ดาวน์โหลดที่นี่

อ่าน เปิดงบฯ แก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 เกือบ 400 ล้านบาทในภาคเหนือและเชียงใหม่เอาไปใช้ทำอะไรบ้าง

The post งบประมาณแก้หมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 ของภาคเหนือและจ.เชียงใหม่ [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.

• จากงบประมาณปี 2569 ของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับไฟป่าใน 17 จังหวัดภาคเหนือ พบว่าพิจิตรได้รับงบน้อยที่สุดเพียง 200,000 บาท ขณะที่เชียงใหม่ได้รับสูงสุดที่ 73,418,000 บาท
• ข้อมูลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ปี 2568 ระบุว่าในกลุ่ม 17 จังหวัดภาคเหนือ เชียงใหม่มีพื้นที่ป่าในเขตอนุรักษ์ถูกเผาสูงที่สุดในประเทศ รวม 38,575.3 ไร่ ขณะที่อุตรดิตถ์มีพื้นที่ได้รับผลกระทบน้อยที่สุดในภูมิภาคเดียวกันที่ 767 ไร่
• เชียงใหม่ได้รับงบประมาณจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสูงที่สุดใน 17 จังหวัดภาคเหนือ รวม 73,418,000 บาท หรือ 20.89% ของงบจัดการไฟป่าของกระทรวงฯ ในภูมิภาค แบ่งเป็นกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช 63,635,500 บาท กรมป่าไม้ 9,182,500 บาท และสำนักปลัดกระทรวงฯ 600,000 บาท
• จาก อบต. และเทศบาล 211 แห่งในเชียงใหม่ มี 191 แห่งที่ตั้งงบสำหรับการแก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 รวม 18,432,336 บาท (ไม่รวมงบวัสดุ ครุภัณฑ์ และงบกลาง) ส่วนอีก 20 แห่งไม่ได้ตั้งงบในส่วนนี้ไว้
• โครงการที่เกี่ยวข้องกับการทำแนวกันไฟโดยตรงมีประมาณ 41 โครงการใน 16 อปท. งบประมาณรวม 1,725,200 บาท เช่น อบต.บ้านสหกรณ์ อบต.อมก๋อย และเทศบาลตำบลจอมแจ้ง

ในปี 2566 ประเทศไทยเกิดไฟป่ารวม 2,375 ครั้ง โดยภาคเหนือมีความถี่สูงสุดถึง 2,179 ครั้ง เชียงใหม่เป็นจังหวัดที่มีพื้นที่เกิดไฟป่ามากเป็นอันดับสามของประเทศ และยังครองสถิติพื้นที่ไฟป่าในเขตอนุรักษ์สูงสุดอย่างต่อเนื่องมาจนปัจจุบัน โดยเฉพาะช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายนของปีนั้น เชียงใหม่เผชิญกับสถานการณ์ไฟป่าอย่างรุนแรง ส่งผลให้ระดับมลพิษทางอากาศพุ่งสูงจนติดอันดับเมืองที่มีคุณภาพอากาศแย่ที่สุดในโลก

เช่นเดียวกับปี 2569 ที่ภาคเหนือ โดยเฉพาะเชียงใหม่ต้องเผชิญกับปัญหาหมอกควันและไฟป่าอีกครั้ง จนทำให้เชียงใหม่กลายเป็นเมืองที่มีคุณภาพอากาศแย่ที่สุดในโลก

เมื่อสถานการณ์วิกฤตเช่นนี้ หน่วยงานภาครัฐดำเนินการรับมือ ทั้งแก้ปัญหาและป้องกันอย่างไร งานชิ้นนี้ลองสำรวจงบประมาณที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 ของภาคเหนือและจ.เชียงใหม่

งบไฟป่าจากส่วนกลางผ่านกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กระทรวงที่ใช้งบประมาณเกี่ยวกับไฟป่าโดยตรงคือ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ภายใต้กระทรวงนี้ มี 3 หน่วยงานที่ดูแลเรื่องไฟป่าโดยตรง คือสำนักปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งดูแลแผนงานและการจัดการ กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ดูแลเรื่องการทำแนวกันไฟ และกรมป่าไม้ ดูแลเรื่องการดับไฟ

จากงบประมาณปี 2569 สำนักปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจัดสรรงบสนับสนุนการแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละอองขนาดเล็กใน 17 จังหวัดภาคเหนือ รวม 7,310,000 บาท โดยพิจิตรได้รับงบน้อยที่สุด 200,000 บาท และเชียงใหม่ได้รับมากที่สุด 600,000 บาท

ด้านกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ตั้งงบสำหรับการควบคุมไฟป่า การทำแนวกันไฟ และการเพิ่มประสิทธิภาพการแก้ปัญหาไฟป่าใน 17 จังหวัดภาคเหนือไว้ที่ 261,685,400 บาท โดยนครสวรรค์ได้รับน้อยที่สุด 3,074,100 บาท และเชียงใหม่ได้รับมากที่สุด 63,635,500 บาท

ส่วนกรมป่าไม้ตั้งงบสำหรับงานป้องกันไฟป่าและควบคุมหมอกควันใน 17 จังหวัดภาคเหนือรวม 77,940,100 บาท โดยนครสวรรค์ได้รับน้อยที่สุด 462,000 บาท และน่านได้รับมากที่สุด 15,110,900 บาท

เมื่อพิจารณางบประมาณรวมทั้งสามหน่วยงานในระดับจังหวัด พบว่าพิจิตรเป็นจังหวัดที่ได้รับงบประมาณน้อยที่สุดเพียง 200,000 บาท ขณะที่เชียงใหม่ได้รับสูงสุด 73,418,000 บาท

ในขณะเดียวกัน หากพิจารณาควบคู่กับข้อมูลพื้นที่เผาไหม้ จากข้อมูลของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช พบว่าในปี 2568 เชียงใหม่เป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ป่าในเขตอนุรักษ์ถูกไฟไหม้สูงที่สุดทั้งในระดับประเทศและใน 17 จังหวัดภาคเหนือ ที่ 38,575.3 ไร่ ขณะที่อุตรดิตถ์มีพื้นที่ถูกเผาน้อยที่สุดใน 17 จังหวัดภาคเหนือเพียง 767 ไร่

นอกจากนี้ หากพิจารณาจากข้อมูลพื้นที่เผาไหม้ในป่าของ GISTDA ในปีเดียวกัน พบว่าตากเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ป่าถูกเผาสูงที่สุดถึง 1,195,419 ไร่ ในขณะที่พิจิตรมีพื้นที่ถูกเผาน้อยที่สุดเพียง 1,715 ไร่

นอกจากงบประมาณจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมแล้ว งบประมาณที่เกี่ยวกับการจัดการไฟป่าในแต่ละพื้นที่จังหวัดยังมาจากงบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้ง องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) และเทศบาล แต่ละหน่วยงานต่างก็มีโครงการหลากหลายรูปแบบที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไฟป่า ไม่ว่าจะเป็นโครงการเงินอุดหนุนหน่วยงานในพื้นที่ที่ทำงานด้านไฟป่าโดยตรง โครงการอบรมอาสาสมัครป้องกันไฟป่า โครงการทำแนวกันไฟ หรือจัดซื้ออุปกรณ์ต่างๆ ที่ต้องใช้ในการจัดการไฟป่า ฯลฯ

งบหมอกควัน ไฟป่าและ PM2.5 ของจ.เชียงใหม่

สำหรับจังหวัดเชียงใหม่ที่กำลังเผชิญปัญหาไฟป่าจนกลายเป็นเมืองที่มีคุณภาพอากาศแย่ที่สุดในโลกอยู่ในขณะนี้ หากพิจารณางบประมาณที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 ใน 17 จังหวัดภาคเหนือ รวม 346,935,500 บาท พบว่าเชียงใหม่ได้รับการจัดสรรงบประมาณจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสูงที่สุดใน 17 จังหวัดภาคเหนือ รวม 73,418,000 บาท หรือคิดเป็น 21.16% ของงบที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไฟป่าของกระทรวงฯ ใน 17 จังหวัดภาคเหนือ โดยแบ่งเป็นงบของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช 63,635,500 บาท กรมป่าไม้ 9,182,500 บาท และสำนักปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 600,000 บาท

เมื่อพิจารณางบที่เกี่ยวข้องกับการจัดการไฟป่าจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในส่วนของ อบจ.เชียงใหม่นั้นตั้งงบในปี 2569 ไว้ที่ 9,987,200 บาท แบ่งเป็น

กล้องถ่ายภาพความร้อน 460,000 บาท

รถปฏิบัติการอากาศยานไร้คนขับ 3,500,000 บาท

อากาศยานไร้คนขับ 2,427,200 บาท

การรายงานข้อมูลฝุ่น PM2.5 1,600,000 บาท

ติดตั้งเครื่องพ่นน้ำ 2,000,000 บาท

ในส่วนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 211 แห่งในจังหวัดเชียงใหม่ เมื่อพิจารณาจากข้อบัญญัติงบประมาณของ อบจ. อบต. และเทศบาล ประจำปี 2569 หรือปีก่อนหน้าในกรณีที่ยังไม่มีการเปิดเผยข้อมูล พบว่ามี 191 แห่งที่ตั้งงบประมาณสำหรับโครงการที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 รวมทั้งสิ้น 18,432,336 บาท (ไม่รวมงบวัสดุ ครุภัณฑ์ และงบกลาง) ขณะที่อีก 20 แห่งไม่ได้ตั้งงบประมาณในส่วนนี้ไว้

งบประมาณสำหรับโครงการที่เกี่ยวข้องกับการแก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 ส่วนใหญ่จะอยู่ในหมวดงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย งานสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ และงบอุดหนุน โดยแต่ละ อปท. มีรายละเอียดที่แตกต่างกันออกไป แต่มักพบโครงการที่ใช้ชื่อซ้ำกันในหลาย อปท. เช่น “โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่า หมอกควัน และฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5” ซึ่งมีรายละเอียดการดำเนินงาน ได้แก่ การรณรงค์ประชาสัมพันธ์สร้างความตระหนักแก่ประชาชนเกี่ยวกับผลกระทบของหมอกควันและฝุ่น PM2.5 การจัดกิจกรรมฉีดน้ำในอากาศช่วงวิกฤต การรณรงค์ลดการเผาในพื้นที่ และการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยมีค่าใช้จ่าย เช่น ค่าอาหารและเครื่องดื่ม ค่าตกแต่งและจัดสถานที่ เช่น เครื่องเสียง เต็นท์ และเวที รวมถึงค่าใช้จ่ายอื่น ๆ

นอกจากนี้ยังพบโครงการที่เกี่ยวข้องกับการทำแนวกันไฟโดยตรงอีกประมาณ 41 โครงการใน 16 อปท. รวมงบประมาณทั้งสิ้น 1,725,200 บาท เช่น อบต.บ้านสหกรณ์ที่ได้รับเงินอุดหนุนสำหรับการทำแนวกันไฟใน 8 หมู่บ้าน หมู่บ้านละ 10,000 บาท โครงการทำแนวกันไฟป่าชุมชนของ อบต.อมก๋อย งบประมาณ 200,000 บาท และเงินอุดหนุนโครงการจัดทำแนวกันไฟประจำปีงบประมาณ 2569 ของเทศบาลตำบลจอมแจ้ง งบประมาณ 105,000 บาท

รวมถึงงบสำหรับการอบรมอาสาสมัคร เช่น โครงการฝึกอบรมอาสาสมัครป้องกันไฟป่าของ อบต.ออนเหนือ งบประมาณ 20,000 บาท และโครงการอบรมอาสาดับไฟป่าและกฎหมายสิ่งแวดล้อมของ อบต.แม่ตื่น งบประมาณ 200,000 บาท

นอกจากนี้ยังมีโครงการที่มุ่งลดการเผาในภาคเกษตรกรรม เช่น โครงการแก้ไขปัญหาหมอกควันและลดการเผาในพื้นที่ของ อบต.แม่ก๊า ซึ่งสนับสนุนการนำเศษวัสดุทางการเกษตรมาทำปุ๋ยหมักแทนการเผา งบประมาณ 5,000 บาท โครงการส่งเสริมการผลิตปุ๋ยอินทรีย์เพื่อลดหมอกควันของ อบต.บ้านหลวง งบประมาณ 30,000 บาท และโครงการพิธีรวมพลังป้องกันไฟป่าและหมอกควัน (พิธีสาปแช่ง) ขององค์กรเครือข่ายลุ่มน้ำแม่กลางตอนบน ของเทศบาลตำบลบ้านหลวง งบประมาณ 40,000 บาท

นอกจากงบโครงการแล้ว บาง อปท. ยังมีการใช้งบวัสดุจัดซื้ออุปกรณ์ดับไฟป่าด้วย เช่น เทศบาลตำบลยุหว่าจัดซื้อเครื่องเป่าลม งบประมาณ 6,110 บาท และเครื่องเป่าใบไม้ งบประมาณ 9,080 บาท อบต.สันกลางจัดซื้อเครื่องเป่าลมสะพายหลัง งบประมาณ 11,800 บาท และเทศบาลตำบลบ้านตาลจัดซื้อโดรน งบประมาณ 308,600 บาท

ที่มา: การจัดสรรงบประมาณประจำปี 2569 กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม, ข้อบัญญัติงบประมาณของ อบจ. อบต. และเทศบาล จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี 2569 หรือปีก่อนหน้าในกรณีที่หน่วยงานยังไม่มีการเปิดเผยข้อมูล

ดูข้อมูลที่ https://rocketmedialab.co/database-chiang-mai-smog-budget-breakdown/

The post เปิดงบฯ แก้ปัญหาหมอกควัน ไฟป่า และ PM2.5 เกือบ 400 ล้านบาทในภาคเหนือและเชียงใหม่เอาไปใช้ทำอะไรบ้าง appeared first on Rocket Media Lab.

• ปี 2565 ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัดเชียงรายมีมูลค่า 107,306 ล้านบาท โดยภาคเกษตรเป็นอันดับสอง ซึ่งมีทั้งสาขาเกษตรกรรม การป่าไม้ และประมง โดยมีมูลค่าอยู่ที่ 25,026 ล้านบาท 
• หากจะพิจารณาเฉพาะสาขาเกษตรกรรม จะพบว่าเชียงรายมีการปลูกข้าวมากที่สุด ทั้งข้าวนาปีและนาปรัง โดยในปี 2567 ข้าวนาปี มีพื้นที่การปลูก 1,242,080 ไร่ ผลผลิต 677,089 ตัน ข้าวนาปรัง พื้นที่การปลูก 365,838 ไร่ ผลผลิต 357,326 ตัน  
• แม่น้ำกกไหลผ่าน 2 จังหวัด คือเชียงใหม่ มี 1 อำเภอ พื้นที่ 3 ตำบล จังหวัดเชียงราย มี 7 อำเภอ ในพื้นที่ 16 ตำบล รวมระยะทางไม่น้อยกว่า 306.05 กม.  
• พื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจหลักในตำบลริมแม่น้ำกกทั้ง 19 ตำบล มีพื้นที่ 340,358.73 ไร่ โดยเป็นพื้นที่ปลูกข้าวมากที่สุด 186,311.47 ไร่ หรือคิดเป็น 54.74% รองลงมาคือข้าวโพด ยางพารา มันสำปะหลัง สับปะรด ลำไย ฯลฯ 
• ผลผลิตของพืชเศรษฐกิจริมแม่น้ำกก 14 ชนิด ซึ่งมีพื้นที่การเพาะปลูก 340,358.73 ไร่ ใน 19 ตำบล  อาจมีมูลค่าทางเศรษฐกิจปีละประมาณ 3,239,061,808.4 บาท หรือประมาณ 13% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมเฉพาะภาคการเกษตรของจังหวัดเชียงราย โดยมูลค่าสูงสุดยังอยู่ที่ข้าว 1,515,919,549.4 บาท หรือคิดเป็น 46.80% 

ในช่วงเดือนมีนาคม 2568 พบว่าน้ำกกขุ่นผิดปกติ ทำให้ชาวบ้านกว่า 700 คนใน ต.ท่าตอน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ รวมตัวกันเดินขบวน เพื่อเรียกร้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาตรวจสอบ ต่อมาพบว่าแม่น้ำกกปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน อันเป็นผลมาจากการทำเหมืองแร่แรร์เอิร์ธจากต้นน้ำในประเทศเมียนมา 

ผลจากการปนเปื้อนสารพิษของแม่น้ำกกส่งผลต่อการใช้ชีวิตของประชาชนริมแม่น้ำกกตลอดทั้งจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย ไม่ว่าจะเป็นความห่วงกังวลต่อการใช้น้ำอุปโภคและบริโภคของประชาชน การบริโภคสัตว์น้ำและการประมงในแม่น้ำกก การทำการเกษตรริมแม่น้ำกก ไปจนถึงการท่องเที่ยว ซึ่งทั้งหมดนี้อาจสร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาลต่อพื้นที่ริมแม่น้ำกกทั้งหมด หากปัญหานี้ยังไม่สามารถแก้ไขได้ในเร็ววัน 

Rocket Media Lab ชวนสำรวจข้อมูลภาคการเกษตรริมแม่น้ำกก เพื่อคำนวณมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจที่อาจเกิดขึ้นจากการที่แม่น้ำกกปนเปื้อนและยังไม่สามารถแก้ปัญหาได้อย่างรวดเร็ว 

เศรษฐกิจเชียงรายเป็นอย่างไร

จากรายงานพื้นฐานด้านการเกษตรของจังหวัดเชียงราย โดยสํานักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดเชียงราย คาดการณ์ว่าในปี 2565 ผลิตภัณฑ์มวลรวมจังหวัดเชียงรายจะมีมูลค่า 107,306 ล้านบาท โดยภาคบริการมีมูลค่าสูงสุด อยู่ที่ 71,289 ล้านบาท รองลงมาคือภาคเกษตร ซึ่งมีทั้งสาขาเกษตรกรรม การป่าไม้ และประมง มีมูลค่าอยู่ที่ 25,026 ล้านบาท และภาคอุตสาหกรรม 8,043 ล้านบาท 

หากจะพิจารณาเฉพาะสาขาเกษตรกรรม จะพบว่าเชียงรายมีการปลูกข้าวมากที่สุด ทั้งข้าวนาปีและนาปรัง โดยในปี 2567 ข้าวนาปี มีพื้นที่การปลูก 1,242,080 ไร่ ผลผลิต 677,089 ตัน ข้าวนาปรัง พื้นที่การปลูก 365,838 ไร่ ผลผลิต 357,326 ตัน  รองลงมาคือ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์  พื้นที่เพาะปลูก 125,374 ไร่ ผลผลิต 160,177 ตัน และยางพาราพื้นที่เพาะปลูก 386,434 ไร่ ผลผลิต 80,252 ตัน นอกจากนี้ยังมีลําไย ชา สับปะรด กาแฟ มันสําปะหลังโรงงาน ลิ้นจี่ หม่อนไหม ฯลฯ 

ริมแม่น้ำกกปลูกพืชเศรษฐกิจอะไรบ้าง

จากนั้นเมื่อพิจารณาเฉพาะพื้นที่ริมแม่น้ำกก ทั้งในจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ จะพบว่าพื้นที่ที่แม่น้ำกกไหลผ่านในจังหวัดเชียงใหม่ มี 1 อำเภอ คือแม่อาย ในพื้นที่ 3 ตำบล คือ ท่าตอน แม่นาวาง และมะลิกา ส่วนในจังหวัดเชียงราย มี 7 อำเภอ ในพื้นที่ 16 ตำบล คือ อำเภอแม่จัน มีตำบลท่าข้าวเปลือก อำเภอแม่ฟ้าหลวง มีตำบลแม่สลองนอก อำเภอเมืองเชียงราย มีตำบลแม่ยาว ห้วยชมภู ดอยฮาง รอบเวียง ริมกก แม่ข้าวต้ม และเทศบาลนครเชียงรายที่ทับซ้อนหลายตำบล อำเภอเวียงชัย มีตำบลเวียงเหนือ อำเภอเวียงเชียงรุ้ง มีตำบลทุ่งก่อ ดงมหาวัน อำเภอดอยหลวง มีตำบลปงน้อย หนองป่าก่อ อำเภอเชียงแสน มีตำบลโยนก บ้านแซว เวียง รวมระยะทางไม่น้อยกว่า 306.05 กิโลเมตร และมีประชากรในพื้นที่ 19 ตำบล ทั้งที่มีสัญชาติไทยและไม่ได้มีสัญชาติไทย รวมไม่ต่ำกว่า 182,931 ราย (ยังไม่รวมประชากรในเทศบาลนครเชียงรายที่แม่น้ำกกไหลผ่านทับซ้อนหลายตำบล) จะกลายเป็นผู้ได้รับผลกระทบเหล่านี้ (ข้อมูลจากสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง ณ มิถุนายน 2568)

จากข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจ โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​ ในส่วนของพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจหลักในพื้นที่ตำบลริมแม่น้ำกกทั้ง 19 ตำบล* จะพบว่า มีพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจหลักทั้งหมดประมาณ 340,358.73 ไร่ โดยเป็นพื้นที่ปลูกข้าวมากที่สุด 186,311.47 ไร่ หรือคิดเป็น 54.74% ของพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจหลักทั้งหมดริมแม่น้ำกก รองลงมาคือข้าวโพด 70,208.7 ไร่ คิดเป็น 20.63% ยางพารา 47,896.42 ไร่ คิดเป็น 14.07% มันสำปะหลัง 14,831.16 ไร่ คิดเป็น 4.36% สับปะรด 11,529.63 คิดเป็น 3.39% ลำไย 5,892.25 ไร่ คิดเป็น 1.73% และอื่นๆ เช่น กาแฟ เงาะ ทุเรียน ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว มังคุด อ้อย คิดเป็น 1.08%

หากน้ำปนเปื้อน ภาคการเกษตรจะสูญเสียมากแค่ไหน 

จากรายงานข่าวของสำนักข่าวชายขอบเมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2568 ที่ระบุว่าเกษตรกรต่างรู้สึกวิตกกังวลเรื่องสารตกค้างในพืชผลการเกษตร แม้จะมีรายงานว่าไม่พบการดูดซึมสารหนูในพืชก็ตาม ซึ่งการเกษตรในพื้นที่ริมแม่น้ำกกนั้นใช้น้ำในการทำการเกษตรจากทั้งแม่น้ำกก น้ำฝน และน้ำบาดาล โดยเฉพาะชาวนาที่ทำนาปรังซึ่งใช้น้ำจากคลองชลประทานที่นำน้ำมาจากแม่น้ำกก และรายงานเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2568 ที่พบว่า ตะกอนดินมีการปนเปื้อนสารหนูสูงมาก และไม่ปลอดภัยสำหรับสัตว์หน้าดิน นอกจากสารหนูแล้ว ยังพบสารปนเปื้อนอื่นๆ เช่น ตะกั่ว แมงกานีสนิกเกิลและแคดเมียม แม้ว่าในการตรวจพืชผลทางการเกษตร จะพบว่าไม่มีสารโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน แต่พบว่ามีการปนเปื้อน ซึ่งไม่รู้ว่าหากมีการสะสมไปเรื่อยๆ เป็นเวลานานจะส่งผลอย่างไร

หากจะประเมินมูลค่าความเสียหายทางเศรษฐกิจที่อาจเกิดขึ้น จากการที่แม่น้ำกกปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักเกินค่ามาตรฐานจนส่งผลเสียหายต่อพืชผลการเกษตรทั้งหมดที่เพาะปลูกริมแม่น้ำกก ทำได้โดยนำเอาพื้นที่การเพาะปลูกและผลผลิตการปลูกพืชพืชเศรษฐกิจริมแม่น้ำกก ใน 19 ตำบลที่แม่น้ำกกไหลผ่านทั้งในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย มาคำนวณเพื่อหามูลค่าทางเศรษฐกิจจากการเพาะปลูกทั้งหมด 

โดย Rocket Media Lab นำเอาข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจในแต่ละชนิดริมแม่น้ำกกทั้ง 19 ตำบล และข้อมูลผลผลิตต่อไร่จากฐานข้อมูลการผลิตสินค้าเกษตร โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​ มาใช้เป็นฐานในการคำนวณจำนวนผลิตที่เกิดขึ้น และข้อมูลราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ ณ ไร่นา ในปี 2567 ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​ มาใช้เป็นตัวเลขในการคำนวณมูลค่าที่ได้จากการเพาะปลูก เพื่อหามูลค่าทางเศรษฐกิจจากการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจริมแม่น้ำกกทั้ง 19 ตำบล* ซึ่งพบว่า

จากผลผลิตของพืชเศรษฐกิจริมแม่น้ำกก 14 ชนิด ซึ่งมีพื้นที่การเพาะปลูก 340,358.73 ไร่ ใน 19 ตำบล ทั้งในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงรายที่แม่น้ำกกไหลผ่าน อาจมีมูลค่าทางเศรษฐกิจปีละประมาณ 3,239,061,808.4 บาท หรือประมาณ 13% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมเฉพาะภาคการเกษตรของจังหวัดเชียงราย

โดยมูลค่าสูงสุดยังอยู่ที่ข้าว 1,515,919,549.4 บาท หรือคิดเป็น 46.80% ซึ่งพื้นที่ปลูกข้าวเป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงมากที่สุด เพราะพื้นที่นาข้าวส่วนมากอยู่ติดกับแม่น้ำกก และยังใช้น้ำจากแม่น้ำกกโดยตรงในการทำนาปรังอีกด้วย 

รองลงมาคือยางพารา 756,314,167.6 ล้านบาท คิดเป็น 23.35% ข้าวโพด 451,835,109.7 บาท คิดเป็น 13.95% สับปะรด 342,566,983 บาท คิดเป็น 10.58% มันสำปะหลัง 94,339,525.6 บาท คิดเป็น 2.91% ลำไย 45,980,938.9 บาท คิดเป็น 1.42% และอื่นๆ เช่น กาแฟ เงาะ ทุเรียน ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว มังคุด อ้อย รวม  32,105,534 บาท  คิดเป็น 0.99% 

*ในการคำนวณนี้ใช้พื้นที่การปลูกพืชเศรษฐกิจของ ต.แม่อาย แทน ต. มะลิกา เนื่องจากในฐานข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​ ยังคงใช้ ต.แม่อาย อยู่ ในขณะที่ ต. มะลิกา นั้นเพิ่งจะแยกตัวจาก ต.แม่อายเมื่อปี 2563 และไม่รวมเทศบาลนครเชียงรายที่ทับซ้อนหลายตำบล 

ไม่ใช่แค่ความเสียหายของพืชเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังมีความเสียหายอื่นๆ อีก

ริมแม่น้ำกกไม่ได้มีเพียงพืชเศรษฐกิจหลัก 14 ชนิดตามที่ระบุข้างต้นเท่านั้น แต่ยังเป็นพื้นที่การปลูกพืชอื่นๆ ไม่ว่าจะเป็น ชา ส้ม หม่อน และการทำเกษตรอินทรีย์ต่างๆ อีกจำนวนมาก นอกจากนั้นยังรวมไปถึงการทำประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ที่อาจได้รับผลโดยตรงจากการปนเปื้อนของแม่น้ำกก

จากข้อมูลปริมาณและมูลค่าสัตว์น้ำจืดที่จับได้จากธรรมชาติเป็นรายจังหวัด ปี 2567 ของกรมประมงพบว่า เชียงรายม่ีปริมาณการจับสัตว์น้ำจืดในปี 2567 อยู่ที่ 1,417 ตัน หรือคิดเป็นมูลค่า 92,763,000 บาท โดยส่วนมากเป็นปลานิล และปลาตะเพียน 

นอกจากนี้ แม่น้ำกกยังเป็นแม่น้ำที่ทำให้เกิดเส้นทางการท่องเที่ยวตลอดสายที่ไหลผ่าน ไม่ว่าจะเป็นการล่องเรือหรือการล่องแพ โดยเริ่มจากท่าเรือสะพานแม่ฟ้าหลวงในตัวเมืองไปยังบ้านกะเหรี่ยงรวมมิตร ที่มีกิจกรรมขี่ข้างชมวิถีชาวเขา ตลอดเส้นทางแม่น้ำกกยังเต็มไปด้วยสถานที่ท่องเที่ยวที่น่าสนใจ เช่น  อุทยานแห่งชาติลำน้ำกก ซึ่งมีบ่อน้ำร้อนห้วยหมากเหลี่ยม น้ำตกขุนกรณ์ น้ำพุร้อนโป่งพระบาท และน้ำพุร้อนผาเสริฐ

นอกจากการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติที่เกิดขึ้นตลอดสองฟากฝั่งลำน้ำกกแล้ว ยังมีธุรกิจท่องเที่ยวที่เกิดขึ้นอีกมาก ไม่ว่าจะเป็นรีสอร์ต โรงแรม โฮมสเตย์ คาเฟ่ ร้านอาหาร ฯลฯ ซึ่งจากข้อมูลของกองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา พบว่าในครึ่งปีแรกของปี 2568 เชียงรายกลายมาเป็นเมืองรองท่องเที่ยวอันดับ 1 ของประเทศ โดยมีจำนวนนักท่องเที่ยวสูงถึง 3.38 ล้านคน และสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวรวม 25,958 ล้านบาท

ดังนั้น การปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกกที่เชียงราย จึงอาจไม่ได้สร้างความเสียหายเฉพาะแค่ในเรื่องพืชผลทางการเกษตรที่ปลูกริมฝั่งแม่น้ำน้ำกก หรือการประมงจับปลาน้ำจืดในใม่น้ำกกเท่านั้น แต่ยังอาจกระทบต่อภาพลักษณ์ ความเชื่อมั่นของนักท่องเที่ยวอีกด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งจังหวัดเชียงรายเป็นจังหวัดที่พึ่งพิงรายได้จีดีพีจากภาคการบริการสูงที่สุด และเพิ่งจะกลายเป็นเมืองรองท่องเที่ยวอันดับ 1 ของประเทศ 

นอกจากความเสียหายข้างต้นยังมีความเสียหายต่อสุขภาพของประชาชนที่ต้องใช้น้ำจากแม่น้ำกกในการอุปโภคบริโภค ทั้งค่าใช้ในการรักษาพยาบาลโรคที่อาจเกิดจากการปนเปื้อน เช่น โรคผิวหนัง โรคทางเดินอาหาร และหากประชาชนที่เจ็บป่วยมีจำนวนเพิ่มขึ้น ก็อาจส่งผลถึงประสิทธิภาพในการประกอบอาชีพอันอาจกระทบต่อเศรษฐกิจในภาพรวม ภาครัฐเองก็อาจต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเฝ้าระวังและแก้ปัญหา เช่น ค่าใช้จ่ายในการตรวจวัดคุณภาพน้ำ การจัดการแหล่งน้ำสะอาดสำรอง ตลอดจนค่าใช้จ่ายเพื่อบำบัดและฟื้นฟูแหล่งน้ำ รวมถึงการวางแผนเฝ้าระวังไม่ให้เกิดการปนเปื้อนซ้ำอีกด้วย 

การที่ปัญหาการปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกกยังไม่ได้รับการแก้ไขและยิ่งทำให้ปัญหาลุกลามมากขึ้นดังผลการตรวจคุณภาพน้ำครั้งล่าสุดจากการเก็บตัวอย่างคุณภาพน้ำ ครั้งที่ 5 ระหว่างวันที่ 9 – 13 มิถุนายน 2568 ของกรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่วิเคราะห์ว่า ผลคุณภาพน้ำบริเวณที่ติดกับพรมแดนของเมียนมา ทั้งแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย จะมีค่าความขุ่นสูงผิดปกติทุกจุดตรวจวัด และพบค่าโลหะหนักสารหนูสูง ซึ่งสะท้อนถึงการทำกิจกรรมการทำเหมืองอย่างชัดเจน ยิ่งอาจจะทำให้จังหวัดเชียงรายสูญเสียมูลค่าทางเศรษฐกิจมากยิ่งขึ้น และยากเกินกว่าจะเยียวยาในระยะเวลาอันสั้น

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-kok-river 

อ้างอิง: 

ข้อมูลพื้นที่ที่แม่น้ำกกไหลผ่าน โดย Google Earth คำนวณโดย Lanner 
ข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืชเศรษฐกิจ โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ข้อมูลผลผลิตต่อไร่จากฐานข้อมูลการผลิตสินค้าเกษตร โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​
ข้อมูลราคาสินค้าเกษตรที่เกษตรกรขายได้ ณ ไร่นา ในปี 2567 โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์​ 
(เข้าถึงเมื่อ 23 ก.ค. 2568)

The post แม่น้ำกกปนเปื้อน อาจสร้างความเสียหายทางการเกษตรกว่า 3 พันล้านบาท appeared first on Rocket Media Lab.

จากกรณี นพ.กฤตไท ธนสมบัติกุล อาจารย์ประจำศูนย์ระบาดวิทยาคลินิกและสถิติศาสตร์คลินิก ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) เจ้าของเพจเฟซบุ๊ก “สู้ดิวะ” ที่พบว่าตนเองป่วยเป็นมะเร็งปอดระยะสุดท้าย แม้จะดูแลรักษาสุขภาพอย่างดีและไม่สูบบุหรี่ โดย นพ.กฤตไท เล่าว่า ตนเองจบการศึกษาจากคณะแพทย์ศาสตร์ มช. จากนั้นก็ทำงานและใช้ชีวิตที่เชียงใหม่มาตลอด ทำให้เริ่มมีกระแสพูดถึงจำนวนผู้ป่วยมะเร็งปอด และสถานการณ์ฝุ่นพิษ PM2.5 ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเมืองที่มีมลพิษทางอากาศติดอันดับโลก 

Rocket Media Lab ชวนดูข้อมูลค่าฝุ่น PM2.5 ในปี 2021 ของจังหวัดเชียงใหม่ และคำนวณเปรียบเทียบปริมาณฝุ่น PM 2.5 กับปริมาณการสูบบุหรี่ ว่าในปีที่ผ่านมา คนเชียงใหม่สูด PM2.5 เท่ากับการสูบบุหรี่กี่มวน

เชียงใหม่และ PM2.5 ในปี 2021

จากการคำนวณของ Rocket Media Lab ซึ่งทำงานด้านข้อมูลเพื่อการสื่อสารมวลชน โดยอ้างอิงข้อมูลสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project และอ้างอิงค่าระดับคุณภาพอากาศของค่า PM2.5 จากข้อเสนอของกรีนพีซ พบว่า ในปี 2021 ที่ผ่านมา เชียงใหม่อยู่ในระดับสีแดง หมายถึงมีผลกระทบต่อสุขภาพ มากถึง 36 วัน คิดเป็น 9.86% ระดับสีส้ม หรือมีผลต่อสุขภาพต่อกลุ่มคนที่มีสัมผัสไวต่อมลพิษ 60 วัน คิดเป็น 16.44% ระดับสีเหลือง อากาศมีคุณภาพปานกลาง 207 วัน คิดเป็น 56.71% และระดับสีเขียว อากาศมีคุณภาพดี 62 วัน คิดเป็น 16.99% 

จากข้อมูลยังพบว่า เดือนที่เชียงใหม่อากาศเลวร้ายเต็มไปด้วยฝุ่นพิษมากที่สุดในปี 2021 คือเดือนมีนาคม โดยวันที่มีค่าฝุ่นเป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง สูงสุดของปี คือวันที่ 11 มีนาคม 2021 อยู่ในระดับสีแดง สูงถึง 192 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร 

และตลอดทั้งเดือนมีนาคม 2021 ไม่มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีเขียวเลย ส่วนวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีส้ม มีจำนวน 7 วัน และมีวันที่ค่าอากาศแบบมาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมงฝุ่น PM 2.5 สูงกว่า 150 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ในแถบสีแดง มีจำนวน 21 วัน

นอกจากเดือนมีนาคม ซึ่งถือเป็นเดือนที่มีอากาศเลวร้ายที่สุดแล้ว ยังพบว่าชาวเชียงใหม่ต้องอยู่กับวันที่ไม่มีอากาศดี (สีเขียว) เลยถึง 5 เดือนด้วยกัน ซึ่งก็คือเดือนมีนาคม มกราคม กุมภาพันธ์ เมษายน และธันวาคม ตามลำดับ ในขณะที่เดือนที่มีอากาศดีที่สุดคือกันยายน ซี่งมีวันที่อากาศดี ในเกณฑ์สีเขียว 16 วัน และ อากาศปานกลาง เกณฑ์สีเหลือง 14 วัน รองลงมาคือกรกฎาคมและตุลาคม 

อย่างไรก็ตาม ค่าฝุ่นในแต่ละวันตามสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project เป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จึงอาจเป็นไปได้ว่าในวันหนึ่งหนึ่งอาจจะมีบางเขตของเชียงใหม่ ที่มีค่าฝุ่นสูงกว่าค่าเฉลี่ยและมีบางเขตที่มีค่าฝุ่นต่ำกว่าค่าเฉลี่ย หรือแม้กระทั่งมีค่าฝุ่นอยู่ในปริมาณที่ใกล้เคียงกันในทุกทุกเขต

2021 ยังไม่ใช่ปีที่เลวร้ายที่สุดสำหรับชาวเชียงใหม่

แม้ในปี 2021 จะมีวันที่อากาศในเชียงใหม่อยู่ในเกณฑ์สีแดงถึง 36 วัน แต่ก็ยังไม่ใช่ปีที่เชียงใหม่อากาศเลวร้ายมากที่สุด เพราะเมื่อดูข้อมูลค่าฝุ่น PM2.5 ของเชียงใหม่ตั้งแต่ปี 2016 เป็นต้นมา จะพบว่า ปืที่เชียงใหม่อากาศเลวร้ายมากที่สุดคือปี 2019 ซึ่งมีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง ถือว่ามีผลกระทบต่อสุขภาพมาก ถึง 8 วัน โดยในวันที่ 23 มีนาคม 2019 สูงที่สุดเป็นประวัติการณ์ที่เฉลี่ย 282 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร 

ส่วนในปี 2020 ก็พบว่าเชียงใหม่มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง ซึ่งถือว่ามีผลกระทบต่อสุขภาพมาก ถึง 7 วัน สูงสุดในวันที่ 19 มีนาคม 2020 วัดค่า PM2.5 ได้ 242 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และในปี 2018 มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง 1 วัน ในวันที่ 10 พฤษภาคม 2018 วัดค่า PM2.5 ได้ 201 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เช่นเดียวกันกับปี 2016 ที่มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง 1 วัน คือวันที่ 18 เมษายน 2016 วัดค่า PM2.5 ได้ 203 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ในขณะที่ปี 2017 และปีนี้ (2022) (ข้อมูลจนถึงวันที่ 15 พฤศจิกายน) ไม่มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง

เชียงใหม่ VS กรุงเทพฯ

เมื่อนำข้อมูลค่าฝุ่น PM2.5 ในปี 2021 ของเชียงใหม่มาเปรียบเทียบกับของกรุงเทพฯ จะพบว่า เชียงใหม่มีวันที่อากาศดี อยู่ในเกณฑ์สีเขียว น้อยกว่ากรุงเทพฯ ถึง 32 วัน ในขณะที่วันที่อากาศถือว่าอยู่ในเกณฑ์มีผลกระทบต่อสุขภาพ หรือเกณฑ์สีแดง เชียงใหม่ก็มีสูงกว่ากรุงเทพฯ ถึง 24 วัน ซึ่งในวันที่มีค่าฝุ่น PM2.5 สูงที่สุดในปี 2021 เชียงใหม่ก็มีค่าฝุ่นสูงกว่ากรุงเทพฯ โดยเชียงใหม่อยู่ที่ 192 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ส่วนกรุงเทพฯ อยู่ที่ 187 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร

นอกจากนั้นเมื่อย้อนดูข้อมูลในอดีตตั้งแต่ปี 2016 เป็นต้นมา ก็จะพบว่าค่าฝุ่น PM2.5 ในเชียงใหม่นั้นสูงกว่ากรุงเทพฯ ทุกปี ทั้งวันที่มีค่าฝุ่นสูงที่สุดและค่าฝุ่นเฉลี่ยตลอดทั้งปี และชาวเชียงใหม่ก็ยังมีวันที่อากาศดีๆ น้อยกว่าชาวกรุงเทพฯ อีกด้วย 

ถ้าค่าฝุ่น PM 2.5 22 ug/m3 = บุหรี่ 1 มวน ปี 2021 ที่ผ่านมา คนเชียงใหม่สูบบุหรี่ไปกี่มวน

จากงานของ Dr. Richard A. Muller นักวิจัยชาวอเมริกันจากสถาบันวิจัยสภาพอากาศ Berkeley Earth แห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ซึ่งคำนวณเปรียบเทียบปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กที่ทำให้เกิดมลพิษทางอากาศหรือ PM 2.5 กับปริมาณการสูบบุหรี่ พบว่า ค่าฝุ่น PM 2.5 จำนวน 22 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เทียบได้กับการสูบบุหรี่ 1 มวน ซึ่งหากนำค่าฝุ่นแบบค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมงในแต่ละวันของปี 2021 มาคำนวณเปรียบเทียบตามเกณฑ์ของ Dr. Richard Muller จะพบว่า

โดยรวมแล้วในปี 2021 ที่ผ่านมาคนเชียงใหม่ สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ ทั้งหมด 1,379.05 มวน โดยในเดือนมีนาคม ซึ่งถือเป็นเดือนที่อากาศในเชียงใหม่เลวร้ายที่สุด พบว่าเทียบเท่าการสูบบุหรี่ 227.32 มวน ในขณะที่เดือนที่มีอากาศดีที่สุดคือเดือนกันยายน พบว่าเทียบเท่าการสูบบุหรี่ ทั้งหมด 66.91 มวน

หากดูข้อมูลย้อนหลังโดยเทียบการสูดดมค่าฝุ่น PM2.5 เป็นการสูบบุหรี่ จะพบว่า 

• ปี 2016 คนเชียงใหม่สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,529.27 มวน (มี 5 วันที่ไม่ปรากฏข้อมูล) 
• ปี 2017 คนเชียงใหม่สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,459.86 มวน  (มี 4 วันที่ไม่ปรากฏข้อมูล)
• ปี 2018 คนเชียงใหม่สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,487.68 มวน (มี 1 วันที่ไม่ปรากฏข้อมูล)
• ปี 2019 คนเชียงใหม่สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,557.41 มวน (มี 2 วันที่ไม่ปรากฏข้อมูล)
• ปี 2020 คนเชียงใหม่สูดดมฝุ่นพิษ PM 2.5 เทียบเท่าการสูบบุหรี่ 1,232.64 มวน  (มี 86 วันที่ไม่ปรากฏข้อมูล คิดเป็น 23%)

อย่างไรก็ตาม มีนักวิชาการชี้ว่าควันพิษจากบุหรี่นั้นมีสารพิษมากกว่าฝุ่นละอองขนาดเล็ก

สาเหตุของ PM2.5 ที่เชียงใหม่?

ทั้งนี้ มีข้อสังเกตว่า ค่าฝุ่น PM2.5 ที่เพิ่มสูงขึ้นในเดือนมีนาคมและต้นเดือนเมษายน 2021 อาจมีความสัมพันธ์กับเหตุการณ์ไฟไหม้ป่าที่เกิดขึ้นในช่วงเดียวกัน โดยในปี 2021 เชียงใหม่เกิดเหตุการณ์ไฟไหม้ป่าตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคมไปจนถึงต้นเดือนเมษายน  ขณะที่ค่าฝุ่น PM2.5 ก็เริ่มสูงขึ้นมาตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคม  

หรือในปี 2020 เชียงใหม่เกิดเหตุไฟไหม้มาตั้งแต่กลางเดือนมีนาคม 2020 ทั้งในบริเวณเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย ซึ่งนับเป็นไฟไหม้ป่าครั้งร้ายแรงที่สุดครั้งหนึ่งในเชียงใหม่ และในช่วงเดือนเมษายนก็เกิดเหตุไฟไหม้ป่าอีกครั้งบริเวณด้านหลังศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่ ใกล้กับหอประชุมเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษา ซึ่งค่าฝุ่น PM2.5 ในเดือนมีนาคม 2020 ก็สูงอย่างมาก โดยอยู่ในเกณฑ์สีม่วงถึง 6 วัน และสีแดงอีก 16 วัน ในขณะที่เดือนเมษายนที่ยังเกิดไฟป่าเช่นกันก็มีวันที่อากาศอยู่ในเกณฑ์สีม่วง 1 วัน และสีแดง 16 วัน 

เช่นเดียวกับในปี 2019 ซึ่งเป็นปีที่ค่าฝุ่น PM2.5 สูงที่สุด โดยเฉพาะในช่วงเดือนมีนาคมและเมษายน โดยในเดือนมีนาคมที่เชียงใหม่เริ่มมีหมอกควันปกคลุมหนาแน่น พบว่าบริเวณภาคเหนือตรวจพบจุดความร้อนมากถึง 391 จุด   ขณะที่ช่วงเดือนเมษายนนั้นเกิดเหตุการณ์ไฟไหม้บนยอดดอยหัวเสือ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จึงอาจเป็นไปได้ว่า สาเหตุหนึ่งของหมอกควันหรือฝุ่น PM2.5 อาจเกิดจากไฟป่าที่เกิดขึ้นในเชียงใหม่เอง รวมไปถึงการเผาไหม้ต่างๆ ที่เกิดขึ้นในจังหวัดและบริเวณใกล้เคียง

หมายเหตุ: 

• อ้างอิงข้อมูลสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project ซึ่งค่าฝุ่นเป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง https://aqicn.org/city/chiang-mai 
• ค่าฝุ่นในแต่ละวันตามสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project เป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จึงอาจเป็นไปได้ว่าในวันหนึ่งหนึ่งอาจจะมีบางเขตของเชียงใหม่ ที่มีค่าฝุ่นสูงกว่าค่าเฉลี่ยและมีบางเขตที่มีค่าฝุ่นต่ำกว่าเฉลี่ย หรือแม้กระทั่งมีค่าฝุ่นอยู่ในปริมาณที่ใกล้เคียงกันในทุกทุกเขต 
• PM2.5 เทียบกับบุหรี่ http://berkeleyearth.org/air-pollution-and-cigarette-equivalence 

ดูข้อมูลได้ที่ https://rocketmedialab.co/database-chiangmai-pm-25-2021 

The post <strong>ปี 2021 คนเชียงใหม่ สูด PM2.5 เท่ากับการสูบบุหรี่ 1,379 มวน </strong> appeared first on Rocket Media Lab.

จากปัญหาฝุ่น PM 2.5 ที่เกิดขึ้นในทุกๆ ปี เราจึงลองหาคำตอบว่าสำหรับคนเชียงใหม่ ที่ได้สูดฝุ่นเข้าไปในแต่ละวัน เมื่อลองเทียบกับปริมาณการสูบบุหรี่แล้วจะได้จำนวนเท่าไร

โดยค่าฝุ่นที่ยกมานี้ อ้างอิงจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project ซึ่งเป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง และได้นำมาเปรียบเทียบกับปริมาณการสูบบุหรี่ตามทฤษฎีของ Dr. Richard A. Muller นักวิจัยชาวอเมริกันจากสถาบันวิจัยสภาพอากาศ Berkeley Earth แห่งมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ซึ่งคำนวณเปรียบเทียบปริมาณฝุ่นละอองขนาดเล็กที่ทำให้เกิดมลพิษทางอากาศหรือ PM 2.5 กับปริมาณการสูบบุหรี่ พบว่า ค่าฝุ่น PM 2.5 22 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เทียบได้กับการสูบบุหรี่ 1 มวน

เมื่อนำค่าฝุ่นแบบค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมงในแต่ละวันของปี 2021 มาคำนวณเปรียบเทียบตามเกณฑ์ของ Dr. Richard Muller ก็จะได้ผลลัพธ์ตามในตารางดังต่อไปนี้

หมายเหตุ:
อ้างอิงข้อมูลสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project ซึ่งค่าฝุ่นเป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง https://aqicn.org/city/chiang-mai/

ค่าฝุ่นในแต่ละวันตามสถิติจากเว็บไซต์ The World Air Quality Index Project เป็นค่ามาตรฐานเฉลี่ย 24 ชั่วโมง จึงอาจเป็นไปได้ว่าในวันหนึ่งหนึ่งอาจจะมีบางเขตของเชียงใหม่ ที่มีค่าฝุ่นสูงกว่าค่าเฉลี่ยและมีบางเขตที่มีค่าฝุ่นต่ำกว่าเฉลี่ย หรือแม้กระทั่งมีค่าฝุ่นอยู่ในปริมาณที่ใกล้เคียงกันในทุกทุกเขต 

PM2.5 เทียบกับบุหรี่ http://berkeleyearth.org/air-pollution-and-cigarette-equivalence

ดาวน์โหลดข้อมูลได้ที่นี่

อ่านรายงานได้ที่นี่

The post ค่าฝุ่นในเชียงใหม่ ปี 2021 เทียบกับจำนวนควันบุหรี่ที่เข้าปอด [ข้อมูลดิบ] appeared first on Rocket Media Lab.