนื่องด้วยเขตชั้นในอาจจะมีประชากรน้อยกว่าแต่มีคนเข้ามาใช้ชีวิตมากกว่า ก็ยังพบว่า เขตใจกลางเมือง ย่านธุรกิจ อย่างปทุมวันก็ยังสร้างขยะมากกว่าเขตรอบนอกอย่างหนองจอกอยู่ดี โดยในปี 2568 ปทุมวันมีปริมาณขยะอยู่ที่ 98,270.58 ตัน ในขณะที่หนองจอกอยู่ที่ 57,433.19 ตัน 

ในช่วงที่ผ่านมา กรุงเทพฯ มีการปรับโครงสร้างค่าธรรมเนียมการเก็บขยะครั้งใหญ่ โดยออกข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครฉบับใหม่ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 31 มีนาคม 2568 และเริ่มบังคับใช้ในเดือนตุลาคม 2568 กฎหมายฉบับนี้แยกค่าธรรมเนียมเป็น “ค่าเก็บขน” และ “ค่ากำจัด” อย่างชัดเจน หากบ้านเรือนทิ้งขยะไม่เกิน 20 ลิตรต่อวันและไม่คัดแยก จะต้องจ่ายรวม 60 บาทต่อเดือน แต่ถ้าคัดแยกตามระเบียบ อัตราจะลดลงเหลือเพียง 20 บาทต่อเดือน ส่วนสถานประกอบการขนาดใหญ่ที่มีขยะเกิน 1 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน จะต้องจ่ายค่าธรรมเนียมรวมพุ่งสูงถึง 8,000 บาทต่อเดือน

นอกจากนี้ ระเบียบกรุงเทพมหานครว่าด้วยค่าธรรมเนียมการให้บริการในการจัดการมูลฝอยที่มีการคัดแยก พ.ศ. 2568 ที่ประกาศตามมาในวันที่ 26 กันยายน 2568 กำหนดให้บ้านเรือนที่ต้องการสิทธิ์ส่วนลดต้องลงทะเบียน และต้องส่งหลักฐานการคัดแยกขยะผ่านแอปพลิเคชันหรือเว็บไซต์ที่กำหนด หากผู้ได้รับสิทธิ์ไม่ยอมคัดแยกขยะหรือส่งหลักฐานไม่ครบ กรุงเทพมหานครจะระงับสิทธิ์และเรียกเก็บค่าธรรมเนียมอัตราเต็มย้อนหลังทันที รวมไปถึงโครงการ ‘ไม่เทรวม’ ของผู้ว่าฯ กทม. ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ที่พยายามจะทำให้ประชาชนแยกขยะ เพื่อให้มีขยะที่ต้องนำไปกำจัดน้อยลง 

อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 22 พ.ค. 2569 พรพรหม วิกิตเศรษฐ์ อดีตที่ปรึกษาผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์สรุปผลงานตลอด 4 ปีในการขับเคลื่อนนโยบาย “เมืองยั่งยืน” ในประเด็นเรื่องการจัดการขยะว่า กรุงเทพมหานครสามารถลดปริมาณขยะได้กว่า 1,326 ตันต่อวัน และช่วยประหยัดงบประมาณได้กว่า 973 ล้านบาทต่อปี

อย่างไรก็ตาม กรุงเทพฯ ก็ยังต้องเผชิญความท้าทายเดิมอยู่เช่นเคยว่าจะทำอย่างไรให้ปริมาณการผลิตขยะมูลฝอยลดลง แยกขยะได้มากขึ้นเพื่อจะได้มีขยะที่ต้องนำไปกำจัดลดลงด้วย

นอกจากฉะเชิงเทราและนครปฐมแล้ว ขยะของคนกรุงเทพฯ ยังถูกนำไปทิ้งเพิ่มที่กาญจนบุรี

นอกจากความท้าทายในการต้องลดปริมาณขยะลงให้ได้แล้ว กทม. ยังมีความท้าทายในการกำจัดขยะอีกด้วย จากรายงานเรื่องขยะของคน กทม. ที่ถูกนำไปทิ้งที่บ้านคนอื่น ของ Rocket Media Lab ในปี 2565 พบว่าขยะของคนกรุงเทพฯ ไม่ได้ถูกกำจัดในกรุงเทพฯ ทั้งหมด แต่ถูกขนถ่ายออกนอกเมืองไปกำจัดในบ่อขยะในต่างจังหวัดทั้งที่ฉะเชิงเทราและนครปฐม และเมื่อดูข้อมูลปัจจุบัน ระบบการจัดการเช่นนี้ก็ยังไม่เปลี่ยนไป อีกทั้งยังขยายใหญ่มากขึ้นไปอีก 

จากข้อมูลของกรมควบคุมมลพิษ ในปี 2568 นี้ กรุงเทพมหานครยังคงผลิตขยะสูงถึงวันละ 13,254 ตันต่อวัน จากจำนวนนี้ในระหว่างทางการเก็บขยะ ก็จะมีขยะจำนวนหนึ่งถูกคัดแยกไปรีไซเคิลผ่านรถซาเล้ง ร้านรับซื้อ และบริษัทเอกชน คิดเป็นจำนวนขยะที่ถูกนำไปรีไซเคิล 3,592 ตัน ส่วนที่เหลืออีก 9,662 ตันไหลเข้าสู่ระบบกำจัดผ่านสถานีขนถ่าย 4 แห่ง ได้แก่ สถานีอ่อนนุช รับเข้าระบบ 3,865 ตันต่อวัน สถานีสายไหม รับเข้าระบบ 2,029 ตัน สถานีหนองแขม 3,268 และสถานีรัชวิภาอีก 500 ตัน อย่างไรก็ตามสถานีรัชวิภาเป็นเพียงศูนย์พักขยะย่อยเท่านั้น ไม่ได้มีระบบกำจัดของตัวเอง จากเอกสารโครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากสถานีขนถ่ายมูลฝอยรัชวิภา และนำส่งไปกำจัด ที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยของกรุงเทพมหานคร ปี 2561 ระบุไว้ว่าขยะที่นำมาพักที่สถานีรัชวิภาก็จะถูกขนไปยังสถานีหนองแขมอีกที 

ณ สถานีขนถ่ายขยะทั้ง 3 แห่งของกรุงเทพฯ จะพบว่าที่สถานีศูนย์กำจัดมูลฝอยอ่อนนุช มีขยะที่ต้องกำจัดเข้ามาเฉลี่ย 3,865 ตันต่อวัน โดยในจำนวนนี้สามารถนำไปหมักปุ๋ยอินทรีย์ โดยมีปริมาณสูงสุดที่รับได้ 1,600 ตันต่อวัน แบ่งเป็นโรงงานกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีทำปุ๋ยหมักอินทรีย์ ขนาด 600 ตันต่อวัน และโรงงานกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีทำปุ๋ยหมักอินทรีย์ ขนาด 1,000 ตันต่อวัน นอกจากนี้ส่วนหนึ่งยังจะถูกนำไปแปรรูปเป็นเชื้อเพลิงขยะ (RDF) โดยใช้เทคโนโลยีเชิงกล-ชีวภาพ (Mechanical-Biological Treatment : MBT) เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า ขนาดไม่น้อยกว่า 800 ตันต่อวัน (ปัจจุบันหยุดการดำเนินการ ตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2569 เพื่อดำเนินการปรับปรุงแก้ไขกลิ่นรบกวน) และอีกส่วนหนึ่งจะถูกนำไปกำจัดด้วยวิธีการเผาไหม้เพื่อผลิตไฟฟ้า มีขีดความสามารถในการกำจัดขยะไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน (รองรับสูงสุด 1,600 ตันต่อวัน) ดำเนินการโดยบริษัท นิวสกาย เอ็นเนอร์จี (แบงค็อก) จำกัด ที่ก่อสร้างโครงการแล้วเสร็จกว่า 90% และมีการทดสอบระบบรับขยะในวันที่ 20 มีนาคม 2569 ไปแล้ว ในขณะที่ขยะส่วนที่เหลือจากกระบวนทั้งหมด ซึ่งคาดว่ามีมากกว่า 2,000 ตันต่อวัน จะถูกนำไปกำจัดที่หลุมฝังกลบที่ อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา ดำเนินงานโดยบริษัท ไพโรจน์สมพงษ์พานิชย์ จำกัด เป็นผู้ดูแลผ่านสัญญารับจ้างขนขยะไปฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาล โดยปัจจุบันอยู่ในสัญญาระยะที่ 2 (พ.ศ. 2566-2570) ด้วยวงเงินรวม 876 ล้านบาท หรือคิดเป็นอัตราค่าจ้างที่ 600 บาทต่อตัน (ขั้นต่ำวันละ 1,000 ตัน) 

ที่สถานีสายไหม มีขยะที่ต้องกำจัดเข้ามาเฉลี่ย 2,029 ตันต่อวัน ขยะจากสถานีนี้จะถูกนำไปกำจัดอย่างถูกหลักสุขาภิบาล ที่บ่อขยะสองที่ก็คือ ที่แรกอำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม ดำเนินงานโดยบริษัท วัสดุภัณฑ์ธุรกิจ จำกัด ตามสัญญาที่เริ่มตั้งแต่ปี 2558 โดยสัญญาเดิม 7 ปีมีวงเงิน 4,436 ล้านบาท เทียบเท่าราว 1,017 บาทต่อตัน สัญญาต่อมาช่วงปี 2563-2567 อยู่ที่ราว 714 บาทต่อตัน และสัญญาล่าสุดที่เริ่มวันที่ 4 กันยายน 2568 ต่ออีก 4 ปี ถึงปี 2572 วันละไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน และอีกคู่สัญญาคือบ่อขยะที่อำเภอห้วยกระเจา จ.กาญจนบุรี ดำเนินการโดยบริษัท เบตเตอร์ซิตี้ จำกัด (เดิมชื่อบริษัท สยามรับเบอร์ จำกัด) ภายใต้สัญญา 20 ปี เริ่มขนขยะตั้งแต่วันที่ 9 พฤษภาคม 2565 สิ้นสุดวันที่ 8 พฤษภาคม 2585 โดยรับขยะไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน ขนไปยังโรงงานของบริษัทเพื่อนำขยะไปคัดแยก โดยขยะรีไซเคิลจะถูกส่งกลับเข้าระบบ ขยะอินทรีย์จะถูกนำไปหมักทำปุ๋ย ส่วนขยะที่เผาได้จะถูกนำไปแปรรูปเป็นเชื้อเพลิง RDF สำหรับโรงปูนซีเมนต์ และที่เหลือที่ต้องนำไปกำจัดจะถูกนำไปฝังกลบในหลุมฝังกลบ

ในส่วนของสถานีรัชวิภา ซึ่งไม่มีระบบกำจัดเป็นของตัวเอง ระบบการกำจัดขยะในสถานีย่อยรัชวิภาจึงเป็นการรับขยะมา แล้วส่งต่อไปยังสถานีหนองแขม ภายใต้โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากสถานีขนถ่ายมูลฝอยรัชวิภา และนำส่งไปกำจัดที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยของกรุงเทพมหานคร โดยบริษัท ลำเลียงชัย จำกัด วันละไม่น้อยกว่า 500 ตัน

ณ สถานีขนถ่ายหนองแขมมีขยะที่ต้องกำจัดเข้ามาเฉลี่ย 3,268 ตันต่อวัน และเมื่อรวมกับของสถานีรัชวิภา จะมีขยะรวมกัน 3,768 ตันต่อวัน โดยมีโครงการกำจัดมูลฝอยเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้าหนองแขม หรือระบบเตาเผาขยะ (WTE) หนองแขม 1 มีศักยภาพรองรับขยะได้ 300-500 ตันต่อวัน และได้​เปิดดำเนินการโรงงานเตาเผาขยะเพิ่มเติมที่หนองแขมเป็นแห่งที่ 2 โดยเริ่มทดสอบระบบ เมื่อปี 2569 ที่ผ่านมา มีศักยภาพกำจัดขยะมูลฝอยด้วยวิธีเผาไหม้ ขนาดไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน ทั้งนี้ บริษัท ซีแอนด์จี เอ็นไวรอนเมนทอล โปรเท็คชั่น (ประเทศไทย) จำกัด (C&G Environmental Protection (Thailand)) เป็นผู้ดำเนินโครงการกำจัดมูลฝอยด้วยวิธีการเผาไหม้เพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า ทั้ง 2 ศูนย์

แม้สถานีแห่งนี้จะมีโรงไฟฟ้าขยะ (WTE) แต่ก็มีขีดความสามารถในการเผาทำลายจำกัดเพียง 300-500 ตันต่อวันเท่านั้น เมื่อรวมกับเตาเผาใหม่ที่เกิดขึ้นอีก 1,000 ตันต่อวัน ก็ยังเหลือขยะส่วนเกินจำนวนกว่า 2,200 ตันต่อวัน จึงต้องถูกขนส่งไปฝังกลบที่ อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม ดำเนินงานโดยบริษัท กลุ่ม 79 จำกัด สัญญาล่าสุดเป็นโครงการระยะยาว 20 ปีเช่นกัน (พ.ศ. 2566-2586) มูลค่างานรวม 4,737 ล้านบาท คิดเป็นอัตราค่าจ้าง 649 บาทต่อตัน สำหรับการขนขยะไม่น้อยกว่าวันละ 1,000 ตัน

เมื่อดูแผนงานในส่วนของแผนงานจัดการมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล ในแผนปฏิบัติราชการ ประจำปี พ.ศ. 2568 ของสำนักสิ่งแวดล้อม จะพบว่ามีโครงการและรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจ้างเอกชนเพื่อขนถ่ายขยะ ดังนี้ 

• โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากสถานีขนถ่ายมูลฝอยรัชวิภา และนำส่งไปกำจัดที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยของกรุงเทพมหานคร ใช้งบประมาณ 60,955,000 บาท (12 ปี ปี 2562 – 2573 รวม 609,550,000 บาท) 
• โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากศูนย์กำจัดมูลฝอยสายไหมและนำไปฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาล 32,020,721 บาท (6 ปี ปี 2563 – 2568 รวม 1,042,440,000 บาท)  
• โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากศูนย์กำจัดมูลฝอยอ่อนนุชและนำไปฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาล ระยะที่ 2 งบ 144,739,200 บาท  (6 ปี ปี 2566 – 2571 รวม 876,000,000 บาท)  
• โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากศูนย์กำจัดมูลฝอยหนองแขมและนำไปฝังกลบอย่างถูกหลักสุขาภิบาล ระยะที่ 2 งบ 219,000,000 บาท (5 ปี ปี 2567 – 2571 รวม 876,000,000 บาท)
• โครงการจ้างเหมาเอกชนขนมูลฝอยจากศูนย์กำจัดมูลฝอยสายไหมและนำไปกำจัดโดยวิธีฝังกลบตามหลักสุขาภิบาล งบ 1,000,000 (5 ปี ปี 2568 – 2572 รวม 730,000,000 บาท)

โดยทั้ง 5 โครงการ เฉพาะรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจ้างเอกชนเพื่อขนถ่ายขยะนั้น รวมเป็นเงินกว่า 457,714,921 บาท

คนกรุงเทพฯ จะรู้ไหมว่า ขยะของ กทม. ที่ถูกนำไปทิ้งที่อื่น สร้างผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมมากแค่ไหน 

นอกจากต้นทุนการกำจัดขยะของ กทม. จะพบว่ายังมีต้นทุนที่แพงกว่านั้นคือต้นทุนทางสิ่งแวดล้อม สถานีขนถ่ายทั้ง 3 แห่งของ กทม. สร้างปัญหากลิ่นเหม็นรบกวนแก่ชุมชนโดยรอบมาอย่างยาวนาน และยังไม่สามารถแก้ไขได้ การจัดการขยะของ กทม. ไม่เพียงแค่สร้างปัญหาในพื้นที่ กทม. เองเท่านั้น แต่ยังสร้างปัญหาในพื้นที่ที่ กทม. เอาขยะไปกำจัด และโลกใบนี้อีกด้วย หนึ่งในนั้นก็คือการปลดปล่อยก๊าซมีเทนซึ่งเป็นก๊าซเรือนกระจกที่มีศักยภาพในการทำให้โลกร้อนสูงกว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ถึง 80 เท่า

ข้อมูลจาก Carbon Mapper และระบบ Methane Alert and Response System (MARS) ของ UNEP พบว่ามีการตรวจพบการปล่อยก๊าซมีเทนจากพื้นที่ฝังกลบขยะที่เชื่อมโยงกับระบบกำจัดขยะของกรุงเทพมหานครหลายแห่ง โดยเฉพาะพื้นที่ อ.กำแพงแสน จ.นครปฐม และ อ.พนมสารคาม จ.ฉะเชิงเทรา ซึ่งถูกจัดอยู่ในหมวดกิจกรรมด้านการจัดการขยะมูลฝอย (Solid Waste) ตามการจำแนกของ IPCC

สำหรับพื้นที่กำแพงแสน Carbon Mapper ตรวจพบการปล่อยก๊าซมีเทนอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2566–2569 หลายครั้ง โดยการตรวจวัดเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2568 พบอัตราการปล่อยสูงถึง 6,888 กิโลกรัมต่อชั่วโมง หรือประมาณ 6.9 ตันต่อชั่วโมง โดยจากรายงาน Top 25 landfill methane emitters of 2025 ของ UCLA ซึ่งรวบรวมจากข้อมูล Carbon Mapper พบว่าบ่อขยะกำแพงแสนมีอัตราการปล่อยก๊าซมีเทนอยู่ระหว่างประมาณ 3.6-7.5 ตันต่อชั่วโมง ซึ่งถือเป็นบ่อขยะที่มีการปลดปล่อยมีเทนสูงเป็นอันดับ 8 ของโลก 

อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาการจัดการขยะที่กำแพงแสนจะพบว่า นอกจากจะเป็นที่ตั้งของบ่อขยะแล้ว ยังมีการนำก๊าซจากขยะมาใช้เพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าอีกด้วย โดยขยะในบ่อฝังกลบจะถูกจุลินทรีย์ย่อยสลายจนเกิดก๊าซมีเทน จากนั้นจะมีการดูดก๊าซออกมาผ่านระบบทำความสะอาด และดักความชื้นก่อน จะนำไปผลิตเป็นกระแสไฟฟ้า ซึ่งบ่อขยะกำแพงแสน ในส่วนที่บริษัทกลุ่ม 79 จำกัด ดำเนินงาน ตรวจพบว่า มีโรงไฟฟ้าบจก. สี่มุม พาวเวอร์ กำลังการผลิตตามสัญญา 4 เมกะวัตต์ ตั้งอยู่ รวมไปถึงโครงการผลิตกระแสไฟฟ้าจากก๊าซขยะตามแนวพระราชดำริ กำลังการผลิตตามสัญญา 0.21 เมกะวัตต์ นอกจากนี้บริเวณใกล้เคียงยังมีบ่อขยะกระจายตัวอยู่ และมีโรงไฟฟ้าอีกหลายโรงด้วยกันทั้ง บจก. เวสต์ 4 พาวเวอร์ กำลังการผลิตตามสัญญา 8 เมกะวัตต์, บจก. เครน รีนิวเอเบิล เอ็นเนอยี กำลังการผลิตตามสัญญา 8 เมกะวัตต์, บจก. บางกอก กรีนเพาเวอร์ กำลังการผลิตตามสัญญา 8 เมกะวัตต์, บจก. ซีนิท กรีน เอ็นเนอยี กำลังการผลิตตามสัญญา 8 เมกะวัตต์, ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นบริษัทของตระกูลสะสมทรัพย์ เจ้าของบริษัท วัสดุภัณฑ์ธุรกิจ จำกัด และบริษัทกลุ่ม 79 จำกัด ที่ได้รับสัมปทานการกำจัดขยะจาก กทม. 

ดังนั้นแม้จะตรวจพบว่าบ่อขยะกำแพงแสนเป็นบ่อขยะที่มีการปลดปล่อยก๊าซมีเทนสูงเป็นอันดับ 8 ของโลก และก๊าซมีเทนที่มีการตรวจจับได้นั้นเป็นก๊าซมีเทนที่ถูกนำไปใช้ในการผลิตไฟฟ้า แต่ไม่ชัดเจนว่าก๊าซมีเทนที่ปล่อยออกมาถูกนำไปใช้ผลิตไฟฟ้าคิดเป็นสัดส่วนเท่าใด

ในขณะที่พื้นที่พนมสารคามตรวจพบการปล่อยมีเทนอย่างน้อย 3 ครั้งระหว่างปี 2567-2569 และมีการตรวจวัดสูงสุดที่ประมาณ 3.5 ตันต่อชั่วโมงในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2568 แม้บ่อขยะพนมสารคามจะปลดปล่อยมีเทนไม่มากเท่ากับบ่อขยะกำแพงแสนจากการตรวจของ Carbon Mapper แต่ด้วยขนาดพื้นที่ที่มากถึง 200 ไร่ และรองรับขยะไม่เพียงแค่ของ กทม. เท่านั้น กลับพบว่าบ่อขยะพนมสารคามใช้ประโยชน์จากขยะในการนำมาผลิตไฟฟ้าผ่านโรงไฟฟ้าบริษัท เจริญสมพงษ์ ได้เพียงกำลังการผลิตตามสัญญา 2.4 เมกะวัตต์เท่านั้น ซึ่งอาจจะทำให้เกิดการปลดปล่อยก๊าซมีเทนสู่ชั้นบรรยากาศมากกว่าการนำไปใช้ประโยชน์ 

และในส่วนของบ่อขยะของบริษัท เบตเตอร์ ซิตี้ จำกัด (เดิมชื่อ บริษัท สยามรับเบอร์ จำกัด) ในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรียังไม่มีรายงานตรวจพบการปล่อยก๊าซมีเทนในลักษณะดังกล่าว

ความน่าสนใจคือในด้านหนึ่งกรุงเทพมหานครมีนโยบาย BMA Net Zero หรือ “คาร์บอนคุมได้ กทม. ปลอดคาร์บอน” เพื่อขับเคลื่อนเมืองหลวงสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2050 ทั้งตรวจสอบและขึ้นทะเบียนการปล่อยก๊าซเรือนกระจกขององค์กร ปรับปรุงพฤติกรรม ประหยัดพลังงาน แยกขยะในสำนักงานเขต ตลอดจนปลูกต้นไม้และจัดหาคาร์บอนเครดิตมาชดเชยส่วนที่เหลือ โดยสอดรับกับนโยบายในระดับชาติด้วย แต่คำถามคือกรุงเทพฯ กำลังบรรลุป้าหมาย Net Zero ด้วยการย้ายแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกไปไว้ที่จังหวัดอื่นหรือไม่ เพราะตราบใดที่รถขนขยะจากกรุงเทพมหานคร ยังคงส่งขยะไปฝังกลบยังต่างจังหวัด ปัญหาของบ่อขยะที่ปล่อยก๊าซมีเทนก็จะยังคงมีต่อไป

และไม่เพียงแต่ปัญหาการปลดปล่อยก๊าซมีเทนเท่านั้น แต่บ่อขยะยังนำมาซึ่งปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะเรื่องกลิ่นที่สร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนที่อยู่อาศัยโดยรอบอีกด้วย อย่างบ่อขยะกำแพงแสง นอกจากจะมีการเรียกร้องให้แก้ไขปัญหาเรื่องกลิ่นของประชาชนที่อยู่อาศัยใกล้กับบ่อขยะปรากฏในโซเชียลมีเดียเรื่อยมาแล้ว จากวิทยานิพนธ์เรื่อง “การตีค่าผลประโยชน์ด้านสุขภาพโครงการผลิตกระแสไฟฟ้า โดยใช้ก๊าซชีวภาพจากหลุมขยะ อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม” ของภัทราวดี ประภัสรานันท์ ยังให้ข้อมูลว่าพื้นที่ศึกษารัศมี 3 กิโลเมตร รอบหลุมฝั่งกลบขยะ มีอัตราการป่วยโรคระบบทางเดินหายใจต่อประชากรพันคนสูงกว่าในบริเวณพื้นที่เปรียบเทียบ และพบการป่วยด้วยโรคที่รุนแรงกว่า ได้แก่ โรคปอดบวม ประชากรช่วงอายุ 0-14 ปี มีอัตราการป่วยด้วยโรคระบบทางเดินหายใจที่ศึกษาต่อประชากรพันคนมากกว่าช่วงอายุอื่นๆ  

ในขณะที่บ่อขยะพนมสารคามก็มีปัญหาทั้งเรื่องกลิ่น การลักลอบทิ้งขยะสารเคมีอุตสาหกรรม รวมไปถึงปัญหาน้ำเน่าเสีย แหล่งน้ำผิวดินและน้ำใต้ดินปนเปื้อนสารมลพิษ ส่งให้คุณภาพน้ำเสื่อมโทรม รวมถึงคุณภาพดินเสื่อมโทรมอีกด้วย 

แม้บ่อขยะทั้งที่กำแพงแสน พนมสารคาม ห้วยกระเขา อาจจะไม่ได้รับขยะจากกรุงเทพฯ เพียงที่เดียว แต่ขยะจากกรุงเทพฯ วันละหลายพันตันที่เดินทางไปยังบ่อขยะทั้ง 3 จังหวัดนอกกรุงเทพฯ นั้น ก็เป็นส่วนหนึ่งที่สร้างปัญหามลพิษทางสิ่งแวดล้อม ที่แม้แต่คนกรุงเทพฯ เองก็อาจจะไม่เคยรับรู้มาก่อนว่าตนเองเป็นส่วนหนึ่งในการสร้างมลพิษให้แก่ผู้คนในจังหวัดอื่น

**ผู้เขียนนำพิกัดหลุมฝังกลบที่รับขยะจากกรุงเทพมหานครมาเทียบกับฐานข้อมูลการปล่อยก๊าซมีเทนของ Carbon Mapper และระบบ MARS ของ UNEP จากนั้นตรวจสอบตำแหน่งด้วยภาพถ่ายดาวเทียม Google Earth และข้อมูลสัญญาจ้างกำจัดขยะของกรุงเทพมหานคร เพื่อระบุความเชื่อมโยงระหว่างปลายทางกำจัดขยะกับแหล่งปล่อยก๊าซมีเทนที่ตรวจพบจากดาวเทียม

ถ้าไม่ฝังกลบเลย แล้วจะต้องสร้างเตาเผาอีกกี่แห่ง?

ภาครัฐพยายามผลักดันนโยบายเปลี่ยนขยะเป็นพลังงานไฟฟ้า (Waste-to-Energy: WTE) มาตั้งแต่ พ.ศ. 2558 โดยกระทรวงมหาดไทยสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นลงทุนในเทคโนโลยีเตาเผาขยะเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าเพื่อแก้ปัญหาขยะล้นเมือง โดยปัจจุบันกรุงเทพมหานครเองก็พยายามผลักดันโครงการโรงไฟฟ้าขยะและโครงสร้างพื้นฐานหลายรูปแบบ เพื่อใช้ในการกำจัดขยะ

ปัจจุบันกรุงเทพมหานครมีปริมาณขยะมูลฝอยเกิดขึ้นเฉลี่ยประมาณ 13,254 ตันต่อวัน เข้าสู่ระบบกำจัด 9,662 ตันต่อวัน ขณะที่ระบบกำจัดขยะที่มีอยู่ในปัจจุบันประกอบด้วยโรงหมักปุ๋ยอินทรีย์ที่รองรับได้สูงสุด 1,600 ตันต่อวัน โรงไฟฟ้าขยะเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า (Waste-to-Energy: WTE) ที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยอ่อนนุชซึ่งรองรับได้ไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน โรงไฟฟ้าขยะหนองแขม 1 ที่รองรับได้ประมาณ 300-500 ตันต่อวัน และโรงไฟฟ้าขยะหนองแขม 2 ที่มีกำลังการกำจัดไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน 

นอกจากนี้ยังมีระบบแปรรูปขยะเป็นเชื้อเพลิงขยะ (Refuse Derived Fuel: RDF) ด้วยเทคโนโลยี MBT ซึ่งมีกำลังรองรับประมาณ 800 ตันต่อวัน อย่างไรก็ตาม ระบบดังกล่าวเคยถูกสั่งปิดในปี 2565 เนื่องจากปัญหากลิ่นรบกวน และในปี 2569 ยังคงอยู่ระหว่างการปรับปรุงและยังไม่สามารถดำเนินการได้เต็มประสิทธิภาพ เมื่อรวมกำลังการจัดการขยะของระบบทั้งหมด จะสามารถรองรับขยะได้สูงสุดเพียงประมาณ 4,900 ตันต่อวันเท่านั้น ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัดในแต่ละวัน

ในอนาคตอันใกล้ กรุงเทพมหานครได้เร่งอนุมัติการสร้างเตาเผาขยะใหม่เพิ่มเติมอีก 1 แห่ง คือเตาเผาขยะที่ศูนย์กำจัดขยะมูลฝอยสายไหม ขนาด 1,000 ตันต่อวัน ซึ่งอยู่ระหว่างการหารือเรื่องการรับซื้อไฟฟ้า โดยหากในอนาคตเมื่อโครงการใหม่สร้างเสร็จและเปิดดำเนินการเต็มรูปแบบ กรุงเทพมหานครจะมีกำลังการจัดการขยะรวมทั้งสิ้นประมาณ 5,900 ตันต่อวัน ซึ่งเมื่อเทียบกับปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัด  9,662 ตันต่อวัน จะเห็นได้ว่าระบบโครงสร้างพื้นฐานของกรุงเทพมหานคร ยังคงมีขีดความสามารถในการจัดการขยะได้เพียง 61% ของปริมาณขยะที่ต้องกำจัด และยังไม่ถึงครึ่งหนึ่งของปริมาณขยะทั้งหมดที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน

หากว่ากรุงเทพมหานคร ตัดสินใจยกเลิกฝังกลบขยะทุกประเภทแล้วแล้วหันมาใช้เทคโนโลยีเตาเผาขยะเพียงอย่างเดียวเพื่อจัดการขยะที่เหลือทั้งหมด โดยเมื่อนำปริมาณขยะที่ต้องส่งฝังกลบจริงจำนวน 9,662 ตันต่อวัน มาหักลบด้วยกำลังการจัดการของระบบเดิมที่มีอยู่ ได้แก่ โรงหมักปุ๋ยอินทรีย์ 1,600 ตันต่อวัน ระบบ MBT 800 ตันต่อวัน โรงไฟฟ้าขยะอ่อนนุช 1,000 ตันต่อวัน โรงไฟฟ้าขยะหนองแขม 1 จำนวน 500 ตันต่อวัน และโรงไฟฟ้าขยะหนองแขม 2 อีก 1,000 ตันต่อวัน จะพบว่ายังคงมีขยะส่วนต่างเหลืออยู่อีกประมาณ 4,762 ตันต่อวันที่ยังไม่ถูกกำจัด

หากจำลองว่ากรุงเทพมหานครต้องพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานเพิ่มเติมเพื่อรองรับขยะมูลฝอยที่ยังไม่สามารถกำจัดได้ในปัจจุบัน โดยเลือกใช้เทคโนโลยีเตาเผาขยะเพื่อผลิตพลังงานไฟฟ้า (Waste-to-Energy: WTE) ขนาด 1,000 ตันต่อวัน เป็นหน่วยมาตรฐาน จะพบว่ากรุงเทพมหานครจำเป็นต้องก่อสร้างเตาเผาขยะเพิ่มเติมอีกอย่างน้อย 5 แห่ง เพื่อรองรับขยะส่วนต่างที่ยังเหลืออยู่ประมาณ 4,762 ตันต่อวัน

ซึ่งการสร้างเตาเผาขยะเพิ่มขึ้นนำมาซึ่งการลงทุนมหาศาล หากอ้างอิงจากโครงการเตาเผามูลฝอยขนาด 1,000 ตันต่อวัน ที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยสายไหม (โครงการปี 2567-2590) ซึ่งกำหนดวงเงินโครงการรวม 4,410 ล้านบาท ประกอบด้วยค่าจ้างกำจัดมูลฝอยตลอดอายุสัญญา 20 ปี จำนวน 4,380 ล้านบาท และค่าจ้างที่ปรึกษาอีก 30 ล้านบาท หากกรุงเทพมหานครต้องพัฒนาโครงการในลักษณะเดียวกันเพิ่มขึ้นอีก 5 แห่ง จะก่อให้เกิดภาระงบประมาณรวมตลอดอายุสัญญาสูงถึงประมาณ 22,050 ล้านบาท ซึ่งตัวเลขดังกล่าวยังไม่รวมต้นทุนอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ค่าบริหารจัดการพื้นที่ ค่าติดตามผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ค่าใช้จ่ายในการกำกับดูแลโครงการ ตลอดจนความเสี่ยงจากการปรับเพิ่มค่าจ้างกำจัดมูลฝอยในอนาคต

หากพิจารณาตามกฎกระทรวงสุขลักษณะการจัดการมูลฝอยทั่วไป พ.ศ. 2560 การสร้างเตาเผาขยะต้องปฏิบัติตามสุขลักษณะที่เข้มงวด เช่น ต้องจัดให้มีพื้นที่แนวกันชน (Buffer Zone) โดยรอบภายในอาณาเขตเพื่อปลูกต้นไม้และทำระบบระบายน้ำเพื่อลดปัญหากลิ่นรบกวน รวมถึงต้องมีระบบควบคุมคุณภาพอากาศที่ปล่อยจากปล่องเตาเผาให้ได้มาตรฐานตามกฎหมาย ดังนั้นการหาพื้นที่เพื่อก่อสร้างโรงไฟฟ้าขยะเพิ่มขึ้นอีกถึง 5 แห่งในเขตกรุงเทพฯ จึงเป็นโจทย์ที่แทบจะเป็นไปไม่ได้

ยิ่งไปกว่านั้น ในทางปฏิบัติโครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้มักเผชิญปัญหาการยอมรับจากชุมชน โดยโรงงานระบบ MBT ที่ทำหน้าที่คัดแยกและสร้างพลังงาน เคยถูกระงับใบอนุญาตชั่วคราวเนื่องจากประชาชนร้องเรียนเรื่องกลิ่นเหม็นในปี 2565 และในปัจจุบันปัญหากลิ่นรบกวนดังกล่าวก็ยังไม่หมดไป โดยพบว่ามีการร้องเรียนอย่างต่อเนื่องผ่านระบบ Traffy Fondue ทั้งในพื้นที่หนองแขมและประเวศ ในพื้นที่อื่นๆ ก็มักจะเผชิญการคัดค้านจากประชาชนในพื้นที่อย่างสม่ำเสมอ เช่น กลุ่มชาวบ้านบ้านกร่างกว่า 100 คนยื่นหนังสือคัดค้านการสร้างโรงไฟฟ้าขยะที่จังหวัดพิษณุโลกในปี 2565 เนื่องจากกังวลเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมโดยไม่มีการทำประชาพิจารณ์อย่างโปร่งใส เช่นเดียวกับเหตุการณ์คัดค้านในจังหวัดกระบี่ เพชรบุรี และสงขลา ก็พบด้วยเช่นกัน

จากทั้งหมดจะเห็นว่าเตาเผาขยะอาจไม่ใช่คำตอบที่สมบูรณ์แบบที่สุดในการกำจัดขยะ โดยเฉพาะเมื่อขยะที่ส่งเข้าเตายังไม่ผ่านการคัดแยก ขยะอินทรีย์ที่มีความชื้นสูงฉุดอุณหภูมิการเผาไหม้ให้ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐาน 850 องศาเซลเซียส ก่อให้เกิดเขม่าควันและก๊าซพิษ ขณะที่พลาสติก PVC ที่ปะปนเข้ามาจะปลดปล่อยสารไดออกซินและโลหะหนักที่เป็นสารก่อมะเร็ง และตราบใดที่ยังไม่มีระบบคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง การสร้างเตาเผาก็เป็นเพียงการเปลี่ยนจากเพิ่มวิกฤตก๊าซมีเทียนในต่างจังหวัด มาเป็นวิกฤตฝุ่นในกรุงเทพฯ แทน 

ดังนั้น โจทย์สำคัญในตอนนี้ต้องใช้มาตรการทางกฎหมายและแรงจูงใจอย่างมาก เพื่อส่งเสริมและเพื่อบังคับให้คนกรุงเทพฯ รวมถึงประชากรแฝงกว่า 8 ล้านคน เริ่มคัดแยกขยะตั้งแต่ครัวเรือน เพื่อลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัด และแปรสภาพขยะให้กลับมาเป็นทรัพยากรหมุนเวียนที่ปลอดภัยต่อสุขภาพของทุกคนให้ได้มากที่สุด 

ดูข้อมูลได้ที่  https://rocketmedialab.co/database-bkk-waste-2025

• อ้างอิงจากมูลค่าการลงทุนของโครงการกำจัดมูลฝอยโดยระบบเตาเผามูลฝอย ขนาดไม่น้อยกว่า 1,000 ตันต่อวัน ที่ศูนย์กำจัดมูลฝอยสายไหม (กกฝ.) งบประมาณที่ขอปี 68 : 10,000,000 บาท งบประมาณทั้งโครงการ : 4,410,000,000 บาท ค่าจ้างเหมา (1,000 x 600 x 365 วัน x 20 ปี) = 4,380,000,000 บาท (จ้างที่ปรึกษา 30,000,000 บาท) ระยะเวลาดำเนินการ : 24 ปี (2567 –  2590) 
• ข้อมูลสถานการณ์ขยะมูลฝอยของจังหวัด กรุงเทพมหานคร 2563-2568 โดยระบบสารสนเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน กรมควบคุมมลพิษ  https://thaimsw.pcd.go.th/report_province.php?year=2568&province=1 
• สถิติปริมาณมูลฝอย กทม. 2568  https://webportal.bangkok.go.th/environmentbma/page/sub/28229/%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%9D%E0%B8%AD%E0%B8%A2 
• อ้างอิงข้อมูลโครงการ จากเอกสารประกอบการประชุมคณะกรรมการการรักษาความสะอาดและสิ่งแวดล้อม ครั้งที่ ๔/๒๕๖๗ https://anyflip.com/rvuvk/vdaz/basic 
• ระบบสารสนเทศด้านการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน  https://thaimsw.pcd.go.th/search_storage.php?storage_id=4278&year=2568 

The post ขยะของคน กทม. ที่ยังถูกนำไปทิ้งที่ ฉะเชิงเทรา นครปฐม และล่าสุดที่กาญจนบุรี appeared first on Rocket Media Lab.

ดาวน์โหลดข้อมูลที่นี่

อ่านสำรวจขยะในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025

The post Bangkok Index 2025: ขยะมูลฝอย [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

ด้านสิ่งแวดล้อม เกี่ยวกับสภาพแวดล้อม ทัศนียภาพ พื้นที่สีเขียวและการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมในแต่ละเขต โดยในหัวข้อนี้ประกอบไปด้วย 4 หัวข้อ ได้แก่ ขยะ น้ำเสีย อากาศ และสวนสาธารณะ

ข้อมูลที่ใช้

1. ขยะ อัตราการสร้างขยะมูลฝอย ต่อประชากร 1 คนในแต่ละเขต อ้างอิงจากสถิติปริมาณขยะมูลฝอย ปี 2568 จาก สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร
2. น้ำเสีย ค่าเฉลี่ยความต้องการออกซิเจนทางชีวเคมี (BOD) ของคลองและแม่น้ำในพื้นที่กรุงเทพมหานคร อ้างอิงจากค่าเฉลี่ยคุณภาพคลอง ปี 2540-2567 โดยสำนักระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร 
3. อากาศ ข้อมูลคุณภาพอากาศ PM2.5 โดยสำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร และ ศูนย์ข้อมูลคุณภาพอากาศ กรุงเทพมหานคร โดยดึงข้อมูลจากระบบรายงานผลการตรวจวัดของกรุงเทพมหานคร
4. สวนสาธารณะ สัดส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากร ปี 2568 อ้างอิงจากข้อมูลพื้นที่สวนสาธารณะ (เฉพาะสำนักงานสวนดูแล) เปรียบเทียบกับเป้าหมาย 7 ประเภท และสัดส่วนพื้นที่สวนฯ ที่เข้าถึงได้ต่อประชากร ปี 2568 อ้างอิงจากข้อมูลพื้นที่สวนสาธารณะ (เฉพาะสำนักงานสวนดูแล) เปรียบเทียบกับเป้าหมาย 7 ประเภท โดย สำนักสิ่งแวดล้อม และ สำนักยุทธศาสตร์และประเมินผล กรุงเทพมหานคร

ผลการจัดอันดับ

เขตที่มีคะแนนด้านสิ่งแวดล้อมมากที่สุด คือ เขตทวีวัฒนา ได้ 37.40 คะแนน จาก 50 คะแนน รองลงมาคือเขตจอมทอง 35.36 คะแนน เขตสะพานสูง 34.77 คะแนน เขตบางกอกน้อย 34.77 คะแนน และเขตบางกอกใหญ่ 34.62 คะแนน

ส่วนเขตที่มีคะแนนด้านสิ่งแวดล้อมน้อยที่สุด คือ เขตคลองเตย ได้เพียง 17.24 คะแนน จาก 50 คะแนน ตามมาด้วยเขตสวนหลวง 19.30 คะแนน เขตบางรัก 19.53 คะแนน เขตปทุมวัน 20.19 คะแนน และเขตห้วยขวาง 20.30 คะแนน

ดู Bangkok Index 2025 : https://bkkindex.rocketmedialab.co/

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-bangkok-index-2025/ 

The post สำรวจสิ่งแวดล้อมในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025 appeared first on Rocket Media Lab.

ข้อมูลที่ใช้

อัตราการสร้างขยะมูลฝอย ต่อประชากร 1 คนในแต่ละเขต อ้างอิงจากสถิติปริมาณขยะมูลฝอย ปี 2568 จาก สำนักสิ่งแวดล้อม กรุงเทพมหานคร

ผลการจัดอันดับ

จากการจัดอันดับหัวข้อขยะของ Bangkok Index พบว่า เขตที่มีคะแนนในหัวข้อขยะมูลฝอยมากที่สุด คือ เขตหนองจอก ได้คะแนนเต็ม 50.00 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะเพียง 0.306 ตันต่อวัน รองลงมาคือเขตสายไหม 48.62 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะ 0.369 ตันต่อวัน และเขตคลองสามวา 48.13 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะ 0.391 ตันต่อวัน

ส่วนเขตที่มีคะแนนหัวข้อขยะน้อยที่สุด คือ เขตปทุมวัน ได้เพียง 1.00 คะแนน จาก 50 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะสูงถึง 2.549 ตันต่อวัน รองลงมาคือ เขตพระนคร 26.23 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะ 1.394 ตันต่อวัน และเขตวัฒนา 26.96 คะแนน โดยประชากรในเขต 1 คนสร้างขยะ 1.360 ตันต่อวัน

ดู Bangkok Index 2025 : https://bkkindex.rocketmedialab.co/

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-garbage-bangkok-index-2025/

The post สำรวจขยะในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2025 appeared first on Rocket Media Lab.

#DataDrivenPolicyคำถามนี้นักการเมืองต้องตอบ ชวนเปิดไพ่ ใช้ข้อมูลนำทาง กับไพ่ The Moon เดอะ มูล(ฝอย)

.

#เลือกตั้ง69 ครั้งนี้ พรรคการเมืองมาพร้อมนโยบายมากมายสารพัดและแตกต่างกันไป Rocket Media Lab ขอเชิญชวนนักการเมืองทุกพรรค รวมไปถึงประชาชนทุกคน ทั้งผู้ที่มีสิทธิเลือกตั้ง หรือยังไม่มี มาร่วมกันคลี่ปมปัญหา 12 ประเด็นของประเทศไทย ว่ามีอะไรซุกซ่อนอยู่บ้าง ผ่าน ‘ไพ่ทาโรต์’ ชุดพิเศษที่จัดทำขึ้น ที่จะมาพร้อมทั้งประเด็นปัญหา ชุดคำถามสำคัญที่จะพาเราไปหาทางออก และข้อมูลที่จะนำไปสู่การออกแบบนโยบายเพื่อแก้ปัญหานั้น 

จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อคนไทยผลิตขยะคนละ 1.15 กก./คน/วัน หรือ 420 กิโลกรัม/คน/ปี และจำนวนขยะเพิ่มมากขึ้นทุกปี

สถานการณ์ขยะมูลฝอยของประเทศไทยในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ. 2563–2567) มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2567 ปริมาณขยะรวมพุ่งสูงถึง 27.2 ล้านตัน หากเฉลี่ยต่อคน จะพบว่าคนไทยผลิตขยะ 1.15 กิโลกรัม/คน/วัน หรือ 420 กิโลกรัม/คน/ปี ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2566 ที่อัตราการเกิดขยะอยู่ที่ 1.12 กิโลกรัมต่อวัน 

แม้ภาครัฐจะพยายามผลักดันนโยบายลดขยะมาโดยตลอด แต่ในทางปฏิบัติ ปริมาณขยะกลับไม่ลดลง ข้อมูลจากรายงานสถานการณ์สถานที่กําจัดขยะมูลฝอยชุมชนของประเทศไทย ปี 2567 โดยกรมควบคุมมลพิษ ระบุว่ายังมีขยะที่กำจัดไม่ถูกต้องสูงถึง 17,173 ตันต่อวัน แม้สัดส่วนการนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์จะดูเหมือนเพิ่มขึ้นจาก 34% ในปี 2566 เป็น 39% ในปี 2567 แต่ตัวเลขนี้เป็นเพียงประสิทธิภาพในการจัดเก็บและขนส่ง (Collection Efficiency) เท่านั้น ไม่ได้สะท้อนถึงการกำจัดขยะให้หมดไปแบบ 100% ส่วนการลดขยะที่ต้นทางยังไม่บรรลุเป้าหมายเท่าที่ควร

การแก้ปัญหาในปี 2568 และปีต่อๆ ไป จึงต้องเน้นไปที่การบังคับใช้กฎหมายที่เข้มงวดกับผู้ผลิต (EPR) เพื่อลดบรรจุภัณฑ์ตั้งแต่ต้นทาง และปรับปรุงระบบกำจัดให้ได้มาตรฐานสุขาภิบาลทั่วประเทศ เพื่อลดวิกฤตขยะล้นเมืองจะยังคงเป็นปัญหาที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกปี และส่งผลกระทบระยะยาวต่อระบบนิเวศของประเทศไทย

จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อ มีแค่ 3 จังหวัดเท่านั้นที่กำจัดขยะได้ 100%

แม้ภาพรวมในปี 2567 ประเทศไทยจะนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ได้เพิ่มขึ้นเป็น 39% แต่ในความเป็นจริงมีเพียงกรุงเทพมหานคร ภูเก็ต และนนทบุรี เท่านั้นที่สามารถกำจัดขยะได้ครบ 100% ทว่าความสำเร็จนี้ยังมีความเสี่ยงแฝงอยู่ ตัวอย่างเช่น จากรายงานของกรมควบคุมมลพิษ พบว่า กทม. ผลิตขยะสูงถึง 12,847 ตันต่อวันในปี 2567 แต่ใช้วิธีจ้างเอกชนขนส่งไปฝังกลบในพื้นที่จังหวัดข้างเคียง ในพื้นที่อำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม และอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งกระบวนการนี้ทำให้ กทม. สะอาดและไร้ขยะตกค้าง หรือภูเก็ตที่แม้จะกำจัดได้ครบถ้วน แต่ระบบเตาเผาเริ่มแบกรับปริมาณขยะจากนักท่องเที่ยวไม่ไหวจนเกิดขยะตกค้างสะสม ส่วนนนทบุรีก็ยังเผชิญความท้าทายเรื่องขยะติดเชื้อตกค้างจำนวนมาก สะท้อนว่าแม้แต่จังหวัดที่จัดการได้ดีที่สุดก็ยังติดกับดักการพึ่งพาระบบปลายทางและการผลักภาระออกนอกพื้นที่

ในทางกลับกัน พื้นที่ภูมิภาคส่วนใหญ่กำลังเผชิญวิกฤตการกำจัดที่ไม่ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาล โดยเฉพาะ จันทบุรี ปราจีนบุรี และลพบุรี ที่มีสัดส่วนการกำจัดขยะไม่ถูกต้องสูงถึง 70-86% ของปริมาณขยะที่เกิดขึ้น ที่น่าตกใจกว่านั้นคือบางจังหวัดอย่างระนองและสุราษฎร์ธานี มีสถิติการกำจัดขยะที่ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาลเป็นศูนย์ หมายความว่าขยะที่เหลือจากการคัดแยกจะถูกนำไปเทกองหรือเผาในที่โล่งทั้งหมด ตอกย้ำถึงปัญหาการขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานระดับท้องถิ่นที่รุนแรงและขัดแย้งกับสถิติการจัดการขยะในระดับประเทศ

จะแก้ป้ญหาอย่างไร เมื่อมีประเทศไทยมีบ่อฝังกลบเพียง 72 แห่ง และการกำจัดขยะกว่า 85.9% ในประเทศคือการเทกอง

ปัจจุบันประเทศไทยมีสถานที่กำจัดขยะและสถานีขนถ่ายรวมทั้งสิ้น 2,091 แห่ง หากไม่รวมสถานีขนถ่ายจะมีสถานที่กำจัดขยะมูลฝอยทั้งหมด 2,057 แห่งทั่วประเทศ มีสถานที่ที่ดำเนินการได้ถูกต้องตามหลักสุขาภิบาลเพียง 120 แห่ง หรือคิดเป็น 5.8% เท่านั้น ขณะที่สถานที่ส่วนใหญ่ถึง 1,768 แห่ง หรือกว่า 85.9% ในประเทศยังคงใช้วิธีเทกอง (Open Dumping) ซึ่งเป็นวิธีการที่ไม่ถูกต้องแต่ได้รับความนิยมเพราะต้นทุนต่ำ ส่งผลให้เกิดภูเขาขยะสะสมกระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาค และในจำนวนสถานที่เทกองเหล่านี้เป็นสถานที่ของภาครัฐที่มีจำนวนสูงถึง 1,580 แห่ง 

จากการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสถานการณ์ไฟไหม้บ่อขยะที่ผ่านพบว่า ตั้งแต่ปี พ.ศ.2556-2558 ประเทศไทย มีเหตุการณ์ไฟไหม้บ่อขยะทั้งสิ้น 34 ครั้ง ซึ่งกระจายอยู่ในพื้นที่ทุกภาคของประเทศไทย และที่เห็นได้ชัดที่สุดคือ กรณีการเทกองของบ่อขยะแพรกษา จ.สมุทรปราการ ในเหตุการณ์ไฟไหม้ครั้งใหญ่ในปี 2557 ที่ส่งผลให้ควันพิษปกคลุมพื้นที่กว่า 20 กิโลเมตร พื้นที่นี้ยังคงเกิดเพลิงไหม้ซ้ำซากอย่างต่อเนื่อง และข้อมูลจนถึงปี 2567 ก็พบว่าเกิดเพลิงไหม้ที่บ่อขยะแพรกษาอย่างน้อย 3 ครั้ง (ได้แก่ ปี 2557, 2565, และล่าสุดในเดือนมีนาคม 2567) ทุกครั้งที่เกิดเหตุประชาชนในรัศมีใกล้เคียงต้องเผชิญกับก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์และฝุ่น PM2.5 ที่พุ่งสูงกว่าค่ามาตรฐาน หรือในส่วนของเกาะสมุย ที่เผชิญวิกฤตขยะตกค้างสะสมกว่า 150,000 ตัน จนกลายเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีที่ทำให้เกิดไฟไหม้บ่อขยะบ่อยครั้ง หรือในพื้นที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ที่บ่อขยะกลายเป็นจุดเปราะบางเมื่อเกิดอุทกภัย

อย่างไรก็ตาม การแก้ปัญหาอย่างยั่งยืนต้องเปลี่ยนผ่านจากการตามเก็บเพื่อมาเทกอง ไปสู่การสร้างระบบกำจัดแบบรวมศูนย์ที่ได้มาตรฐาน เช่น โรงไฟฟ้าขยะ (WTE) หรือการผลิตเชื้อเพลิงขยะ (RDF) แต่ต้องมาพร้อมกับระบบที่มีการควบคุมมลพิษเข้มงวดเพื่อลดการต่อต้านจากชุมชน ส่วนรัฐเองก็จำเป็นต้องเร่งกระจายงบประมาณเพื่อยกระดับบ่อเทกองของท้องถิ่นกว่า 1,580 แห่งให้ได้มาตรฐาน หากปล่อยให้การเทกองยังเป็นวิธีหลักต่อไป ประเทศไทยจะไม่สามารถหลุดพ้นจากวงจรภูเขาขยะล้นเมืองได้เลย

จะแก้ปัญหาอย่างไร เมื่อโรงไฟฟ้าขยะสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมและส่งผลกระทบต่อสุขภาพแก่คนในชุมชน

นโยบายการสร้างโรงไฟฟ้าขยะ (Waste-To-Energy: WTE) ที่ภาครัฐหวังใช้เป็นทางออกแก้วิกฤตขยะล้นประเทศ ก็กำลังเผชิญปัญหาจากเรื่องความโปร่งใสและสิทธิมนุษยชน สาเหตุมาจากการใช้ช่องว่างกฎหมายอย่างคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 4/2559 เพื่อยกเว้นผังเมือง และการซอยย่อยขนาดโรงไฟฟ้าให้ไม่เกิน 10 เมกะวัตต์เพื่อเลี่ยงการทำ EIA (รายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม) โดยใช้เพียงประมวลหลักการปฏิบัติ (CoP) ที่เข้มงวดน้อยกว่าแทน ส่งผลให้โรงไฟฟ้าขยะสามารถตั้งในพื้นที่สีเขียว เขตเกษตรกรรม หรือเขตชุมชนที่มีข้อกำหนดห้ามตั้งโรงไฟฟ้าและโรงงานขยะ  ความไม่โปร่งใสนี้นำไปสู่ความขัดแย้งรุนแรงกับชุมชนโดยรอบที่ต้องแบกรับความเสี่ยงจากสารไดออกซินและมลพิษทางอากาศ

ขณะเดียวกันโรงไฟฟ้าขยะของไทยประสบภาวะขยะไม่พอเผาและคุณภาพต่ำ เนื่องจากขยะกว่า 50% หรือบางปีอาจสูงถึง 64% ของขยะทั้งหมดที่เกิดขึ้นเป็นขยะอินทรีย์ที่มีความชื้นสูงและค่าความร้อนต่ำ ขณะที่ขยะค่าความร้อนสูงอย่างพลาสติกมักถูกคัดแยกออกไปก่อนถึงโรงงาน ทำให้ระบบเผาไหม้ไม่มีประสิทธิภาพและต้องพึ่งพาเชื้อเพลิงเสริม (เช่น ถ่านหิน) นอกจากนี้ นโยบายการรวมกลุ่มขยะ (Cluster) ยังล้มเหลวในทางปฏิบัติ เพราะปัญหาค่าขนส่งที่สูงและความขัดแย้งทางการเมืองท้องถิ่น ทำให้มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) กว่า 1,099 แห่งไม่เข้าร่วมกลุ่ม ส่งผลให้โครงสร้างพื้นฐานที่ลงทุนไปไม่สามารถจัดการขยะได้จริงตามเป้าหมาย

ปัจจุบันมีโรงไฟฟ้าขยะทั่วประเทศ 47 แห่ง แต่ในร่างงบประมาณปี 2569 ยังพบโครงการที่เกี่ยวข้องกับขยะมูลฝอยพุ่งสูงถึง 107 โครงการ โดยเป็น “โครงการค่าก่อสร้างระบบการจัดการขยะเพื่อผลิตเป็นเชื้อเพลิง (Refuse derived fuel : RDF) และปุ๋ยอินทรีย์” กระจายไปตามจังหวัดต่างๆ ถึง 35 โครงการ ซึ่งสะท้อนการอัดฉีดงบประมาณสำหรับสร้างโรงไฟฟ้าขยะในอนาคต แต่ทางออกที่ยั่งยืนต้องเริ่มจากการยกเลิกข้อยกเว้น EIA เพื่อคืนอำนาจการตรวจสอบให้ภาคประชาชน ควบคู่ไปกับการบังคับคัดแยกขยะเปียกจากต้นทาง เพื่อลดความชื้นและเพิ่มประสิทธิภาพในการเปลี่ยนขยะเป็นพลังงานก่อน

รัฐทำอะไรไปแล้วบ้าง

1. ยกเลิกคำสั่งหัวหน้า คสช. 4/2559

จากร่างพระราชบัญญัติยกเลิกประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช) และคำสั่งหัวหน้า คสช.บางฉบับที่หมดความจำเป็นและไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน พ.ศ…การนำมใาสู่การลงมติในวันที่ 23 ก.ค. 68 โดยผลสรุปจากการลงมติในครั้งนั้นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเกือบทั้งหมด เห็นชอบร่วมกัน “ให้การยกเลิกคําสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 4/2559 มีผลทันทีเมื่อพ.ร.บ.ยกเลิกประกาศ คสช.-คำสั่ง หัวหน้า คสช.ฯ มีผลบังคับใช้”

.

ทั้งนี้ คำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ 4/2559 นี้ ประกาศและบังคับใช้มาตั้งแต่วันที่ 20 มกราคม 2559 โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญชั่วคราวฯ ปี 2557 โดยพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ในขณะนั้น และมีผลบังคับใช้กับทุกพื้นที่ทั่วประเทศมาจนถึงปัจจุบัน

.

ผลของคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 4/2559 ทำให้หน่วยงานรัฐสามารถอนุญาตให้ตั้งโรงไฟฟ้าและโรงงานคัดแยกฝังกลบหรือรีไซเคิลขยะบางประเภทได้ โดยได้รับยกเว้นไม่ต้องพิจารณาข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินตามกฎหมายผังเมือง ส่งผลให้นับตั้งแต่ปี 2559 มีโรงไฟฟ้าและโรงงานขยะเกิดขึ้นใหม่ในหลายพื้นที่ แม้ว่าเดิมพื้นที่นั้นอาจถูกกำหนดไว้ตามผังเมืองรวมให้เป็นพื้นที่สีเขียว เขตเกษตรกรรม หรือเขตชุมชนที่มีข้อกำหนดห้ามตั้งโรงไฟฟ้าและโรงงานขยะ 

2. การวาง Roadmap จัดการขยะระดับชาติ

รัฐบาลเริ่มต้นด้วยการผลักดัน Roadmap การจัดการขยะมูลฝอยและของเสียอันตราย ซึ่งผ่านความเห็นชอบจาก คสช. เมื่อปี 2557 เน้นการจัดการขยะตกค้างสะสมและการสร้างรูปแบบการจัดการขยะที่ยั่งยืน ต่อมาได้ขยายผลสู่ Roadmap การจัดการขยะพลาสติก ปี 2561-2573 เพื่อเป็นกรอบการทำงานในการเลิกใช้พลาสติกบางประเภทและนำพลาสติกเป้าหมายกลับมาใช้ประโยชน์ 100% ภายในปี 2570

การวาง Roadmap นี้ถือเป็นการเซตแนวทางปฏิบัติให้หน่วยงานทั่วประเทศเดินไปในทิศทางเดียวกัน โดยเน้นทั้งการลดการใช้พลาสติกต้นทาง เช่น เลิกใช้พลาสติกหุ้มฝาขวด และการเพิ่มประสิทธิภาพการกำจัดปลายทางผ่านความร่วมมือของหลายกระทรวง

3. นโยบายโรงไฟฟ้าขยะชุมชน (1 อปท. 1 โรงไฟฟ้า)

ในยุค คสช. มีการชูนโยบายจัดการขยะมูลฝอยเป็นวาระแห่งชาติ โดยตั้งเป้าให้โรงไฟฟ้าขยะ (Waste-To-Energy: WTE) เป็นทางออกหลัก และพยายามผลักดันให้เกิดโครงการโรงไฟฟ้าขยะในระดับท้องถิ่น โดยใช้แนวคิดการรวมกลุ่มพื้นที่จัดการขยะ (Cluster) เพื่อให้มีปริมาณขยะเพียงพอสำหรับเผาผลิตไฟฟ้า

นอกจากนี้ ยังมีการใช้เครื่องมือพิเศษอย่าง คำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 4/2559 เพื่อยกเว้นผังเมืองรวมสำหรับการประกอบกิจการขยะและโรงไฟฟ้า เพื่อเร่งรัดให้การก่อสร้างโรงไฟฟ้าขยะเกิดขึ้นได้รวดเร็วในหลายพื้นที่ แม้จะถูกทักท้วงเรื่องผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจากภาคประชาชนอย่างรุนแรงก็ตาม

4. จูงใจด้วยอัตรารับซื้อไฟฟ้า (FiT)

เพื่อดึงดูดการลงทุนจากภาคเอกชน รัฐบาลได้นำระบบโรงไฟฟ้าขยะเข้าสู่แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP) และกำหนดอัตรารับซื้อไฟฟ้าในรูปแบบ Feed-in Tariff (FiT) ซึ่งเป็นราคารับซื้อคงที่ตลอดอายุสัญญา (ประมาณ 20 ปี) โดยในปี 2567 มีอัตรารับซื้อจูงใจอยู่ที่ 3.66 – 5.78 บาทต่อหน่วย

มาตรการนี้เปลี่ยนสถานะของขยะจากภาระให้กลายเป็นเชื้อเพลิงมูลค่าสูง ส่งผลให้เอกชนสนใจเข้ามาประมูลโครงการกำจัดขยะร่วมกับ อปท. มากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็สร้างความขัดแย้งในพื้นที่เนื่องจากโรงไฟฟ้าขยะบางแห่งเน้นความคุ้มทุนจากการผลิตไฟฟ้าจนละเลยมาตรฐานการควบคุมมลพิษ

5. ลงทุนสร้างเตาเผาขยะขนาดใหญ่ (กทม. และหัวเมืองท่องเที่ยว)

ผลักดันเตาเผาขยะเทคโนโลยีสูงในจังหวัดที่มีขยะมหาศาล เช่น กรุงเทพมหานคร ที่มีโครงการเตาเผาขนาด 1,000 ตัน/วัน ทั้งที่อ่อนนุชและหนองแขม มูลค่าโครงการละกว่า 7,330 ล้านบาท เพื่อลดการพึ่งพาการฝังกลบในจังหวัดเพื่อนบ้าน ในขณะที่ ภูเก็ต ก็กำลังเร่งสร้างเตาเผาขยะชุดที่ 2 และเตาเผาขยะชุดที่ 3 เพื่อรองรับขยะจากนักท่องเที่ยวที่พุ่งสูงเกินขีดความสามารถเดิม และอีกกว่า 87 โครงการที่ปรากฎในร่างงบประมาณ 2569 แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นโครงการเหล่านี้ยังติดปัญหากระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่ล่าช้า และความกังวลของชุมชนรอบข้างเกี่ยวกับฝุ่นละอองและสารพิษจากการเผา

6. นโยบายงดพลาสติกใช้ครั้งเดียว (Single-use Plastic) 

รัฐออกนโนบายละ ละ เลิกใช้พลาสติก 7 ประเภทหลัก แบ่งเป็นระยะแรกในปี 2562 (พลาสติกหุ้มฝาขวด, ไมโครบีด) และระยะที่สองในปี 2565 (ถุงหูหิ้วแบบบาง, กล่องโฟม, แก้วและหลอดพลาสติก) ภายใต้โรดแมปจัดการขยะพลาสติก และยังเชิญชวนร้านค้า ห้างสรรพสินค้า สมาคมการค้า และผู้ผลิตพลาสติกเข้าร่วมแคมเปญลดการใช้ถุงพลาสติกประเภทใช้ครั้งเดียวทิ้ง โดยเป้าหมายสูงสุดคือการนำขยะพลาสติกกลับมาใช้ประโยชน์ให้ได้ 100% ภายในปี 2570 ซึ่งหากสำเร็จตามแผนจะช่วยประหยัดพื้นที่ฝังกลบได้กว่า 2,500 ไร่ ลดงบประมาณการจัดการขยะได้ปีละ 3,900 ล้านบาท และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ถึง 1.2 ล้านตัน CO2 ต่อปี

นโยบายนี้สามารถลดปริมาณขยะถุงพลาสติกได้มากกว่า 2 พันล้านใบในช่วงปี 2561-2562 อย่างไรก็ตาม ในช่วงการระบาดของโควิด-19 ปริมาณขยะพลาสติกจากการสั่งอาหารแบบ Delivery กลับพุ่งสูงขึ้นกว่า 60% ทำให้รัฐต้องกลับมาทบทวนมาตรการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มข้นกว่าเพียงแค่การเชิญชวนอาสาสมัคร

เห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย: พรรคการเมืองของคุณจะรับนโยบายต่อไปนี้หรือไม่

1. ทบทวนนโยบายพลังงานหมุนเวียนที่มุ่งเน้นการสร้างและเพิ่มโรงไฟฟ้าขยะ
2. การกำหนดหลักเกณฑ์เรื่องพื้นที่ตั้งใหม่ที่จะไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม
3. โรงไฟฟ้าขยะต้องทำ EIA ทุกขนาด
4. มีการประเมินยุทธศาสตร์การบริหารจัดการขยะในภาพรวม และกำหนดการมีโรงไฟฟ้าขยะเท่าที่จำเป็น
5. ต้องมีการออกกฎหมายการเปิดเผยการปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ (PRTR) รวมถึงค่ามาตรฐานสารมลพิษจากโรงไฟฟ้าขยะให้ครอบคลุม
6. การกำหนดการใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพและหลักประกันในการตรวจสอบควบคุมของหน่วยงานรัฐและมีส่วนร่วมจากชุมชน

ดูข้อมูลที่นี่: #DataDrivenPolicy เลือกตั้ง ’69 ปัญหาขยะมูลฝอย [ข้อมูลดิบ] – Rocket Media Lab

The post #DataDrivenPolicy เลือกตั้ง ’69 ปัญหาขยะมูลฝอย appeared first on Rocket Media Lab.

ดาวน์โหลดข้อมูลได้ที่นี่

อ่าน สำรวจขยะในกรุงเทพฯ ผ่าน Bangkok Index 2024

The post Bangkok Index: ขยะ [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

ดาวน์โหลดข้อมูล

อ่านรายงานที่นี่ https://rocketmedialab.co/bkk-waste/

The post จำนวนขยะในกรุงเทพฯ รายเขต [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.